Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την επιβολή ρητής απαγόρευσης στις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που «γυμνώνουν» ανθρώπους, μετά την έκρηξη σεξουαλικών deepfakes που παρήχθησαν από το Grok στην πλατφόρμα X. Η υπόθεση ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για τα κενά και τις πολιτικές ισορροπίες γύρω από τον εμβληματικό Κανονισμό για την ΤΝ της ΕΕ.
Η Κομισιόν βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση να κλείσει ένα επικίνδυνο ρυθμιστικό κενό: τις λεγόμενες «nudification apps», εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που δημιουργούν ψεύτικες γυμνές ή σεξουαλικά υπονομευτικές εικόνες ανθρώπων χωρίς τη συναίνεσή τους. Η υπόθεση Grok στην πλατφόρμα X του Ίλον Μασκ, όπου διακινήθηκαν μαζικά τέτοια deepfakes, λειτούργησε ως καταλύτης στις Βρυξέλλες.
Πίεση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και νομικό κενό στον Κανονισμό ΤΝ
Βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζήτησαν ρητή απαγόρευση των εφαρμογών γυμνοποίησης στο πλαίσιο του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, ο οποίος ισχύει από τον Φεβρουάριο 2025 και ήδη περιλαμβάνει λίστα απαγορευμένων πρακτικών όταν απειλούνται η ασφάλεια, τα θεμελιώδη δικαιώματα ή τα μέσα διαβίωσης των πολιτών.
Οι εφαρμογές γυμνοποίησης δεν κατονομάζονται ρητά στη σημερινή λίστα, κάτι που ο Ιρλανδός φιλελεύθερος ευρωβουλευτής Μάικλ ΜακΝαμάρα –συμπρόεδρος της ομάδας ΤΝ του Κοινοβουλίου και εισηγητής για την απλοποίηση του Κανονισμού– θεωρεί ότι πρέπει να αλλάξει. Όπως σημείωσε, η ζημία από τα deepfakes τύπου Grok ήταν «σαφώς εντός των πρακτικών που ο νομοθέτης ήθελε να απαγορεύσει», αλλά δεν είχε προβλεφθεί η συγκεκριμένη τεχνολογική εξέλιξη όταν έκλεισαν οι διαπραγματεύσεις το 2023.
Η ειδικός στη διακυβέρνηση της ΤΝ Λόρα Καρόλι, η οποία συμμετείχε στις τελικές διαπραγματεύσεις του 2023 ως συνεργάτιδα του Ιταλού ευρωβουλευτή Μπράντο Μπενιφέι, υπενθυμίζει ότι τότε «οι απαγορεύσεις θεωρούνταν σχεδόν τοξικές, ιδίως από τα κράτη-μέλη». Γι’ αυτό και η μοναδική ρητή αναφορά σε deepfakes στον Κανονισμό αφορά την υποχρέωση σήμανσης, που θα ισχύσει από τον Αύγουστο 2026.
Δίλημμα για την Κομισιόν: νέα απαγόρευση ή αυστηρή ερμηνεία;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο Τόμας Ρενιέ, «εξετάζει το ζήτημα». Νομικά έχει δύο δρόμους: είτε να κρίνει ότι τα σεξουαλικά deepfakes εμπίπτουν ήδη σε υπάρχουσες απαγορεύσεις (όπως τα «χειριστικά ή παραπλανητικά» συστήματα ΤΝ ή όσα εκμεταλλεύονται ευαλωτότητες), είτε να προτείνει την προσθήκη νέας, ειδικής απαγόρευσης για τις εφαρμογές γυμνοποίησης.
Ο Κανονισμός ΤΝ προβλέπει ετήσια αξιολόγηση της λίστας απαγορευμένων πρακτικών, ανοίγοντας θεσμικά την πόρτα σε αναθεώρηση. Ωστόσο, η Καρόλι προειδοποιεί ότι το άνοιγμα της λίστας μοιάζει με «κουτί της Πανδώρας»: αρκετά κράτη-μέλη ήταν ήδη απρόθυμα απέναντι σε ορισμένες απαγορεύσεις και μια νέα διαπραγμάτευση μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες εκπτώσεις ή σκληρύνσεις.
Ο ρόλος των «γενικής χρήσης» μοντέλων και η πίεση προς την X
Παράλληλα, υπάρχει και μια πιο στοχευμένη διαδρομή: οι ειδικές διατάξεις για τα ισχυρά μοντέλα γενικής χρήσης (general-purpose AI), στα οποία ανήκει και το Grok. Οι εταιρείες που τα αναπτύσσουν οφείλουν να αντιμετωπίζουν «συστημικούς κινδύνους» από τη χρήση τους, με τις «μη συναινετικές οικείες εικόνες» να αναφέρονται ήδη ως χαρακτηριστικό παράδειγμα σε κώδικες συμμόρφωσης που εκπονήθηκαν πέρυσι.
Αυτό δίνει νομικό πάτημα στο υπό σύσταση Γραφείο ΤΝ της Κομισιόν να ανοίξει επίσημο διάλογο –και ενδεχομένως διαδικασίες– με την X, η οποία ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με πρόστιμα υπό άλλες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις. Παρά τις πρόσφατες αλλαγές που ανακοίνωσε η πλατφόρμα, τα μέτρα δεν καλύπτουν πλήρως τους χρήστες του ενσωματωμένου βοηθού Grok.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σύγκρουση γύρω από τις εφαρμογές γυμνοποίησης είναι το πρώτο μεγάλο crash test για το αν ο Κανονισμός ΤΝ της ΕΕ μπορεί να παρακολουθήσει την ταχύτητα της τεχνολογίας χωρίς να βαλτώσει σε πολιτικές αντιστάσεις. Αν οι Βρυξέλλες δεν κινηθούν γρήγορα και με νομική σαφήνεια, η ήπειρος κινδυνεύει να δει την προστασία της ιδιωτικότητας –ιδίως των γυναικών και των ανηλίκων– να υπονομεύεται από εργαλεία που εκμεταλλεύονται κενά δικαίου, ενώ ταυτόχρονα θα δοκιμάζεται η αξιοπιστία της ΕΕ ως παγκόσμιου ρυθμιστή της τεχνητής νοημοσύνης.
#ΕΕ #ΤεχνητήΝοημοσύνη #Grok #Deepfakes #ΠροσωπικάΔεδομένα
