Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με κλιμακούμενες υβριδικές επιθέσεις, από κυβερνοεισβολές έως δολιοφθορές κρίσιμων υποδομών, με τις ενέργειες που αποδίδονται στη Ρωσία να καταγράφουν εκρηκτική άνοδο. Νέα έκθεση της Vodafone αναδεικνύει τη συνδεσιμότητα ως «ψηφιακή ραχοκοκαλιά» της ευρωπαϊκής άμυνας, την ώρα που οι πολιτικές και επενδυτικές επιλογές παραμένουν κατακερματισμένες.
Ο σύγχρονος πόλεμος στην Ευρώπη δεν διεξάγεται μόνο με τανκς και πυραύλους. Κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές σε ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, παραπληροφόρηση, παραβιάσεις με drones και ακόμη και σχέδια στοχοποίησης κορυφαίων στελεχών επιχειρήσεων συνθέτουν ένα περιβάλλον διαρκούς υβριδικής απειλής. Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, οι ρωσικές επιχειρήσεις δολιοφθοράς κατά ευρωπαϊκών υποδομών ζωτικής σημασίας αυξήθηκαν κατά 246% την περίοδο 2023-2024, ενώ οι παγκόσμιες κυβερνοεπιθέσεις ενισχύθηκαν κατά 21% μόνο το 2025.
Αμυντική στροφή με κενά στη στρατηγική
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιτάχυνε την αμυντική αφύπνιση της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμεύσει έως και 800 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του σχεδίου «Readiness 2030», επιχειρώντας να καλύψει κενά δεκαετιών σε εξοπλισμούς, υποδομές και διαλειτουργικότητα. Στον νέο αυτό σχεδιασμό, το Διάστημα αναδεικνύεται σε καίριο πεδίο, καθώς τα διαστημικά προγράμματα παράγουν τεχνολογίες διττής χρήσης, κρίσιμες τόσο για πολιτικές όσο και για στρατιωτικές εφαρμογές.
Ωστόσο, η εικόνα παραμένει αποσπασματική. Παρά την αναγνώριση του υβριδικού πολέμου ως κεντρικής απειλής –με την πρόεδρο της Κομισιόν να τονίζει ότι «απαιτεί μια εντελώς νέα νοοτροπία»– η μετάφραση αυτής της διαπίστωσης σε συνεκτικές πολιτικές καθυστερεί. Η άμυνα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται κυρίως με όρους παραδοσιακής στρατιωτικής ισχύος, ενώ οι κρίσιμες ψηφιακές υποδομές παραμένουν συχνά στο περιθώριο.
Συνδεσιμότητα ως «ψηφιακή ραχοκοκαλιά» της άμυνας
Εδώ παρεμβαίνει η νέα έκθεση της Vodafone, με τίτλο «Η ψηφιακή ραχοκοκαλιά της Ευρώπης: γιατί η ασφαλής συνδεσιμότητα αναδεικνύεται τώρα σε βασικό πυλώνα άμυνας». Το βασικό της επιχείρημα είναι ότι η ασφάλεια της Ευρώπης είναι πλέον άρρηκτα δεμένη με την ασφάλεια των δικτύων συνδεσιμότητας – από τα σταθερά και κινητά δίκτυα έως τα καλώδια οπτικών ινών, τους δορυφόρους και τα data centers.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι η διατήρηση λειτουργικών δικτύων επικοινωνίας ενισχύει την ανθεκτικότητα ενός κράτους: επιτρέπει τον συντονισμό στρατιωτικών επιχειρήσεων, τη λειτουργία κρίσιμων υπηρεσιών, αλλά και την αντιμετώπιση παραπληροφόρησης και κυβερνοεπιθέσεων. Παρ’ όλα αυτά, η συνδεσιμότητα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται σε επίπεδο πολιτικής ως «αγαθό της αγοράς» και όχι ως δομικό στοιχείο της άμυνας.
Κατακερματισμός, υποεπενδύσεις και η ανάγκη αναθεώρησης
Η έκθεση αναδεικνύει τρία βασικά προβλήματα: κατακερματισμό αρμοδιοτήτων, υποχρηματοδότηση και ανεπαρκή συντονισμό σε κρίσεις. Οι ευθύνες μοιράζονται μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών αρχών, εθνικών και ευρωπαϊκών φορέων, δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, χωρίς ενιαίο κέντρο στρατηγικού σχεδιασμού. Αποτέλεσμα είναι κρίσιμες επενδύσεις σε ανθεκτικά δίκτυα και κυβερνοασφάλεια να καθυστερούν ή να μένουν ημιτελείς.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκτιμήσει την ανάγκη για επιπλέον 200 δισ. ευρώ έως το 2030, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι συνδεσιμότητας. Όμως, οι συντάκτες της έκθεσης υποστηρίζουν ότι δεν αρκεί απλώς η αύξηση των κονδυλίων: απαιτείται ριζική αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου ασφάλειας, με τη συνδεσιμότητα να ενσωματώνεται στον κεντρικό αμυντικό σχεδιασμό, να υποστηρίζεται από μηχανισμούς διασυνοριακού συντονισμού και να θωρακίζεται μέσω θεσμοθετημένων συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Όπως τονίζεται, «οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα για το μοντέλο επενδύσεων, ρύθμισης και συνεργασίας στον τομέα της συνδεσιμότητας θα καθορίσουν το επίπεδο ασφαλείας της Ευρώπης για τις επόμενες δεκαετίες». Η ασφαλής συνδεσιμότητα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως θεμέλιος λίθος της ευρωπαϊκής άμυνας και προϋπόθεση για την προστασία πολιτών και δημοκρατικών θεσμών σε ένα περιβάλλον διαρκών υβριδικών προκλήσεων.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η συζήτηση για την «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης παραμένει κενή περιεχομένου αν δεν συνοδευτεί από γενναίες, στοχευμένες επενδύσεις σε ανθεκτικά, ασφαλή δίκτυα και από πραγματική ενοποίηση των δομών κυβερνοάμυνας. Η ήπειρος κινδυνεύει να χτίσει πανάκριβους στρατιωτικούς μηχανισμούς πάνω σε εύθραυστες ψηφιακές υποδομές – ένα στρατηγικό παράδοξο που οι αντίπαλοί της έχουν ήδη μάθει να εκμεταλλεύονται.
#Ευρώπη #ΥβριδικέςΑπειλές #Κυβερνοασφάλεια #Συνδεσιμότητα #Άμυνα
