Πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο 0,3% του ΑΕΠ, περίπου 750 εκατ. ευρώ, για μόνιμες ελαφρύνσεις το 2026 εντοπίζει το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, αξιοποιώντας την εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Η ανάλυση φωτίζει τον νέο μηχανισμό ελέγχου δαπανών της Ε.Ε. και θέτει σαφείς όρους για το πώς μπορεί να δημιουργηθεί πραγματικός χώρος για φοροελαφρύνσεις.
Πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο ύψους 0,3% του ΑΕΠ –περίπου 750 εκατ. ευρώ– για το 2026 καταγράφει το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, στο αναλυτικό σημείωμά του για τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε. Καθοριστικό ρόλο παίζει η ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, η οποία μειώνει τον λογαριασμό των «καθαρών» δαπανών που παρακολουθεί η Κομισιόν.
Ο «Λογαριασμός Ελέγχου» και τα νέα όρια πειθαρχίας
Στην καρδιά του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου βρίσκεται το εργαλείο «Λογαριασμός Ελέγχου», που συγκρίνει κάθε χρόνο τις πραγματικές καθαρές πρωτογενείς δαπάνες με την εγκεκριμένη πορεία. Αν η απόκλιση υπερβεί περίπου το 0,3% του ΑΕΠ σε ένα έτος ή 0,6% σωρευτικά, χωρίς να συντρέχουν έκτακτες συνθήκες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να κινήσει διορθωτική διαδικασία.
Για την Ελλάδα, ο ρυθμός μεταβολής των καθαρών δαπανών ήταν -0,2% το 2024. Με βάση τον Κρατικό Προϋπολογισμό 2026, οι δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν κατά 4,4% το 2025 και 5,7% το 2026. Έτσι, η σωρευτική αύξηση της τριετίας 2024-2026 συμβαδίζει με τη σύσταση του Συμβουλίου για άνοδο 9,9%.
Παρότι η πρόβλεψη για το 2025 υπερβαίνει την ετήσια οροφή, το Γραφείο επισημαίνει ότι, μετά την εφαρμογή της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, ο Λογαριασμός Ελέγχου δείχνει αρνητικό σωρευτικό υπόλοιπο περίπου -0,3% του ΑΕΠ το 2026. Αυτό σημαίνει πως η χώρα παραμένει εντός των ορίων και δημιουργείται τεχνικά περιθώριο για νέες παρεμβάσεις.
Τι σημαίνει πραγματικά «δημοσιονομικός χώρος»
Το Γραφείο Προϋπολογισμού ξεκαθαρίζει ότι στο νέο καθεστώς, η υπέρβαση του στόχου πρωτογενούς πλεονάσματος δεν μεταφράζεται αυτόματα σε χώρο για επιπλέον δαπάνες ή φοροελαφρύνσεις. Αντίθετα, η υπεραπόδοση οφείλει κατά κανόνα να κατευθύνεται στη μείωση του δημόσιου χρέους και στη δημιουργία δημοσιονομικών «μαξιλαριών» για περιόδους επιβράδυνσης.
Ο πραγματικός, αξιοποιήσιμος δημοσιονομικός χώρος δημιουργείται κυρίως μέσω μόνιμων μέτρων ενίσχυσης των εσόδων (DRMs), όπως η διεύρυνση της φορολογικής βάσης ή οι αλλαγές συντελεστών. Τέτοιες παρεμβάσεις, που αυξάνουν διατηρήσιμα τα έσοδα, επιτρέπουν την αναθεώρηση προς τα πάνω της επιτρεπόμενης πορείας καθαρών δαπανών και άρα το νομοθέτημα μόνιμων φοροελαφρύνσεων ή πρόσθετων δαπανών.
Ενδεικτικά, το σημείωμα αναφέρει ως παράδειγμα την αύξηση των μόνιμων φορολογικών εσόδων από τη μείωση της φοροδιαφυγής, η οποία άνοιξε τον δρόμο για τις μόνιμες φοροελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το εύρημα του Γραφείου Προϋπολογισμού για διαθέσιμο χώρο 750 εκατ. ευρώ ενισχύει τις προσδοκίες για νέες ελαφρύνσεις, αλλά ταυτόχρονα δείχνει ότι η εποχή της «χαλαρής» αξιοποίησης υπεραποδόσεων έχει λήξει. Η πολιτική συζήτηση θα κριθεί στο αν η κυβέρνηση θα επενδύσει αυτό το περιθώριο σε στοχευμένες, αναπτυξιακές παρεμβάσεις –και όχι σε προεκλογικού τύπου παροχές– και στο κατά πόσο θα μπορέσει να συντηρήσει τη δυναμική αύξησης των μόνιμων εσόδων χωρίς να πλήξει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
#δημοσιονομικόςΧώρος #ΓραφείοΠροϋπολογισμού #φοροελαφρύνσεις #ΕΕ
