Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινά επίσημη έρευνα κατά της κινεζικής Shein για πώληση παράνομων προϊόντων, όπως παιδόμορφες σεξουαλικές κούκλες και όπλα, αλλά και για τον εθιστικό σχεδιασμό της πλατφόρμας. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν επίσης τα αδιαφανή συστήματα προτάσεων της εταιρείας υπό το καθεστώς του Digital Services Act.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση κλιμακώνει τη σύγκρουσή της με τους γίγαντες του κινεζικού ηλεκτρονικού εμπορίου, ανοίγοντας επίσημη έρευνα σε βάρος της Shein για πολλαπλές ύποπτες παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Στο επίκεντρο βρίσκονται η πώληση παράνομων προϊόντων –μεταξύ των οποίων παιδόμορφες σεξουαλικές κούκλες και όπλα– αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η πλατφόρμα σχεδιάζει την εμπειρία χρήστη, με πρακτικές που θεωρούνται δυνητικά εθιστικές και επιβαρυντικές για την ψυχική υγεία.
Παράνομα προϊόντα και κενά ασφαλείας
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η έρευνα βασίζεται σε πληροφορίες που ζήτησε και έλαβε από τη Shein ήδη από το 2024, καθώς και σε αναφορές για σειρά προϊόντων που δεν συμμορφώνονται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Αξιωματούχος της ΕΕ τόνισε ότι υπάρχουν ενδείξεις για ρούχα, καλλυντικά και ηλεκτρονικά είδη που παραβιάζουν κανονισμούς ασφάλειας και χημικών ουσιών.
«Υποψιαζόμαστε ότι το σύστημα της Shein δεν είναι σχεδιασμένο ώστε να αποτρέπει αποτελεσματικά την πώληση παράνομων προϊόντων», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι παρά τις αφαιρέσεις προϊόντων, «παραμένουν πολλά» στην πλατφόρμα. Η έρευνα της ΕΕ έρχεται σε συνέχεια σκληρών διαπιστώσεων του επιτρόπου Δικαιοσύνης, ο οποίος είχε δηλώσει ότι σοκαρίστηκε από την τοξικότητα και επικινδυνότητα ορισμένων προϊόντων, όπως πιπίλες που ενέχουν κίνδυνο πνιγμού και παιδικά ρούχα με απαγορευμένες χημικές ουσίες.
Η υπόθεση συνδέεται και με τις προηγούμενες παρεμβάσεις της Γαλλίας, όπου η κυβέρνηση είχε απειλήσει με τρίμηνη αναστολή λειτουργίας της Shein, μετά τον εντοπισμό παιδόμορφων σεξουαλικών κουκλών και άλλων παράνομων ειδών. Γαλλικό δικαστήριο αναγνώρισε «σοβαρή βλάβη της δημόσιας τάξης», αν και έκρινε ότι οι επίμαχες πωλήσεις ήταν σποραδικές, επιβάλλοντας ωστόσο στην εταιρεία να μην διαθέτει ξανά σεξουαλικά προϊόντα που μπορεί να χαρακτηριστούν πορνογραφικά χωρίς αυστηρή επαλήθευση ηλικίας.
Εθιστικός σχεδιασμός και αδιαφανείς αλγόριθμοι
Πέρα από τα προϊόντα, η Επιτροπή εστιάζει στον ίδιο τον σχεδιασμό της πλατφόρμας. Στο στόχαστρο μπαίνουν προγράμματα πόντων, μηχανισμοί «gamification» και συστήματα ανταμοιβών, τα οποία, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, μπορεί να ενθαρρύνουν υπερκατανάλωση και να δημιουργούν κινδύνους για την ψυχική υγεία των χρηστών, ιδίως των νεότερων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα συστήματα συστάσεων (recommender systems), τα οποία βομβαρδίζουν τους χρήστες με προτάσεις αγορών. Ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA) απαιτεί τουλάχιστον μία εύκολα διαθέσιμη εναλλακτική επιλογή που να μην βασίζεται σε προφίλ χρήστη. Η προκαταρκτική διερεύνηση έδειξε ότι η Shein περιγράφει τον αλγόριθμό της μόνο «πολύ γενικά», χωρίς τη διαφάνεια που απαιτεί η νομοθεσία.
Η Shein δηλώνει ότι λαμβάνει «πολύ σοβαρά» τις υποχρεώσεις της βάσει του DSA και ότι συνεργάζεται πλήρως με την Κομισιόν και τον ιρλανδικό ρυθμιστή Coimisiún na Meán, ο οποίος θα ηγηθεί της έρευνας. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι έχει επενδύσει σε εκτενείς αξιολογήσεις συστημικών κινδύνων, σε μέτρα μετριασμού, σε ενισχυμένες προστασίες για ανηλίκους και σε επανασχεδιασμό υπηρεσιών με στόχο «ασφαλή και αξιόπιστη εμπειρία χρήστη».
Η Επιτροπή πάντως ξεκαθαρίζει ότι, αν και η Shein σήμερα θεωρεί τους κινδύνους χαμηλούς, η ίδια τους αξιολογεί ως «υψηλούς» σε σχέση με πιθανές παραβιάσεις της ενωσιακής νομοθεσίας. Η έναρξη της έρευνας δεν σημαίνει αυτόματα απαγόρευση της υπηρεσίας στην Ευρώπη, όμως το ενδεχόμενο αποκλεισμού της από την ευρωπαϊκή αγορά παραμένει «έσχατη λύση» σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Σημειώνεται ότι πρόκειται για τη δεύτερη μεγάλη υπόθεση της ΕΕ γύρω από τον εθιστικό σχεδιασμό πλατφόρμας ηλεκτρονικού εμπορίου, μετά την αντίστοιχη διαδικασία που ξεκίνησε κατά της Temu στα τέλη του 2024. Οι Βρυξέλλες επιχειρούν έτσι να οριοθετήσουν με σαφήνεια τα όρια της ψηφιακής εμπορικής πρακτικής στην ενιαία αγορά, θέτοντας υπό στενή εποπτεία τα μοντέλα χαμηλού κόστους και υψηλού όγκου πωλήσεων που αναπτύσσονται από κινεζικούς ομίλους.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Shein δείχνει ότι η ΕΕ περνά από τη θεωρία του DSA στην πράξη, στοχεύοντας όχι μόνο το περιεχόμενο αλλά και την ίδια την αρχιτεκτονική των πλατφορμών. Για τους κολοσσούς του fast fashion και του φθηνού online retail, το μήνυμα είναι σαφές: η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά προϋποθέτει πλέον διαφάνεια αλγορίθμων, ουσιαστικούς ελέγχους ασφάλειας και ενεργή προστασία των ευάλωτων χρηστών.
#Shein #ΕΕ #DSA #ηλεκτρονικόΕμπόριο #Κανονισμός
