Η αναθεωρημένη σύμβαση του Δημοσίου με την Hellenic Train για επενδύσεις 420 εκατ. ευρώ σε νέο στόλο και υποδομές συνοδεύεται από αυστηρές προϋποθέσεις για το κράτος και ισχυρά δικαιώματα για τον ιδιώτη πάροχο. Το επενδυτικό άλμα στα γρήγορα τρένα εξαρτάται από ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα έργων σε γραμμές και συστήματα ασφαλείας.
Η αναθεωρημένη σύμβαση μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και Hellenic Train, που έχει κατατεθεί στη Βουλή, προβλέπει επενδύσεις 420 εκατ. ευρώ και ριζική ανανέωση του σιδηροδρομικού έργου, με αιχμή τα γρήγορα τρένα. Πίσω όμως από τις εξαγγελίες, ξεδιπλώνεται ένα σύνθετο πλέγμα αλληλεξαρτήσεων: οι Ιταλοί μέτοχοι δεσμεύονται για νέο στόλο και αναβάθμιση υπηρεσιών, μόνο εφόσον το Δημόσιο παραδώσει έγκαιρα ένα πλήρως αναβαθμισμένο και ασφαλές δίκτυο.
Φιλόδοξα χρονοδιαγράμματα για το Δημόσιο
Κεντρικός πυλώνας της σύμβασης είναι η γραμμή Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026 το Δημόσιο οφείλει να έχει ολοκληρώσει έργα που περιγράφονται ως «διπλή ηλεκτροδοτούμενη γραμμή, ETCS-1 baseline 4, χρόνος εκτέλεσης κάτω των 4 ωρών». Δεν πρόκειται απλώς για εγκατάσταση του συστήματος ασφαλείας ETCS, αλλά για συνολική αναβάθμιση υποδομών, ώστε η γραμμή να «σηκώνει» υψηλές ταχύτητες και να επιτυγχάνεται διαδρομή κάτω από 4 ώρες.
Η ρήτρα των 4 ωρών είναι κρίσιμη, καθώς αναγνωρίζει ότι τα σημερινά όρια ταχύτητας δεν οφείλονται μόνο στην απουσία ETCS, αλλά και σε βαθύτερα δομικά προβλήματα (ποιότητα σκύρων, γεωμετρία γραμμής, κ.ά.). Εάν, μετά τα έργα, αποδειχθεί στην πράξη ότι η υποδομή δεν επιτρέπει γρήγορα δρομολόγια, ο πάροχος αποκτά περιθώριο να παγώσει ή να μεταθέσει τις δικές του επενδύσεις.
Στο ίδιο πνεύμα, η σύμβαση «δένει» όλες τις μεγάλες επενδύσεις της Hellenic Train με συγκεκριμένα ορόσημα έργων υποδομής: ενεργοποίηση της γραμμής Άγιοι Θεόδωροι – Λουτράκι έως 30 Ιουνίου 2026, υπογειοποίηση στα Σεπόλια και ολοκλήρωση της γραμμής Ρίο – Αθήνα έως 31 Δεκεμβρίου 2027, καθώς και ενεργοποίηση της γραμμής Αθήνα – Μέγαρα μέχρι το τέλος του 2026. Επιπλέον, μέχρι το 2028 το Δημόσιο πρέπει να έχει ολοκληρώσει τα τμήματα Λάρισα – Βόλος και Παλαιοφάρσαλα – Καλαμπάκα.
Δικαιώματα, αποζημιώσεις και επενδυτικό ρίσκο
Απέναντι σε αυτά τα ορόσημα, η Hellenic Train αναλαμβάνει την κατάθεση φακέλου έγκρισης για νέο στόλο ηλεκτροκίνητων τρένων έως 31 Δεκεμβρίου 2026 και την ολοκλήρωση επενδύσεων σε 23 τρένα, IT και εγκαταστάσεις συντήρησης έως το τέλος του 2027. Ωστόσο, οι υποχρεώσεις της χαρακτηρίζονται ρητά «αλληλένδετες» με την πρόοδο των έργων υποδομής.
Εάν το Δημόσιο καθυστερήσει ή δεν υλοποιήσει τα έργα που περιγράφονται στο Παράρτημα Δ, ο πάροχος όχι μόνο απαλλάσσεται από τα δικά του χρονοδιαγράμματα, αλλά αποκτά δικαίωμα αποζημίωσης για θετική και αποθετική ζημία, δηλαδή και για διαφυγόντα κέρδη. Ειδική μνεία γίνεται στη Θεσσαλία, όπου η προμήθεια πρόσθετου στόλου υψηλών ταχυτήτων συνδέεται με την ολοκλήρωση έργων αποκατάστασης μετά τη θεομηνία «Daniel».
Η επιβολή ποινών ή ακόμη και καταγγελία της σύμβασης εις βάρος της Hellenic Train μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2027 προϋποθέτει «αποκλειστική υπαιτιότητα» του παρόχου. Σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή υπαιτιότητας τρίτων, οι δεσμεύσεις αναστέλλονται ή μετατίθενται, ενώ προβλέπεται και ετήσιος επανέλεγχος και πιθανή τροποποίηση του επενδυτικού πλάνου με κοινή συμφωνία.
Κρίσιμη είναι και η πρόβλεψη για επίλυση διαφορών μέσω τριμελούς διαιτητικού δικαστηρίου στην Αθήνα, παρακάμπτοντας την αργή τακτική Δικαιοσύνη. Έτσι, ο ιδιώτης επενδυτής αποκτά ταχύ και αποτελεσματικό μηχανισμό διεκδίκησης απαιτήσεων έναντι του Δημοσίου.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σύμβαση Hellenic Train – Δημοσίου αποτυπώνει ένα νέο μοντέλο ΣΔΙΤ, όπου ο ιδιώτης «κλειδώνει» από νωρίς απόδοση και προστασία από ρίσκα υποδομής, μεταφέροντας σχεδόν όλο το εκτελεστικό ρίσκο στο κράτος. Αν το Δημόσιο ανταποκριθεί, η χώρα κερδίζει σύγχρονο σιδηρόδρομο και η εταιρεία εκρηκτική αύξηση εσόδων· αν όχι, ο λογαριασμός θα έρθει με τη μορφή αποζημιώσεων και χαμένων ευκαιριών για τις μεταφορές και την οικονομία.
#HellenicTrain #σιδηρόδρομοι #επενδύσεις #υποδομές
