Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά ρόλο στις συνομιλίες για τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς οι ΗΠΑ και η Τουρκία κυριαρχούν στο διπλωματικό πεδίο. Η ιδέα διορισμού ειδικού απεσταλμένου για τη Ρωσία επανέρχεται, αλλά οι εσωτερικές διαιρέσεις απειλούν να αφοπλίσουν την ευρωπαϊκή επιρροή.
Η απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον σκληρό πυρήνα των πρόσφατων συνομιλιών για την Ουκρανία, με αποκορύφωμα τον γύρο διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, προκαλεί έντονη ανησυχία στις Βρυξέλλες. Καθώς Ουάσιγκτον και Άγκυρα εμφανίζονται ως βασικοί διαμεσολαβητές με τη Μόσχα, εντείνεται η συζήτηση για τον διορισμό ειδικού ενωσιακού απεσταλμένου που θα συνομιλεί απευθείας με το Κρεμλίνο.
Από τις κυρώσεις στη διαπραγμάτευση;
Μέχρι σήμερα, η στρατηγική της ΕΕ απέναντι στη Ρωσία έχει στηριχθεί κυρίως σε οικονομικές κυρώσεις και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία. Η προσέγγιση αυτή άφησε τον διπλωματικό χώρο σε άλλους παίκτες, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να κινδυνεύει να βρεθεί θεατής σε μια διαπραγμάτευση που θα κρίνει την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην ήπειρο.
Η οικονομολόγος και αναλύτρια πολιτικής Ελίνα Ριμπάκοβα προειδοποιεί ότι χωρίς ενεργή ευρωπαϊκή παρουσία, είναι πιθανό να προκύψει μια «ειρήνη» εις βάρος της ουκρανικής κυριαρχίας. Όπως σημειώνει, χωρίς την ΕΕ, θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια συμφωνία στην οποία η Ρωσία, με τη συνδρομή των ΗΠΑ, θα πίεζε το Κίεβο σε παραχωρήσεις που θα υπονόμευαν όχι μόνο την Ουκρανία αλλά και άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, επιβεβαιώνοντας τη ρωσική λογική «σφαιρών επιρροής».
Παράλληλα, η ίδια αναγνωρίζει ότι ένας ειδικός απεσταλμένος θα είχε αρχικά κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, αλλά θα μπορούσε σταδιακά να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο, εφόσον στηριχθεί από τις βασικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Βαθιές διαφορές μεταξύ κρατών-μελών
Το βασικό εμπόδιο είναι οι εσωτερικές διαιρέσεις. Η Γαλλία, με τον Εμανουέλ Μακρόν, επιμένει στη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα, παρά τις επανειλημμένες διπλωματικές διαψεύσεις. Το Παρίσι έστειλε πρόσφατα υψηλόβαθμο διπλωμάτη για επαφές με τον Ρώσο ομόλογό του, δείχνοντας ότι δεν θέλει η Ευρώπη να αποκλειστεί από τη σκηνή των διαπραγματεύσεων.
Η Γερμανία, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, εμφανίζεται πιο επιφυλακτική. Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο Μερτς τόνισε ότι συνομιλίες με τη Ρωσία έχουν νόημα μόνο εφόσον η Μόσχα δείξει πραγματική διάθεση για κατάπαυση του πυρός και αξιόπιστο ειρηνευτικό σχέδιο. Τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, από την πλευρά τους, φοβούνται ότι πρόωρες παραχωρήσεις θα ενθαρρύνουν περαιτέρω ρωσική επιθετικότητα.
Επιπλέον, η ενεργειακή εξάρτηση ορισμένων χωρών, όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, από το ρωσικό φυσικό αέριο περιπλέκει τη στάση τους, ακόμη και μετά τις αποφάσεις της ΕΕ για απαγόρευση εισαγωγών, που επιχειρούν να παρακάμψουν τις αντιρρήσεις τους.
«Ευρώπη των κλαμπ» και ο ρόλος των κυρώσεων
Η Ριμπάκοβα, με ρόλους στο Peterson Institute, στο Bruegel και στην Kyiv School of Economics, υποστηρίζει ότι οι διαφορές δεν αποτελούν απαραίτητα αδυναμία. Θεωρεί ότι η πίεση υπέρ της Ουκρανίας μπορεί να ασκηθεί και από «κλαμπ συμφερόντων» εντός της ΕΕ, χωρίς πλήρη ομοφωνία. Μάλιστα, εκφράζει μεγαλύτερη ανησυχία για ένα ενιαίο αλλά εσφαλμένο ευρωπαϊκό μέτωπο, που θα νομιμοποιούσε ρωσικές εδαφικές κτήσεις χωρίς ουσιαστικό στρατιωτικό έλεγχο από τη Μόσχα.
Άλλοι αναλυτές, όπως η Κρίστι Ράικ από το International Centre for Defence and Security, τονίζουν ότι η ΕΕ πρέπει πρώτα να αποσαφηνίσει τους στρατηγικούς της στόχους πριν ορίσει ειδικό απεσταλμένο. Η συζήτηση αυτή διεξάγεται την ώρα που η Ένωση ετοιμάζει το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, με έμφαση στην ενέργεια, το εμπόριο και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τα ρωσικά ενεργειακά έσοδα μειώθηκαν κατά 24% το 2025, ένδειξη ότι οι κυρώσεις «λειτουργούν» και θα συνεχιστούν έως ότου η Μόσχα προσέλθει σε σοβαρές διαπραγματεύσεις για μια δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση για ειδικό απεσταλμένο αποκαλύπτει το στρατηγικό έλλειμμα της ΕΕ: διαθέτει ισχύ σε κυρώσεις και οικονομία, αλλά όχι ενιαία φωνή στην ασφάλεια. Αν οι Βρυξέλλες δεν αποκτήσουν σαφές, κοινό πλαίσιο στόχων, ο όποιος απεσταλμένος κινδυνεύει να λειτουργήσει ως διπλωματικό άλλοθι, ενώ οι κρίσιμες αποφάσεις θα λαμβάνονται μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας, με την Ευρώπη σε ρόλο κομπάρσου.
#ΕΕ #Ρωσία #Ουκρανία #διπλωματία #κυρώσεις
