Το 2025 σηματοδότησε στροφή στον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτούνται οι ελληνικές επιχειρήσεις, με επιβράδυνση στα μεγάλα επενδυτικά δάνεια και ενίσχυση των πιστωτικών γραμμών και των ΜμΕ. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος αποκαλύπτουν διαφορετική ποιότητα πιστωτικής επέκτασης, με έμφαση στη ρευστότητα και στη διάχυση της χρηματοδότησης στην πραγματική οικονομία.
Η εικόνα του επιχειρηματικού δανεισμού στην Ελλάδα το 2025 διαφοροποιήθηκε αισθητά σε σχέση με τα δύο προηγούμενα χρόνια. Παρότι ο συνολικός ρυθμός αύξησης του τραπεζικού δανεισμού προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις επιταχύνθηκε, η καθαρή πιστωτική επέκταση επιβραδύνθηκε, ενώ η σύνθεση των δανείων μετατοπίστηκε από τα μεγάλα επενδυτικά δάνεια προς πιο ευέλικτες μορφές χρηματοδότησης και προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Επιβράδυνση στα μεγάλα δάνεια, στροφή σε πιστωτικές γραμμές
Σύμφωνα με την Ενδιάμεση Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του τραπεζικού δανεισμού προς τις επιχειρήσεις στο δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025 ανέβηκε στο 16%, από 8,5% το 2024. Ωστόσο, η μέση μηνιαία καθαρή ροή χρηματοδότησης μειώθηκε σε 438 εκατ. ευρώ, από 557 εκατ. ευρώ ένα χρόνο πριν, με αποτέλεσμα τα καθαρά νέα δάνεια να διαμορφωθούν σε 4,38 δισ. ευρώ, έναντι 5,57 δισ. ευρώ στο αντίστοιχο δεκάμηνο του 2024.
Κρίσιμο στοιχείο είναι η πτώση στα δάνεια καθορισμένης διάρκειας («τακτής λήξης») προς μεγάλες επιχειρήσεις. Η μέση μηνιαία ακαθάριστη ροή αυτών των δανείων υποχώρησε σε 1,5 δισ. ευρώ, από 2 δισ. ευρώ το 2024, με τις νέες εκταμιεύσεις στο δεκάμηνο να περιορίζονται σε 15 δισ. ευρώ, από 20 δισ. ευρώ. Τα δάνεια προς μεγάλες επιχειρήσεις –που αντιστοιχούσαν στα 2/3 αυτής της ροής, περίπου 1 δισ. ευρώ μηνιαίως– κατέγραψαν εντυπωσιακή ετήσια μείωση 32,3%.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με το γεγονός ότι πολλές μεγάλες, κυρίως εξαγωγικές, επιχειρήσεις είχαν ήδη κλειδώσει επενδυτικά δάνεια, ιδίως μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF), ενόψει του κύματος συμβάσεων που αναμένεται το 2026 πριν από τη λήξη του προγράμματος. Ταυτόχρονα, η αυξημένη αβεβαιότητα γύρω από δασμούς και διεθνές εμπόριο οδήγησε σε πιο προσεκτικές αποφάσεις μακροπρόθεσμου δανεισμού.
Άνοδος χρηματοδότησης ΜμΕ και ενίσχυση ρευστότητας
Την ίδια στιγμή, η ακαθάριστη ροή δανείων προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις αυξήθηκε στα 502 εκατ. ευρώ μηνιαίως, σημειώνοντας άνοδο 11,2%. Οι τράπεζες και οι ΜμΕ «συναντήθηκαν» σε ένα περιβάλλον όπου οι μεγάλες εταιρείες περιόρισαν την όρεξη για νέα δάνεια τακτής λήξης, επιτρέποντας στις τράπεζες να ανακατανείμουν μέρος της πιστωτικής επέκτασης προς μικρότερες επιχειρήσεις.
Παράλληλα, καταγράφεται ισχυρή αύξηση των χρηματοδοτήσεων για λειτουργικές ανάγκες. Οι πιστωτικές γραμμές και λοιπές βραχυπρόθεσμες διευκολύνσεις αυξήθηκαν κατά 15% ή 1,4 δισ. ευρώ στο δεκάμηνο του 2025 σε σχέση με το 2024. Η άνοδος αυτή θεωρείται ποιοτικά θετική, καθώς αντανακλά ενίσχυση της πραγματικής επιχειρηματικής δραστηριότητας και όχι απλώς αναχρηματοδότηση παλαιών υποχρεώσεων.
Στο παρασκήνιο, η καθαρή πιστωτική επέκταση επηρεάστηκε και από αποπληρωμές παλαιών δανείων, αλλά και από τις τελευταίες εκκαθαρίσεις μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, που συνεχίζουν να «καθαρίζουν» τους ισολογισμούς των τραπεζών, μειώνοντας όμως λογιστικά το υπόλοιπο των χορηγήσεων.
Προοπτικές 2025-2026: RRF, ΕΤΕπ και χαμηλότερα επιτόκια
Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι το 2025-2026 η αναμενόμενη άνοδος του ΑΕΠ, σε συνδυασμό με χαμηλότερα επιτόκια στα τραπεζικά δάνεια, θα συνεχίσουν να στηρίζουν τη χορήγηση πιστώσεων προς τις επιχειρήσεις. Επιπλέον, δεν αποκλείεται να ενισχυθεί περαιτέρω η απορρόφηση των δανειακών πόρων του RRF, καθώς ωριμάζουν έργα και συμβάσεις.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν και τα χρηματοδοτικά προγράμματα του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ), που μέσω συγχρηματοδοτήσεων και εγγυοδοσίας μειώνουν το ρίσκο για τις τράπεζες και διευκολύνουν τη διοχέτευση κεφαλαίων στην επιχειρηματική πίστη. Το 2025, τα σχήματα αυτά, μαζί με τα δάνεια συγχρηματοδότησης στο πλαίσιο του RRF, λειτούργησαν ως βασικοί πολλαπλασιαστές της τραπεζικής χρηματοδότησης, δημιουργώντας τις βάσεις για πιο στοχευμένη και βιώσιμη πιστωτική επέκταση τα επόμενα χρόνια.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η στροφή από τα μεγάλα επενδυτικά δάνεια των ομίλων προς πιο ευέλικτες γραμμές ρευστότητας και προς τις ΜμΕ δείχνει ότι το τραπεζικό σύστημα περνά από τη φάση της «ποσότητας» στη φάση της «ποιότητας» χρηματοδότησης. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς περισσότερος δανεισμός, αλλά στοχευμένος δανεισμός που θα μεταφραστεί σε παραγωγικές επενδύσεις, αύξηση εξαγωγών και ενίσχυση της ανθεκτικότητας των μικρότερων επιχειρήσεων σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.
#επιχειρήσεις #δάνεια #τράπεζες #RRF #ΜμΕ
