Νέα δημοσκόπηση της Interview για λογαριασμό του Capital.gr φωτίζει τους πραγματικούς λόγους πίσω από την κατάρρευση της γεννητικότητας στην Ελλάδα. Ο γάμος αποδυναμώνεται, οι οικογένειες μικραίνουν και η οικονομική και επαγγελματική ανασφάλεια λειτουργούν ως ισχυρό αντικίνητρο για τεκνοποίηση.
Η νέα έρευνα της Interview για το Capital.gr αποτυπώνει με σπάνια καθαρότητα ότι το ελληνικό δημογραφικό πρόβλημα δεν είναι προϊόν ιδεολογικής «απόρριψης» της οικογένειας, αλλά αποτέλεσμα ενός πλέγματος οικονομικών, επαγγελματικών και κοινωνικών αβεβαιοτήτων. Οι πολίτες δεν παραιτούνται από την ιδέα του γάμου και των παιδιών· απλώς κρίνουν ότι οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν.
Ο γάμος υποχωρεί, η μοναχικότητα ενισχύεται
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, μόλις 13% των ερωτώμενων δηλώνει παντρεμένο, ενώ 12% βρίσκεται σε μόνιμη ή περιστασιακή σχέση χωρίς γάμο. Ένα 5% είναι διαζευγμένο και ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό ζει μόνο του. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει την αποδυνάμωση του γάμου ως κυρίαρχου θεσμού και την παράλληλη ενίσχυση της μοναχικής διαβίωσης ή των μη θεσμοθετημένων σχέσεων. Αυτές οι επιλογές, αν και συχνά παρουσιάζονται ως «ελευθερία», στην πράξη μεταφράζονται σε λιγότερες αποφάσεις για δημιουργία οικογένειας και σε χαμηλότερη γεννητικότητα.
Την ίδια στιγμή, η μέση ηλικία γάμου μετατοπίζεται συνεχώς προς τα πάνω. Οι παππούδες παντρεύονταν στα 25–27 έτη, οι γονείς στα 27–30, ενώ οι σημερινοί ερωτώμενοι φτάνουν κοντά στα 32 έτη για τους άνδρες και στα 30 για τις γυναίκες. Η αύξηση κατά 5–7 έτη συμπιέζει χρονικά το «παράθυρο» τεκνοποίησης, ιδίως σε ένα περιβάλλον επαγγελματικής επισφάλειας και υψηλού κόστους ζωής.
Συρρίκνωση οικογένειας και κοινωνικού ιστού
Ο μέσος όρος μελών του ελληνικού νοικοκυριού έχει πέσει στα 2,9 άτομα, επιβεβαιώνοντας τη μετάβαση σε μικρότερες οικογενειακές μονάδες. Η σύγκριση γενεών είναι αποκαλυπτική: οι ερωτώμενοι μεγάλωσαν σε οικογένειες με περίπου 3 αδέλφια, ενώ σήμερα έχουν κατά μέσο όρο 1,5 παιδί – μείωση σχεδόν 50%. Το φαινόμενο δεν είναι συγκυριακό, αλλά διαγενεακό και δομικό.
Η ίδια τάση αποτυπώνεται και στα ευρύτερα συγγενικά δίκτυα. Οι παλαιότερες γενιές διέθεταν κατά μέσο όρο 5,7 θείους και θείες, ενώ τα σημερινά παιδιά έχουν μόλις 3,6. Η αριθμητική αυτή συρρίκνωση σημαίνει λιγότερα υποστηρικτικά πρόσωπα γύρω από γονείς και παιδιά, άρα ασθενέστερα άτυπα δίκτυα φροντίδας, βοήθειας και κοινωνικής συνοχής.
Οικονομική ανασφάλεια και κόστος ζωής «παγώνουν» την τεκνοποίηση
Οι λόγοι αποφυγής του γάμου και της τεκνοποίησης είναι σχεδόν μονοσήμαντα οικονομικοί και επαγγελματικοί. Η οικονομική αδυναμία δηλώνεται ως κύριος λόγος μη γάμου από το 24,8%, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν η αδυναμία εύρεσης κατάλληλου συντρόφου (14,5%), ο φόβος διαζυγίου (14,9%) και το κόστος του ίδιου του γάμου (11%). Η καριέρα προηγείται για 11,7%, όχι ως «εγωιστική» επιλογή, αλλά ως απόπειρα θωράκισης απέναντι σε ένα ασταθές μέλλον.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η στάση απέναντι στα παιδιά: 45,7% επικαλείται την οικονομική δυσχέρεια ως βασικό λόγο αποφυγής τεκνοποίησης, 14,8% την επαγγελματική ανασφάλεια, 7,9% την αβεβαιότητα στη σχέση, ενώ 15,5% αναδεικνύει τη δυσκολία των γυναικών να ισορροπήσουν ανάμεσα σε εργασία και μητρότητα. Ένα 4,6% δηλώνει ότι έχει πλέον ξεπεράσει την ηλικία για απόκτηση παιδιών. Το παιδί αντιμετωπίζεται έτσι ως μακροπρόθεσμη δέσμευση σε περιβάλλον όπου η σταθερότητα θεωρείται προνόμιο λίγων.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η έρευνα λειτουργεί ως καμπανάκι για την οικονομική πολιτική: χωρίς συνεκτικό πακέτο στέγασης, σταθερής εργασίας, ουσιαστικής στήριξης των νέων γονέων και πραγματικής συμφιλίωσης οικογένειας–εργασίας, το δημογραφικό θα συνεχίσει να υπονομεύει την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας, όσο ευνοϊκοί κι αν εμφανίζονται οι μακροοικονομικοί δείκτες.
#δημογραφικό #Ελλάδα #οικογένεια #οικονομία
