Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποιεί ότι η Ευρώπη δεν θα αντέξει στη νέα εποχή ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων αν δεν αποκτήσει σκληρή στρατιωτική και οικονομική ισχύ. Ταυτόχρονα υπερασπίζεται τον ρόλο της Γερμανίας στο Αφγανιστάν και προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην κριτική προς τον Ντόναλντ Τραμπ και στη διατήρηση της διατλαντικής συμμαχίας.
Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη ομιλία στην ομοσπονδιακή Βουλή, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς έθεσε ένα σκληρό δίλημμα για το μέλλον της Ευρώπης: είτε θα αποδεχθεί τη λογική της σκληρής ισχύος –στρατιωτικής και οικονομικής– είτε θα παραγκωνιστεί σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από αυτοκρατορικές δυνάμεις.
«Θα μπορέσουμε να υλοποιήσουμε τις ιδέες μας στον κόσμο μόνο αν μάθουμε κι εμείς να μιλάμε τη γλώσσα της πολιτικής ισχύος, αν γίνουμε μια ευρωπαϊκή δύναμη», τόνισε, συνδέοντας ευθέως την επιβίωση του ευρωπαϊκού μοντέλου δημοκρατίας με την ικανότητα της ΕΕ να προβάλλει αποτρεπτική ισχύ.
Η Ευρώπη ως «κανονιστική εναλλακτική» και ο ρεαλισμός της ισχύος
Ο Μερτς επανέλαβε το αφήγημα που ανέπτυξε πρόσφατα στο Νταβός, όπου μίλησε για μια «ριζικά μεταβαλλόμενη» Αμερική και για έναν νέο κόσμο μεγάλων δυνάμεων που οικοδομείται πάνω στην ισχύ και, όταν χρειαστεί, στη βία. Στο Βερολίνο, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη είναι «κανονιστική εναλλακτική στον ιμπεριαλισμό και την απολυταρχία», με ισχυρή οικονομική και αξιακή πρόταση προς τους εταίρους της ανά τον κόσμο.
Αυτή η αυτοπεποίθηση, όμως, συνοδεύεται από την παραδοχή ότι χωρίς στρατιωτικό βάρος η ευρωπαϊκή «ήπια ισχύς» δεν επαρκεί. Ο καγκελάριος συνδέει τον ευρωπαϊκό ρόλο στην άμυνα και την ασφάλεια με τη διατήρηση της γεωπολιτικής επιρροής της Ένωσης, προωθώντας τη γραμμή για μια πιο αποφασιστική κοινή πολιτική άμυνας και για μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης από τη Γερμανία.
Αφγανιστάν, Τραμπ και το εύθραυστο πλαίσιο της διατλαντικής σχέσης
Κρίσιμο στοιχείο της ομιλίας του ήταν η σφοδρή αντίδραση σε πρόσφατη δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποβάθμισε τη συμβολή των συμμάχων στο ΝΑΤΟ στον πόλεμο του Αφγανιστάν, λέγοντας ότι έμειναν «λίγο πίσω από τις γραμμές». Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε οργή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, δεδομένου ότι η αποστολή διήρκεσε σχεδόν 20 χρόνια και στοίχισε τη ζωή σε 59 Γερμανούς στρατιώτες.
«Δεν θα επιτρέψουμε αυτή η αποστολή, την οποία αναλάβαμε και προς το συμφέρον του συμμάχου μας, των Ηνωμένων Πολιτειών, να διασυρθεί και να απαξιωθεί», είπε ο Μερτς, απευθύνοντας μήνυμα τιμής προς τους βετεράνους και τους εν ενεργεία στρατιωτικούς: «Η υπηρεσία σας ήταν και είναι πολύτιμη».
Παρά ταύτα, ο Γερμανός καγκελάριος απέφυγε τη μετωπική ρήξη με την Ουάσιγκτον. Αναγνώρισε ότι η Γερμανία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από την αμερικανική στρατιωτική ισχύ και κάλεσε να μην «διακινδυνεύσουμε απερίσκεπτα τις καθιερωμένες συμμαχίες». Η διατλαντική σχέση, υπογράμμισε, εξακολουθεί να έχει αυτόνομη αξία για τη Γερμανία και την Ευρώπη.
Προς μια πιο αυτόνομη γερμανική και ευρωπαϊκή άμυνα
Η προσπάθεια ισορροπίας αποτυπώνεται και στη στρατηγική του Μερτς για την ενίσχυση της γερμανικής άμυνας. Λίγο μετά την ανάληψη της καγκελαρίας, είχε δεσμευθεί ότι η Γερμανία θα αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ευρωπαϊκή άμυνα, φιλοδοξώντας να δημιουργήσει τον «ισχυρότερο συμβατικό στρατό στην Ευρώπη». Η σημερινή του ρητορική εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο: η Ευρώπη οφείλει να προετοιμάζεται «να σταθεί μόνη της» καθώς το μεταπολεμικό, αμερικανοκεντρικό σύστημα ασφάλειας φθίνει.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή γεωπολιτικών εντάσεων, η γερμανική στροφή προς τη σκληρή ισχύ και η συζήτηση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία στην άμυνα αποτελούν κρίσιμες εξελίξεις, τόσο σε επίπεδο ασφάλειας όσο και σε επίπεδο βιομηχανικής και τεχνολογικής πολιτικής.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η παρέμβαση Μερτς επιβεβαιώνει ότι η ΕΕ μπαίνει οριστικά σε εποχή γεωπολιτικού ρεαλισμού: οι αξίες παραμένουν κεντρικές, αλλά χωρίς στρατιωτικό και οικονομικό εκτόπισμα κινδυνεύουν να μείνουν ρητορική. Η Γερμανία διεκδικεί ηγετικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση, επιχειρώντας όμως να μη διαρρήξει τη σχέση με τις ΗΠΑ. Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι να αξιοποιήσει τη στροφή προς την ευρωπαϊκή άμυνα ώστε να ενισχύσει τη δική της αποτρεπτική ισχύ και τη θέση της στα νέα σχήματα συνεργασίας που διαμορφώνονται στις Βρυξέλλες.
#Γερμανία #Μερτς #Ευρώπη #ΝΑΤΟ #Άμυνα #Γεωπολιτική
