Η νέα κυβέρνηση της Τσεχίας αποφάσισε να συνεχίσει την αγορά 24 αμερικανικών μαχητικών F-35, αν και είχε προεκλογικά καταγγείλει τη συμφωνία ως «άχρηστη και υπερκοστολογημένη». Ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις δηλώνει τώρα ότι η σύμβαση δεν μπορεί να ακυρωθεί στο παρόν στάδιο, αλλά θα επιδιωχθεί βελτίωση των οικονομικών όρων.
Η Τσεχία επιβεβαιώνει ότι θα προχωρήσει στην προμήθεια 24 μαχητικών αεροσκαφών F-35 από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μια συμφωνία που είχε εγκριθεί το 2023 από την προηγούμενη κυβέρνηση του Πέτρ Φιάλα. Ο νέος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις, ο οποίος είχε στηρίξει την προεκλογική του εκστρατεία στην κριτική της σύμβασης, μετατοπίζεται πλέον σε πιο πραγματιστική γραμμή, αναγνωρίζοντας ότι το πρόγραμμα βρίσκεται σε σημείο χωρίς εύκολη επιστροφή.
Από την προεκλογική καταγγελία στην κυβερνητική συνέχεια
Μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά από επίσκεψη στην αεροπορική βάση Τσάσλαβ, ο Μπάμπις τόνισε ότι η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να συνεχίσει: «Θα δουλέψουμε σίγουρα πάνω σε αυτό και θα βελτιώσουμε το συμβόλαιο, γιατί το έργο βρίσκεται σε τέτοιο στάδιο που πρέπει να προχωρήσει». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι βλέπει «μεγάλη ευκαιρία» για βελτίωση των όρων, κυρίως ως προς τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση των συναλλαγματικών διαφορών στον προϋπολογισμό.
Η τοποθέτηση αυτή σηματοδοτεί σαφή απόσταση από τη σκληρή ρητορική της προεκλογικής περιόδου, όταν ο Μπάμπις και το δεξιό λαϊκιστικό κόμμα ANO χαρακτήριζαν τα F-35 «άχρηστα και υπερκοστολογημένα» και δεσμεύονταν να επανεξετάσουν ριζικά τη συμφωνία. Η κυβερνητική ευθύνη, ωστόσο, φαίνεται να επιβάλλει συνέχεια στην αμυντική πολιτική και σε ένα πολυεθνικό πρόγραμμα με ισχυρή αμερικανική πολιτική στήριξη.
Αμερικανική πίεση και γεωπολιτικό πλαίσιο
Η απόφαση της Πράγας θεωρείται θετική εξέλιξη για την Ουάσινγκτον. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε ασκήσει άμεση πίεση στον Μπάμπις να προχωρήσει με την αγορά λίγο μετά την ανάληψη της εξουσίας του τον Δεκέμβριο, στο πλαίσιο της ευρύτερης αμερικανικής στρατηγικής για ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των ευρωπαϊκών συμμάχων μέσω του F-35.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 17 Δεκεμβρίου, ο Τραμπ εξήρε τον Τσέχο πρωθυπουργό: «Ο Αντρέι ξέρει πώς να κλείνει συμφωνίες και περίμενα απίστευτα πράγματα από αυτόν, συμπεριλαμβανομένων των F-35. Συγχαρητήρια Αντρέι!» Η δημόσια αυτή στήριξη υπογραμμίζει πόσο κεντρικό θεωρεί ο Λευκός Οίκος το πρόγραμμα F-35 για την ατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Σημασία για την ευρωπαϊκή άμυνα και τα δημοσιονομικά
Η επιλογή των F-35 από την Τσεχία ενισχύει την τάση πολλών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη να αναβαθμίσουν ριζικά τις αεροπορικές τους δυνάμεις, σε ένα περιβάλλον παρατεταμένης αστάθειας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Παράλληλα, όμως, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη δημοσιονομική αντοχή μικρότερων οικονομιών που δεσμεύονται σε υπερπολυετή εξοπλιστικά προγράμματα με υψηλό συναλλαγματικό ρίσκο.
Ο Μπάμπις δείχνει να επιχειρεί μια ισορροπία: δεν συγκρούεται με τις δεσμεύσεις της χώρας έναντι των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, αλλά προσπαθεί να εμφανιστεί ως αυστηρός διαπραγματευτής που θα μειώσει το κόστος και θα θωρακίσει τον προϋπολογισμό από διακυμάνσεις νομισμάτων. Το αν θα καταφέρει ουσιαστικές βελτιώσεις ή απλώς μια επικοινωνιακή «αναδιαπραγμάτευση» μένει να φανεί.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση των τσεχικών F-35 αναδεικνύει το νέο ευρωπαϊκό «δίλημμα εξοπλισμών»: κυβερνήσεις που εξελέγησαν με αντισυστημική, αντισυμβατική ρητορική τελικά ευθυγραμμίζονται με τις στρατηγικές επιλογές της Δύσης, περιορίζοντας τη διαφωνία σε τεχνικές βελτιώσεις κόστους. Για την Αθήνα, η περίπτωση λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι σε μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα η γεωπολιτική συχνά υπερισχύει της εσωτερικής πολιτικής, ενώ το πραγματικό πεδίο διαπραγμάτευσης είναι οι όροι χρηματοδότησης και η εγχώρια προστιθέμενη αξία, όχι η ίδια η κατεύθυνση της απόφασης.
#Τσεχία #F35 #Άμυνα #ΗΠΑ #ΝΑΤΟ
