Η Αναθεώρηση Συντάγματος αναδεικνύει δύο κρίσιμες θεσμικές τομές: τον τρόπο δίωξης υπουργών και το καθεστώς της ανώτατης εκπαίδευσης. Οι παρεμβάσεις Αθανασίου και Γιαννακοπούλου φωτίζουν τις διαφορετικές στρατηγικές ΝΔ και ΠΑΣΟΚ για το πώς πρέπει να λειτουργεί η δημοκρατική λογοδοσία και το πανεπιστήμιο.
Η Αναθεώρηση Συντάγματος επανέφερε στο προσκήνιο δύο από τα πιο ευαίσθητα πεδία της θεσμικής ισορροπίας: την ποινική ευθύνη υπουργών και το άρθρο 16 για την ανώτατη εκπαίδευση. Οι παρεμβάσεις του βουλευτή της ΝΔ Χ. Αθανασίου και της βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Ν. Γιαννακοπούλου δείχνουν ότι η σύγκρουση δεν είναι μόνο πολιτική, αλλά βαθιά θεσμική.
Πώς επηρεάζει η Αναθεώρηση Συντάγματος την ποινική ευθύνη υπουργών;
Ο Χ. Αθανασίου, με αφετηρία την παραδοχή ότι «η τελευταία εμπειρία με τις προανακριτικές επιτροπές δεν ήταν καλή για τη λειτουργία του πολιτεύματός μας», προτείνει ουσιαστικά την αποσύνδεση της προκαταρκτικής εξέτασης από την άμεση κομματική αντιπαράθεση. Ζητά τη συγκρότηση τριμελούς Προανακριτικού Συμβουλίου, με πρόεδρο Εφετών και δύο εισαγγελείς Εφετών που θα κληρώνονται από την ολομέλεια του Εφετείου, ώστε η πρώτη αξιολόγηση των στοιχείων να γίνεται από τη Δικαιοσύνη.
Το Συμβούλιο αυτό, σύμφωνα με την πρότασή του, θα διενεργεί την «προκαταρκτική εξέταση» και το πόρισμά του θα κρίνεται στη συνέχεια από ειδικό δικαστικό όργανο, πριν καταλήξει στη Βουλή ως πρόταση άσκησης δίωξης. Ωστόσο, ο ίδιος επιμένει ότι «η Βουλή πρέπει να έχει τον τελικό λόγο», διατηρώντας το πολιτικό φίλτρο στη δίωξη υπουργών, με το επιχείρημα ότι οι βουλευτές οφείλουν να σταθμίζουν την αναγκαιότητα της ενέργειας ή της παράλειψης ενός υπουργού.
Πού συγκλίνουν και πού συγκρούονται ΝΔ και ΠΑΣΟΚ για τα πανεπιστήμια;
Στο άρθρο 30, ο Χ. Αθανασίου υπερασπίζεται τη διατήρηση του σημερινού μοντέλου για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κρίνοντας ότι «οι δύο πενταετίες είναι το καλύτερο σύστημα» σε σχέση με μία εξαετία και ότι το υφιστάμενο σχήμα έχει «μόνο πλεονεκτήματα». Η θέση αυτή δείχνει προτίμηση στη θεσμική συνέχεια και στην αποφυγή πειραματισμών στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα.
Στο άρθρο 16, η Ν. Γιαννακοπούλου τοποθετεί το ΠΑΣΟΚ ως τη μόνη αντιπολιτευτική δύναμη που δηλώνει «ξεκάθαρα και ανοιχτά» υπέρ των μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, αλλά απορρίπτει τη διατύπωση της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Κατηγορεί την πρόταση της ΝΔ ότι «αφήνει ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο λειτουργίας κερδοσκοπικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων» χωρίς ρητή κοινωνική αποστολή, χωρίς πιστοποίηση και αδιάλειπτη εποπτεία από ανεξάρτητη αρχή και χωρίς εγγυήσεις προσβασιμότητας.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Η πρόταση για τριμελές Προανακριτικό Συμβούλιο, αν υιοθετηθεί, θα μπορούσε να περιορίσει τις κομματικές εντάσεις στις υποθέσεις υπουργικής ευθύνης, αλλά διατηρεί τη Βουλή ως τελικό κριτή, άρα το πολιτικό στοιχείο στη λογοδοσία παραμένει ισχυρό. Για τον πολίτη αυτό σημαίνει ότι η διερεύνηση πιθανών αδικημάτων θα περνά περισσότερο από δικαστικά φίλτρα, χωρίς όμως να αίρεται ο ρόλος της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στην τελική απόφαση.
Στο πεδίο της ανώτατης εκπαίδευσης, η αντιπαράθεση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ αφορά άμεσα το μοντέλο σπουδών, το αν θα επιτραπούν κερδοσκοπικά πανεπιστήμια και με ποιες εγγυήσεις ισότιμης πρόσβασης για τους φοιτητές. Η επιμονή του ΠΑΣΟΚ στη ρητή συνταγματική κατοχύρωση του «μη κερδοσκοπικού» χαρακτήρα σημαίνει ότι η συζήτηση δεν είναι μόνο ιδεολογική, αλλά αφορά το αν η εκπαίδευση θα παραμείνει συνταγματικά κατοχυρωμένο δημόσιο αγαθό ή θα αντιμετωπιστεί και ως πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Σχόλιο 
: Η παράλληλη συζήτηση για την ποινική ευθύνη υπουργών, τα μη κρατικά πανεπιστήμια και τη συνταγματική αναγνώριση της «γυναικοκτονίας» δείχνει ότι η Αναθεώρηση Συντάγματος χρησιμοποιείται ως πεδίο επαναχάραξης των ορίων ανάμεσα στην πολιτική εξουσία, τη Δικαιοσύνη και τα κοινωνικά δικαιώματα. Η στάση κάθε κόμματος σε αυτά τα άρθρα αποκαλύπτει όχι μόνο προγραμματικές διαφορές, αλλά και το πώς αντιλαμβάνεται τον έλεγχο της εξουσίας και τον ρόλο του κράτους σε κρίσιμους τομείς της καθημερινότητας.
#ΑναθεώρησηΣυντάγματος #ΧαράλαμποςΑθανασίου #ΝάντιαΓιαννακοπούλου #ΝέαΔημοκρατία #ΠΑΣΟΚ
