Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, από το βήμα της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, αμφισβήτησε ευθέως την ηγετική θέση των ΗΠΑ και δήλωσε ότι η διεθνής τάξη δικαίου «δεν υπάρχει πια όπως την ξέραμε». Στο επίκεντρο η συζήτηση για ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή σε συνεργασία με τη Γαλλία.
Με λόγο ασυνήθιστα ωμό για Γερμανό καγκελάριο, ο Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε από το Μόναχο ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα, πιο σκληρή γεωπολιτική εποχή, όπου η αμερικανική ηγεσία δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη και η μεταπολεμική διεθνής τάξη έχει ουσιαστικά καταρρεύσει.
Αμφισβητούμενη ηγεσία των ΗΠΑ και τέλος της παλιάς τάξης
«Η ηγετική αξίωση των ΗΠΑ αμφισβητείται, ίσως έχει ήδη χαθεί», δήλωσε ο Μερτς στην έναρξη της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, περιγράφοντας ένα περιβάλλον ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων όπου «η ελευθερία μας δεν είναι πλέον απλά εγγυημένη, αλλά βρίσκεται υπό απειλή».
Ο Γερμανός καγκελάριος υποστήριξε ότι «η διεθνής τάξη που βασίζεται σε δικαιώματα και κανόνες δεν υπάρχει πλέον με τον τρόπο που υπήρχε κάποτε», επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί να σταθεί πιο αυτόνομα. Αναφερόμενος στη γερμανική ιστορία, προειδοποίησε για τους κινδύνους ενός κόσμου όπου «το δίκαιο το επιβάλλει η ισχύς», υπενθυμίζοντας την πορεία της Γερμανίας τον 20ό αιώνα «μέχρι το πικρό και φρικτό τέλος».
Το μήνυμα συνιστά στρατηγική ανατοποθέτηση: η Γερμανία παραμένει αγκυρωμένη στο ΝΑΤΟ, αλλά ετοιμάζεται για ένα μέλλον με λιγότερες αμερικανικές εγγυήσεις και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ευθύνη στην άμυνα.
Ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή και ρήγμα με την Ουάσιγκτον
Η πιο ηχηρή στιγμή της ομιλίας ήταν η επιβεβαίωση ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με τον Εμανουέλ Μακρόν για μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή. «Μίλησα με τον Εμανουέλ Μακρόν για μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή», ανέφερε, σηματοδοτώντας ότι το Βερολίνο εξετάζει ανοιχτά εναλλακτικές απέναντι στην αβεβαιότητα για την αμερικανική «πυρηνική ομπρέλα».
Η συζήτηση αυτή, εξαιρετικά ευαίσθητη για την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης, αντανακλά βαθύτερο φόβο: εάν και κατά πόσο οι ΗΠΑ θα ρισκάρουν πυρηνική κλιμάκωση για να υπερασπιστούν την ευρωπαϊκή ήπειρο σε μια κρίση.
Ο Μερτς δεν περιορίστηκε στο στρατιωτικό σκέλος. Μίλησε για «βαθύ ρήγμα» μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, αναφερόμενος στις ιδεολογικές «culture wars» στις ΗΠΑ και στις εμπορικές πολιτικές δασμών και προστατευτισμού, που συνδέονται με τις επιλογές του Ντόναλντ Τραμπ. «Οι πολιτισμικοί πόλεμοι των ΗΠΑ δεν είναι δικοί μας. Και δεν πιστεύουμε σε δασμούς και προστατευτισμό, αλλά στο ελεύθερο εμπόριο», τόνισε, δείχνοντας ότι η απόσταση αφορά πλέον και την οικονομική και δημοκρατική ατζέντα.
Σκληρό μήνυμα προς Πεκίνο, στήριξη στην Ουκρανία
Παράλληλα με την κριτική προς την Ουάσιγκτον, ο Μερτς υιοθέτησε σκληρότερη γραμμή έναντι της Κίνας ενόψει επίσκεψής του στο Πεκίνο. Προειδοποίησε ότι η Κίνα μπορεί σύντομα να ανταγωνιστεί στρατιωτικά τις ΗΠΑ και την κατηγόρησε ότι αξιοποιεί οικονομικές εξαρτήσεις, με παράδειγμα τους ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών που έπληξαν τη γερμανική βιομηχανία. Το μήνυμα ήταν σαφές: περισσότερη ευρωπαϊκή αυτονομία δεν σημαίνει στροφή προς την Κίνα.
Κεντρικός άξονας της ομιλίας ήταν ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ανάγκη μακροχρόνιας στήριξης του Κιέβου. «Αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο όταν η Ρωσία είναι τουλάχιστον οικονομικά, ενδεχομένως και στρατιωτικά, εξαντλημένη», είπε, περιγράφοντας μια στρατηγική φθοράς της ρωσικής ισχύος.
Ο Μερτς εξήρε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, ακόμη και σε φαινομενικά περιφερειακά ζητήματα, όπως η στήριξη της κυριαρχίας της Γροιλανδίας έπειτα από την πολιτική πίεση του Τραμπ για προσάρτηση της δανικής επικράτειας, παρουσιάζοντας την ενότητα ως το βασικό στρατηγικό πλεονέκτημα της Ευρώπης.
Κλείνοντας, επέμεινε ότι η Ευρώπη δεν είναι «αβοήθητη» σε αυτό το νέο, πιο επικίνδυνο περιβάλλον: «Δεν αποδεχόμαστε αυτή την πραγματικότητα ως μοίρα. Δεν είμαστε ανίσχυροι σε αυτόν τον κόσμο. Θα ανοίξουμε νέες πόρτες και θα αρπάξουμε νέες ευκαιρίες».
Σχόλιο 
: Η ομιλία Μερτς σηματοδοτεί μια ιστορική ρήξη με τη γερμανική κουλτούρα στρατηγικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ: η συζήτηση για ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή, η κριτική στον αμερικανικό προστατευτισμό και η ταυτόχρονη σκλήρυνση απέναντι στην Κίνα δείχνουν ότι το Βερολίνο αποδέχεται πως η εποχή της «δωρεάν ασφάλειας» τελείωσε και ότι η Ευρώπη πρέπει να πληρώσει πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό κόστος για να αποκτήσει πραγματική στρατηγική αυτονομία.
#Γερμανία #Μερτς #ΗΠΑ #ΕυρωπαϊκήΆμυνα #ΝΑΤΟ #ΠυρηνικήΑποτροπή
