Σε νέα, επικίνδυνη κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ισραήλ και ΟΗΕ εξελίσσεται η αιφνιδιαστική κατεδάφιση κτιρίων στην έδρα της UNRWA στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες μιλά για «επίθεση άνευ προηγουμένου» και σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ενώ το Ισραήλ επικαλείται την εθνική του νομοθεσία και κατηγορίες διασύνδεσης με τη Χαμάς.
Μπουλντόζες και μηχανήματα έργου του Ισραήλ κατεδάφισαν, χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση, κτίρια στο συγκρότημα που στεγάζει την έδρα της UNRWA στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, σε μια κίνηση που η ίδια η υπηρεσία του ΟΗΕ χαρακτήρισε «επίθεση άνευ προηγουμένου». Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της UNRWA Τζόναθαν Φάουλερ, ισραηλινές δυνάμεις εισέβαλαν αιφνιδιαστικά στο χώρο λίγο μετά τις 07:00, απομάκρυναν τους φύλακες και ξεκίνησαν την κατεδάφιση.
Η εγκατάσταση δεν λειτουργούσε ήδη, μετά τον νόμο με τον οποίο το Ισραήλ απαγόρευσε όλες τις δραστηριότητες της UNRWA στην επικράτειά του, κατηγορώντας την υπηρεσία για σχέσεις με τη Χαμάς. Η ισραηλινή κυβέρνηση θεωρεί ότι η απαγόρευση ισχύει και για την Ανατολική Ιερουσαλήμ, την οποία κατέχει από το 1967 και έχει προσαρτήσει μονομερώς, κίνηση που ο ΟΗΕ δεν αναγνωρίζει.
Σύγκρουση ερμηνειών για το διεθνές δίκαιο
Η UNRWA κάνει λόγο για «σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των προνομίων και ασυλιών των Ηνωμένων Εθνών», υπενθυμίζοντας ότι πρόκειται για εγκατάσταση του ΟΗΕ, η οποία προστατεύεται από τη Σύμβαση για τα προνόμια και τις ασυλίες του Οργανισμού. Ο Φάουλερ προειδοποίησε ότι όσα υφίσταται σήμερα η UNRWA «αύριο μπορεί να τα υποστεί οποιοσδήποτε άλλος διεθνής οργανισμός ή διπλωματική αποστολή».
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, δια του υπουργείου Εξωτερικών, υποστηρίζει ότι εφαρμόζει την εθνική νομοθεσία που αφορά την «UNRWA-Χαμάς», επιμένοντας πως το συγκρότημα «δεν έχαιρε καμιάς ασυλίας» και ότι η κατάσχεση και κατεδάφιση έγιναν «σύμφωνα με το ισραηλινό και το διεθνές δίκαιο», καθώς το ακίνητο «ανήκει στο κράτος του Ισραήλ».
Η αντιπαράθεση συνδέεται άμεσα με τις κατηγορίες του Τελ Αβίβ ότι υπάλληλοι της UNRWA συμμετείχαν στην επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Αν και ο ΟΗΕ απέλυσε εννέα εργαζόμενους στη Γάζα, αναγνώρισε ότι η ερευνητική επιτροπή του δεν μπόρεσε να επαληθεύσει πλήρως τις ισραηλινές πληροφορίες. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτήρισε «εντελώς απαράδεκτη» την κλιμάκωση των ενεργειών κατά της UNRWA.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις και το ζήτημα των εποικισμών
Ο διευθυντής της UNRWA στη Δυτική Όχθη, Ρόναλντ Φρίντριχ, βλέπει «πιθανή πρόθεση» των ισραηλινών αρχών να αξιοποιήσουν την έκταση για νέους εβραϊκούς οικισμούς, επισημαίνοντας ότι η έδρα της υπηρεσίας ήδη περιβαλλόταν από συνοικίες εποίκων. Εάν επιβεβαιωθεί, η κίνηση θα ενισχύσει περαιτέρω την de facto ενσωμάτωση της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, βάθος χρόνου στόχο της ισραηλινής πολιτικής.
Η Παλαιστινιακή Αρχή κατήγγειλε «εσκεμμένη κλιμάκωση» και «συστηματική επίθεση» κατά της UNRWA, αλλά και προσπάθεια υπονόμευσης του διεθνούς συστήματος προστασίας των Παλαιστίνιων προσφύγων. Το καθεστώς πρόσφυγα, το οποίο μεταβιβάζεται κληρονομικά και συνδέεται με το δικαίωμα επιστροφής –που το Ισραήλ απορρίπτει– αποτελεί έναν από τους πιο δυσεπίλυτους κόμβους της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης.
Η UNRWA, που ιδρύθηκε το 1949, παρέχει εκπαίδευση, υγεία και κοινωνικές υπηρεσίες σε περίπου 5,9 εκατ. Παλαιστίνιους πρόσφυγες σε Γάζα, Δυτική Όχθη, Λίβανο, Συρία και Ιορδανία. Η αποδυνάμωση ή απονομιμοποίησή της δεν έχει μόνο συμβολικό, αλλά και άμεσο ανθρωπιστικό αντίκτυπο.
Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η κίνηση χαιρετίστηκε από την άκρα δεξιά. Ο υπουργός Εσωτερικής Ασφαλείας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ έκανε λόγο για «ιστορική ημέρα» και διακήρυξε ότι «αυτό θα συμβεί σε οποιονδήποτε υποστηρίζει την τρομοκρατία», επιβεβαιώνοντας την πρόθεση της κυβέρνησης να συνδέσει την παρουσία της UNRWA με την ασφάλεια και την «κυριαρχία» στην Ιερουσαλήμ.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κατεδάφιση της έδρας της UNRWA στην Ανατολική Ιερουσαλήμ δεν είναι απλώς τεχνική πράξη εφαρμογής ενός νόμου, αλλά στρατηγικό μήνυμα: το Ισραήλ αμφισβητεί στην πράξη το καθεστώς και τις ασυλίες του ΟΗΕ σε έναν από τους πιο αμφισβητούμενους γεωπολιτικά χώρους. Αν η διεθνής κοινότητα αποδεχθεί σιωπηρά αυτή τη μετατόπιση, ανοίγει επικίνδυνο προηγούμενο για την τύχη διεθνών οργανισμών και αποστολών σε άλλες εστίες κρίσης, ενώ ταυτόχρονα βαθαίνει το ρήγμα γύρω από το προσφυγικό καθεστώς των Παλαιστινίων και το μέλλον της Ιερουσαλήμ.
#Ισραήλ #UNRWA #ΟΗΕ #Παλαιστινιακό #Ιερουσαλήμ
