Γιατί η ελληνική οικονομία απογειώνεται και ο Έλληνας δεν βγαίνει ούτε μέχρι τις 20
Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας, όπως αποτυπώνεται στους επίσημους δείκτες, είναι εντυπωσιακή.
Ρυθμοί ανάπτυξης πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Τράπεζες που αποθεώνονται από ξένους οίκους. Εκδόσεις κρατικών ομολόγων που καλύπτονται 10 και 15 φορές. Τουρισμός που σπάει διαρκώς ρεκόρ. Ναυτιλία σε ιστορικά υψηλά.
Κι όμως, στο επίπεδο του νοικοκυριού, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη:
ο μέσος Έλληνας δεν βγάζει τον μήνα. Μετά τις 15–20 ημέρες, ξεκινά η διαχείριση επιβίωσης.
Αυτό δεν είναι ψυχολογικό φαινόμενο. Δεν είναι γκρίνια. Δεν είναι «υποκειμενική αίσθηση ακρίβειας».
Είναι δομική ασυμμετρία μεταξύ μακροοικονομικής επιτυχίας και μικροοικονομικής πραγματικότητας.
Μακροοικονομική επιτυχία, μικροοικονομική αποτυχία
Το πρώτο λάθος ξεκινά από το τι θεωρούμε επιτυχία.
Η οικονομική ανάπτυξη μετριέται με:
-
ΑΕΠ
-
επενδύσεις
-
τραπεζική κερδοφορία
-
δημοσιονομικούς στόχους
Δεν μετριέται όμως με:
-
διαθέσιμο εισόδημα
-
διάμεση αμοιβή
-
αγοραστική δύναμη
-
κόστος ζωής
Το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι μέσος όρος. Δεν είναι ο μέσος άνθρωπος.
Αν αυξηθούν σημαντικά τα εισοδήματα ενός μικρού ποσοστού (κεφάλαιο, επιχειρήσεις, assets), ο δείκτης βελτιώνεται ακόμη κι αν η πλειοψηφία μένει στάσιμη ή πιέζεται.
Η Ελλάδα σήμερα παράγει πλούτο, αλλά δεν τον διαχέει.
Και αυτό είναι το κεντρικό πρόβλημα.
Ο πληθωρισμός που δεν φαίνεται στους πίνακες
Ο επίσημος πληθωρισμός είναι ένας αριθμός.
Ο πραγματικός πληθωρισμός του μέσου Έλληνα είναι άλλος.
Όταν:
-
η στέγη απορροφά 30–40% του εισοδήματος,
-
η ενέργεια και τα καύσιμα πιέζουν οριζόντια,
-
τα τρόφιμα αυξάνονται σωρευτικά,
τότε ακόμη και «μέτριες» αυξήσεις τιμών μετατρέπονται σε οικονομική ασφυξία.
Μισθοί +2% με κόστος ζωής +8% δεν σημαίνει πρόοδος.
Σημαίνει απώλεια αγοραστικής δύναμης με στατιστική κάλυψη.
Γιατί αυξάνεται ο τζίρος των σούπερ μάρκετ ενώ ο κόσμος πιέζεται
Η αύξηση τζίρου στα σούπερ μάρκετ δεν είναι ένδειξη ευημερίας. Είναι ένδειξη άμυνας.
Σημαίνει:
-
ακριβότερα βασικά προϊόντα,
-
shrinkflation (λιγότερη ποσότητα, ίδια τιμή),
-
λιγότερη ποικιλία,
-
μετατόπιση κατανάλωσης από εστίαση στο σπίτι.
Ο καταναλωτής δεν αγοράζει περισσότερο.
Αγοράζει αναγκαστικά.
Ο τζίρος ανεβαίνει, το επίπεδο ζωής όχι.
Ανάπτυξη χωρίς μισθούς δεν είναι ανάπτυξη
Η ανεργία μειώθηκε. Αυτό είναι γεγονός.
Όμως η αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από:
-
χαμηλή παραγωγικότητα,
-
εποχικότητα,
-
περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ εργαζομένων.
Η ανάπτυξη δεν περνάει στον μισθό.
Το wage share στο ΑΕΠ παραμένει χαμηλό. Και χωρίς αύξηση μισθών, καμία ανάπτυξη δεν γίνεται κοινωνικά βιώσιμη.
Asset inflation: πλουτίζουν όσοι έχουν, πιέζονται όσοι ζουν από τον μισθό
Η άνοδος:
-
των ακινήτων,
-
των ενοικίων,
-
της ενέργειας,
δεν σημαίνει συλλογική ευημερία.
Σημαίνει ότι όσοι έχουν assets κερδίζουν στο χαρτί, ενώ όσοι δεν έχουν πληρώνουν ακριβότερα για να ζήσουν.
Η ανισότητα εδώ δεν είναι ιδεολογική έννοια. Είναι λογιστικό αποτέλεσμα.
Φορολογία: εύκολα έσοδα, δύσκολες ζωές
Η υπερβολική εξάρτηση από:
-
ΦΠΑ,
-
ειδικούς φόρους κατανάλωσης,
-
ενέργεια,
μεταφέρει το βάρος εκεί που δεν υπάρχει αντοχή.
Το κράτος κλείνει στόχους. Το νοικοκυριό αδειάζει.
Το λάθος αυτοκίνητο
Αν η ελληνική οικονομία ήταν αυτοκίνητο, θα ήταν εντυπωσιακό, γρήγορο και ακριβό.
Αλλά θα έκαιγε υπερβολικά.
Ο μέσος Έλληνας οδηγεί ένα μοντέλο που:
-
καίει πολύ (κόστος ζωής),
-
έχει χαμηλή απόδοση (μισθοί),
-
απαιτεί ακριβά service (φόροι),
-
χωρίς εγγύηση ότι αν πατήσει γκάζι θα φτάσει.
Δεν διάλεξε λάθος.
Του δόθηκε λάθος μοντέλο.
Συμπέρασμα
Η Ελλάδα δεν έχει πρόβλημα ανάπτυξης. Έχει πρόβλημα μοντέλου ανάπτυξης.
Μια οικονομία που απογειώνεται στα χαρτιά και εξαντλεί την κοινωνία στην πράξη δεν είναι σταθερή. Είναι εύθραυστη.
Σχόλιο SBC
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να «τρέχουμε».
Είναι να αντέχουμε.
Αν η ανάπτυξη δεν φτάνει στο νοικοκυριό, δεν είναι επιτυχία. Είναι προειδοποίηση.
Και οι προειδοποιήσεις, όταν αγνοούνται, γίνονται κρίσεις.
