Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προβάλλει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F‑35 ως ζήτημα-κλειδί για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ και την «επαναφορά» των σχέσεων με τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Μόσχα, αξιοποιώντας τον ρόλο μεσολαβητή σε Ουκρανία και Γάζα.
Σε μια συντονισμένη προσπάθεια επαναπροσέγγισης με τη Δύση, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ζητά την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F‑35, παρουσιάζοντάς την όχι μόνο ως διμερές ζήτημα με τις ΗΠΑ, αλλά ως στρατηγική προϋπόθεση για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ. Μιλώντας στο Bloomberg, ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η απόφαση απομάκρυνσης της Άγκυρας από το πρόγραμμα, λόγω της αγοράς των ρωσικών S‑400, ήταν «αδικαιολόγητη» και ότι η Τουρκία έχει ήδη πληρώσει για τα αεροσκάφη.
F‑35, S‑400 και η νέα διαπραγμάτευση με Τραμπ
Ο Ερντογάν αποκάλυψε ότι έθεσε προσωπικά το θέμα στον Ντόναλντ Τραμπ στη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, μιλώντας για «ευκαιρία» μετά την επιστροφή του Ρεπουμπλικανού στον Λευκό Οίκο, ώστε οι σχέσεις Άγκυρας–Ουάσινγκτον να μπουν σε «πιο λογική και εποικοδομητική βάση». Στο τραπέζι βρίσκεται πλέον ένα σύνθετο πακέτο: η επανένταξη στο πρόγραμμα F‑35, η αγορά F‑16 Block 70, αλλά και η τύχη των ρωσικών συστημάτων S‑400.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχει μεταδώσει το Bloomberg, η Άγκυρα διερευνά ακόμη και την επιστροφή των S‑400 στη Μόσχα, με τον Ερντογάν να έχει θέσει σχετικό ζήτημα και στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μια θεαματική αναδίπλωση, που θα διευκολύνει την Ουάσινγκτον να άρει κυρώσεις και να ξεμπλοκάρει τις αμερικανικές αμυντικές πωλήσεις προς την Τουρκία.
Παράλληλα, ο Τούρκος πρόεδρος ζητά οι όροι της προμήθειας F‑16 να είναι «σύμφωνοι με το πνεύμα της συμμαχίας», επικαλούμενος ως παράδειγμα την αγορά Eurofighter από την Τουρκία, επιχειρώντας να δείξει ότι δεν είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί πολιτικούς περιορισμούς στη χρήση τους.
Ενέργεια, Halkbank και διπλό παιχνίδι με Ρωσία–ΗΠΑ
Στο ενεργειακό πεδίο, ο Ερντογάν υπογράμμισε ότι η Τουρκία έχει «αυξήσει σημαντικά» τις εισαγωγές LNG από τις ΗΠΑ, οι οποίες πλέον κατέχουν «εξέχουσα θέση» στην εφοδιαστική αλυσίδα της χώρας. Στέλνει έτσι μήνυμα συμμόρφωσης προς τις αμερικανικές πιέσεις για μείωση της εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια, χωρίς όμως να διαρρηγνύει τις σχέσεις με τη Μόσχα. Όπως είπε, η Άγκυρα δρα «σε ευθυγράμμιση με τα εθνικά της συμφέροντα και την ενεργειακή της ασφάλεια», επιμένοντας σε «προσεκτική και ισορροπημένη προσέγγιση».
Ένα ακόμη αγκάθι στις σχέσεις με τις ΗΠΑ είναι η υπόθεση της κρατικής τράπεζας Turkiye Halk Bankasi, η οποία κατηγορείται από το 2019 ότι βοήθησε το Ιράν να παρακάμψει αμερικανικές κυρώσεις μέσω πολυδισεκατομμυριακών σχημάτων. Ο Ερντογάν χαρακτήρισε τις κατηγορίες «λανθασμένες» και δήλωσε ότι βρίσκονται σε συνομιλίες για να αποφευχθούν «άδικες κυρώσεις», επιδιώκοντας έναν νομικό συμβιβασμό που δεν θα πλήξει σοβαρά την τουρκική οικονομία.
Ουκρανία, Γάζα και το αφήγημα της «χώρας-κλειδί»
Ο Τούρκος πρόεδρος επενδύει παράλληλα στον ρόλο του ως αναντικατάστατου μεσολαβητή. Στο ουκρανικό μέτωπο, υπενθύμισε ότι η Άγκυρα δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, αλλά έχει περιορίσει τη διέλευση ρωσικών πολεμικών στη Μαύρη Θάλασσα και έχει προμηθεύσει όπλα στο Κίεβο. Υποστήριξε ότι η Τουρκία είναι ο μόνος παίκτης που μπορεί να μιλήσει απευθείας τόσο με τον Πούτιν όσο και με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προσφέροντας έδαφος για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες ή μηχανισμούς παρακολούθησης εκεχειρίας.
Σε ό,τι αφορά τη Γάζα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι μια διεθνής δύναμη σταθεροποίησης δύσκολα θα αποκτήσει νομιμοποίηση χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας. Επικαλέστηκε τους ιστορικούς δεσμούς με τους Παλαιστίνιους, τα κανάλια ασφαλείας και διπλωματίας με το Ισραήλ και το βάρος της χώρας ως μέλους του ΝΑΤΟ, για να παρουσιάσει την Άγκυρα ως «χώρα-κλειδί» για μια διαρκή ειρήνη.
Σχόλιο SBCTV.gr: Ο Ερντογάν επιχειρεί μια πολυεπίπεδη επαναδιαπραγμάτευση με τη Δύση, προσφέροντας F‑35, LNG και διαμεσολάβηση σε Ουκρανία–Γάζα ως «πακέτο» αναβάθμισης της Τουρκίας εντός του ΝΑΤΟ. Το αν η Ουάσινγκτον θα αποδεχθεί αυτή την επιστροφή, χωρίς σκληρές εγγυήσεις για απομάκρυνση από τη ρωσική σφαίρα επιρροής, θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.
#Τουρκία #Ερντογάν #F35 #ΝΑΤΟ #ΗΠΑ
