Η αναπτυξιακή τοπογραφική αποπροσανατολισμός είναι μια κρυφή διαταραχή του προσανατολισμού, όπου ο εγκέφαλος δεν μπορεί να φτιάξει «νοητικό χάρτη» του χώρου. Οι πάσχοντες θυμούνται κτίρια και δρόμους, αλλά αδυνατούν να τα συνδέσουν μεταξύ τους, χάνοντας εύκολα τον δρόμο τους ακόμη και σε γνώριμες περιοχές.
Η αναπτυξιακή τοπογραφική αποπροσανατολισμός είναι μια κρυφή διαταραχή του προσανατολισμού, όπου ο εγκέφαλος δεν μπορεί να φτιάξει «νοητικό χάρτη» του χώρου. Οι πάσχοντες θυμούνται κτίρια και δρόμους, αλλά αδυνατούν να τα συνδέσουν μεταξύ τους, χάνοντας εύκολα τον δρόμο τους ακόμη και σε γνώριμες περιοχές.
Τι είναι η αναπτυξιακή τοπογραφική αποπροσανατολισμός και η atopia;
Ερευνητές από πανεπιστήμιο της Ολλανδίας περιγράφουν έναν ιδιαίτερο υποτύπο της διαταραχής, που ονομάζεται «atopia». Πρόκειται για μορφή αναπτυξιακής τοπογραφικής αποπροσανατολισμού, όπου ο άνθρωπος αναγνωρίζει μεμονωμένα σημεία αναφοράς, όπως πλατείες, κτίρια ή πινακίδες, αλλά δεν μπορεί να τα οργανώσει σε έναν ενιαίο χάρτη στο μυαλό του.
Οι ίδιοι συχνά λένε: «Στο μυαλό μου βρίσκομαι πάντα σε ένα μόνο σημείο. Δεν μπορώ να φανταστώ πώς είναι η περιοχή γύρω μου». Οι πληροφορίες υπάρχουν, αλλά μοιάζουν με κομμάτια παζλ που δεν «κουμπώνουν» ποτέ μεταξύ τους, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να μην φτιάχνει την συνολική εικόνα του χώρου.
Πώς επηρεάζει την καθημερινότητα και γιατί παρεξηγείται;
Η δυσκολία αυτή έχει πρακτικές συνέπειες: οι περισσότεροι κινούνται μόνο σε πολύ γνώριμες διαδρομές, αποφεύγουν νέα μέρη και στηρίζονται σχεδόν απόλυτα σε εφαρμογές πλοήγησης. Αρκεί ένας κλειστός δρόμος ή να προσεγγίσουν ένα γνώριμο σημείο από άλλη κατεύθυνση, για να χάσουν πλήρως τον προσανατολισμό τους.
Συχνά, το περιβάλλον τους παρεξηγεί αυτή την ιδιαιτερότητα. Η συνεχής «αστοχία» στον δρόμο αποδίδεται σε αφηρημάδα, άγχος ή ακόμη και σε μειωμένη νοημοσύνη. Όμως οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι πρόκειται για νευρογνωστική ιδιαιτερότητα: η μνήμη για τα σημεία αναφοράς είναι φυσιολογική, το πρόβλημα είναι η οργάνωσή τους σε ένα συνεκτικό χωρικό πλαίσιο.
Οι πληροφορίες για το περιβάλλον μένουν στο μυαλό ως «λίστα» από ανεξάρτητα δεδομένα, χωρίς τις συνδέσεις που δημιουργούν έναν λειτουργικό νοητικό χάρτη. Αυτό εξηγεί γιατί κάποιοι άνθρωποι χάνονται διαρκώς, ενώ κατά τα άλλα δεν έχουν κανένα γνωστικό πρόβλημα.
Μπορεί να βελτιωθεί η ικανότητα προσανατολισμού;
Το ενθαρρυντικό στοιχείο είναι ότι η ικανότητα δημιουργίας γνωστικών χαρτών δεν είναι σταθερή και «καταδικαστική». Οι ερευνητές αναφέρουν ότι με εξειδικευμένη εκπαίδευση μπορούν να ενισχυθούν οι στρατηγικές προσανατολισμού. Στοχευμένες ασκήσεις βοηθούν τον εγκέφαλο να μάθει να συνδέει μεταξύ τους τα σημεία αναφοράς.
Τέτοιες ασκήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενες διαδρομές με προφορική περιγραφή των κατευθύνσεων, σχεδίαση απλών χαρτών μετά από μια βόλτα ή εξάσκηση σε εικονικά περιβάλλοντα (π.χ. σε υπολογιστή) όπου ο άνθρωπος καλείται να θυμηθεί τη θέση αντικειμένων στον χώρο. Με τον καιρό, αρκετοί καταφέρνουν να βελτιώσουν την αυτονομία τους στις μετακινήσεις.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Αν χάνεστε συνεχώς, ακόμη και σε γνωστές γειτονιές, και αυτό σας προκαλεί άγχος ή ντροπή, ίσως να μην φταίει ο «χαρακτήρας» ή η προσοχή σας, αλλά μια μορφή αναπτυξιακής τοπογραφικής αποπροσανατολισμού. Στην Ελλάδα, η διαταραχή αυτή σπάνια αναγνωρίζεται, όμως ένας νευρολόγος ή νευροψυχολόγος μπορεί να σας κατευθύνει σε κατάλληλη αξιολόγηση.
Χρήσιμο είναι επίσης να εξηγήσετε στο οικογενειακό και εργασιακό σας περιβάλλον ότι πρόκειται για νευρογνωστική ιδιαιτερότητα και όχι για «τεμπελιά» ή αδιαφορία. Η χρήση χαρτών, εφαρμογών πλοήγησης, σημειώσεων με οπτικά σημεία αναφοράς και η σταδιακή εξάσκηση σε συγκεκριμένες διαδρομές μπορούν να μειώσουν σημαντικά το άγχος και να αυξήσουν την αυτονομία σας.
Σχόλιο 
: Στην ελληνική πραγματικότητα, όπου οι πόλεις αλλάζουν συχνά χωρίς σαφή σήμανση και η οδική πληροφόρηση είναι ελλιπής, άνθρωποι με τέτοιες δυσκολίες μένουν πρακτικά «αόρατοι». Η αναγνώριση της αναπτυξιακής τοπογραφικής αποπροσανατολισμού από το ΕΣΥ και η ένταξη απλών εργαλείων χωρικής εκπαίδευσης στην ειδική αγωγή και τη νευροψυχολογική αποκατάσταση θα μπορούσαν να βελτιώσουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής χιλιάδων συμπολιτών μας.
Πηγή: iatronet.gr
#Εγκέφαλος #Μνήμη #Νευρολογία #Διαταραχές #Καθημερινότητα
