Η viral ομιλία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ στο Νταβός άνοιξε μέτωπο με τον Λευκό Οίκο του Ντόναλντ Τραμπ, τη στιγμή που πλησιάζει η κρίσιμη εξαετής επανεξέταση της συμφωνίας ΗΠΑ–Μεξικού–Καναδά (USMCA). Οι λεκτικές αντιπαραθέσεις απειλούν να μετατραπούν από διπλωματικό θόρυβο σε πραγματικό ρίσκο για μια συμφωνία που στηρίζει διασυνοριακό εμπόριο αξίας περίπου 1,3 τρισ. καναδικών δολαρίων.
Η ομιλία του πρωθυπουργού του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, με κάλεσμα προς τις «μικρότερες χώρες» να συσπειρωθούν απέναντι στην οικονομική εξαναγκαστική πολιτική των «μεγάλων δυνάμεων», προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στην Ουάσιγκτον. Ο Ντόναλντ Τραμπ και κορυφαία μέλη της κυβέρνησής του κατηγόρησαν τον Καναδά για έλλειψη ευγνωμοσύνης και υπαινίχθηκαν ότι η στάση της Οτάβας μπορεί να κοστίσει ακριβά στην επερχόμενη επανεξέταση της USMCA.
Η λεκτική κλιμάκωση και το διακύβευμα της USMCA
Η USMCA, που ρυθμίζει εμπόριο αγαθών αξίας περίπου 1,3 τρισ. καναδικών δολαρίων μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού, εισέρχεται στην υποχρεωτική εξαετή επανεξέταση. Η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε απλή ανανέωση, τροποποιήσεις ή ακόμη και κατάρρευση της συμφωνίας, την οποία ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν «τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη εμπορική συμφωνία στην ιστορία των ΗΠΑ».
Ο Τραμπ αντέδρασε από το ίδιο βήμα του Νταβός, δηλώνοντας ότι «ο Καναδάς ζει χάρη στις Ηνωμένες Πολιτείες» και ότι απολαμβάνει «δωρεάν προνόμια» χωρίς να δείχνει την ανάλογη ευγνωμοσύνη. Ο Κάρνεϊ απάντησε από κυβερνητικό καταφύγιο στο Κεμπέκ: «Ο Καναδάς δεν ζει χάρη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Καναδάς ευημερεί επειδή είμαστε Καναδοί».
Η αντιπαράθεση δεν έμεινε σε επίπεδο ρητορικής. Ο Τραμπ ανακάλεσε την πρόσκληση του Καναδά να συμμετάσχει σε πρωτοβουλία για τη Γάζα, ενώ σε αναρτήσεις του στο Truth Social ειρωνεύτηκε την Οτάβα για τις σχέσεις της με την Κίνα. Παράλληλα, κορυφαίοι υπουργοί του –όπως ο υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ και ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ– επιτέθηκαν προσωπικά στον Κάρνεϊ, χαρακτηρίζοντάς τον «αλαζόνα» και κατηγορώντας τον για «ηθικολογικές επιδείξεις αξιών».
Πίεση από τις αγορές και ο φόβος απομόνωσης του Καναδά
Ο Γκόλντι Χάιντερ, επικεφαλής του Business Council of Canada, μετέφερε από την Ουάσιγκτον το μήνυμα ότι «κάποια ζημιά έχει γίνει» στις σχέσεις, αν και όχι ακόμη ανεπανόρθωτη. Τόνισε όμως ότι ο Καναδάς δεν μπορεί να περιμένει παθητικά τις ΗΠΑ να καλέσουν πίσω στο τραπέζι: «Γιατί να μας καλέσουν για να μειώσουν δασμούς που επιβάλλουν σε εμάς; Πρέπει να σκύψουμε πάνω στο ζήτημα».
Η πρώην πρέσβης Λουίζ Μπλε έφτασε να εκτιμήσει τη «ζημιά» στις σχέσεις σε «οκτώ στα δέκα», σημειώνοντας ότι η Οτάβα δίνει στην Ουάσιγκτον «πολλά πυρομαχικά» αν θελήσει να πιέσει. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι υπενθυμίζουν ότι η καναδική οικονομία είναι μικρότερη ακόμη και από αυτή της Πολιτείας του Τέξας, υποβαθμίζοντας τη διαπραγματευτική ισχύ της Οτάβας.
Την ίδια ώρα, εντός Καναδά, υπουργοί όπως ο Φρανσουά-Φιλίπ Σαμπάν και ο υπουργός Τεχνητής Νοημοσύνης Έβαν Σόλομον υπερασπίζονται τον Κάρνεϊ, λέγοντας ότι εξέφρασε ανοιχτά όσα «πολλοί σκέφτονταν» για την αναδιάταξη της παγκόσμιας ισχύος. Υποστηρικτική εμφανίστηκε και η υπουργός Ενέργειας και Βιομηχανίας της Γροιλανδίας, Νάγια Ναθανίελσεν, χαρακτηρίζοντας την ομιλία «την πιο καθαρή ματιά εδώ και πολύ καιρό».
Ωστόσο, διπλωμάτες προειδοποιούν ότι η ικανότητα του Καναδά να διαφοροποιήσει τις εξαγωγές του και να προσελκύσει επενδύσεις παραμένει άρρηκτα δεμένη με την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά και τη σταθερότητα των βορειοαμερικανικών αλυσίδων εφοδιασμού. Όσο εντείνεται η ρητορική περί «ρήξης» με την Ουάσιγκτον, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ο Καναδάς να εμφανιστεί λιγότερο ελκυστικός προορισμός για κεφάλαια και βιομηχανικές επενδύσεις.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σύγκρουση Κάρνεϊ–Τραμπ αναδεικνύει πόσο εύθραυστες είναι ακόμη και οι πιο θεσμοθετημένες εμπορικές συμφωνίες όταν διασταυρώνονται με προσωπικές στρατηγικές ισχύος. Για την Ευρώπη και χώρες όπως η Ελλάδα, το μήνυμα είναι διπλό: αφενός, η υπερ-εξάρτηση από μία μεγάλη αγορά δημιουργεί διαρκές διαπραγματευτικό ρίσκο· αφετέρου, η επιθυμητή «στρατηγική αυτονομία» χρειάζεται ψυχρό υπολογισμό ισορροπιών, όχι μόνο ηχηρές ομιλίες σε διεθνή φόρα.
#ΗΠΑ #Καναδάς #USMCA #Νταβός #ΠαγκόσμιοΟικονομικόΦόρουμ #Trump #Carney
