Σε μια σπάνια, εκτενή αναδρομή, ο Γιάννης Στουρνάρας περιγράφει τη μετωπική σύγκρουση με τον Αλέξη Τσίπρα για την Τράπεζα Αττικής και τα όρια της πολιτικής παρέμβασης στην τραπεζική εποπτεία. Παράλληλα, επανέρχεται στις στιγμές όπου η Ελλάδα βρέθηκε ένα βήμα πριν από το Grexit, το 2012 και το 2015.
Στη θεσμική αντιπαράθεση με την τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, με αφορμή την υπόθεση της Τράπεζας Αττικής, επανήλθε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, σε συνέντευξή του στην «Ομάδα Αλήθειας», όπως προκύπτει από το απομαγνητοφωνημένο κείμενο που έδωσε στη δημοσιότητα η ΤτΕ. Η περιγραφή του φωτίζει εκ νέου μια από τις πιο τεταμένες φάσεις των σχέσεων πολιτικής εξουσίας και κεντρικής τράπεζας κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Η Τράπεζα Αττικής ως πεδίο θεσμικής σύγκρουσης
Ο Γιάννης Στουρνάρας υπογραμμίζει ότι η υπόθεση της Τράπεζας Αττικής εξελίχθηκε σε σημείο οξύτατης πολιτικής αντιπαράθεσης με τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και την κυβέρνησή του. Ο ίδιος εμφανίζεται να επέμεινε στον αυστηρό εποπτικό ρόλο της Τράπεζας της Ελλάδος, ζητώντας πλήρη και σε βάθος έλεγχο για τη διασφάλιση της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος και την προστασία των καταθέσεων.
Σύμφωνα με την απομαγνητοφώνηση, η στάση αυτή προκάλεσε ευθεία σύγκρουση με την τότε κυβέρνηση, η οποία – όπως αφήνει να εννοηθεί – αντιμετώπισε με καχυποψία τις παρεμβάσεις της κεντρικής τράπεζας. Ο διοικητής της ΤτΕ κάνει λόγο για κλίμα έντονης πίεσης, τονίζοντας ότι η αντιπαράθεση δεν ήταν προσωπική, αλλά αφορούσε τον σεβασμό της θεσμικής ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας και την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων εποπτείας.
Η κορύφωση της διαφωνίας, όπως περιγράφεται, ήρθε όταν τέθηκαν ζητήματα χειρισμών και ελέγχων στην Τράπεζα Αττικής, με την ΤτΕ να επιμένει σε διαδικασίες που, κατά τον κ. Στουρνάρα, ήταν μονόδρομος προκειμένου να διαφυλαχθεί η αξιοπιστία του συστήματος. Η υπόθεση, σημειώνει, ανέδειξε τα όρια των σχέσεων πολιτικής εξουσίας και τραπεζικής εποπτείας, ειδικά σε περιόδους κρίσης όπου οι θεσμικές ισορροπίες δοκιμάζονται.
2012 και 2015: Δύο φορές κοντά στο Grexit
Ο κεντρικός τραπεζίτης επανήλθε και στην περίοδο που ανέλαβε υπουργός Οικονομικών το 2012, επί κυβέρνησης Αντώνη Σαμαρά, περιγράφοντας ένα σκηνικό ακραίας αβεβαιότητας: η Ελλάδα εκτός αγορών, εξαρτημένη από βραχυπρόθεσμο δανεισμό και με τον κίνδυνο εξόδου από το ευρώ να θεωρείται «απολύτως πραγματικός» από τις αγορές.
Καθοριστικό σημείο καμπής, σύμφωνα με τον ίδιο, υπήρξε η παρέμβαση του τότε προέδρου της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, με τη δέσμευση ότι θα γίνει «ό,τι χρειαστεί» για τη διάσωση του ευρώ. Παράλληλα, ο κ. Στουρνάρας αναφέρεται σε πιέσεις εντός και εκτός Ελλάδας ακόμη και για έξοδο από το κοινό νόμισμα, προειδοποιώντας ότι ένα Grexit θα οδηγούσε σε «κυριολεκτικό χάος» με αλυσιδωτές νομικές και οικονομικές συνέπειες σε δάνεια, τράπεζες και συμβάσεις.
Ειδική μνεία κάνει και στο πρώτο εξάμηνο του 2015, όταν, επί διακυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα και με υπουργό Οικονομικών τον Γιάνη Βαρουφάκη, η χώρα βρέθηκε – όπως υποστηρίζει – ξανά ένα βήμα πριν από την έξοδο από το ευρώ. Η διαπραγμάτευση εκείνης της περιόδου, κατά τον διοικητή της ΤτΕ, αποδυνάμωσε τη θέση της Ελλάδας, είχε σημαντικό οικονομικό κόστος και οδήγησε στα capital controls και νέα επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης.
Το «μάθημα» της ελληνικής κρίσης για την Ευρώπη
Ο Γιάννης Στουρνάρας στέκεται και στις δύσκολες διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους, αναφερόμενος στις επαφές με την τότε καγκελάριο της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ και τον υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Όπως σημειώνει, η αυστηρή εφαρμογή των προαπαιτούμενων θεωρήθηκε αναγκαία προϋπόθεση για την εκταμίευση των δανείων και τη σταθεροποίηση της οικονομίας.
Παρά τις αλλεπάλληλες κρίσεις, ο διοικητής της ΤτΕ εκτιμά ότι η Ελλάδα κατάφερε τελικά να σταθεροποιηθεί, να εξασφαλίσει πρωτοφανή χρηματοδοτική στήριξη και να παραμείνει στο ευρώ. Η εμπειρία της ελληνικής κρίσης, καταλήγει, λειτούργησε ως κρίσιμο «μάθημα» για την Ευρωπαϊκή Ένωση στη διαχείριση μελλοντικών κρίσεων και στην ανάγκη ενίσχυσης των θεσμών εποπτείας και των μηχανισμών στήριξης.
Σχόλιο 
: Η δημόσια επαναφορά της υπόθεσης Τράπεζας Αττικής από τον Γιάννη Στουρνάρα δεν είναι απλή ιστορική αναδρομή, αλλά σαφές μήνυμα υπέρ της θεσμικής ανεξαρτησίας των εποπτικών αρχών απέναντι σε κάθε κυβέρνηση. Σε μια συγκυρία όπου η πολιτική πίεση πάνω στις κεντρικές τράπεζες επανεμφανίζεται διεθνώς, η ελληνική εμπειρία λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η εργαλειοποίηση του τραπεζικού συστήματος για βραχυπρόθεσμους πολιτικούς στόχους μπορεί να οδηγήσει σε συστημικό κίνδυνο με υψηλό κόστος για την οικονομία και την κοινωνία.
#Στουρνάρας #ΤράπεζαΑττικής #ΤράπεζαΤηςΕλλάδος #Τσίπρας #Grexit #Τράπεζες
