Η ΕΕ εισέρχεται σε μια συμπυκνωμένη εβδομάδα υψηλής διπλωματίας, όπου ασφάλεια, Ουκρανία και οικονομική ανταγωνιστικότητα συνδέονται άμεσα με το μέλλον της ηπείρου. Από τις Βρυξέλλες και ένα κάστρο στο Βέλγιο μέχρι τη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δοκιμάζονται απέναντι σε έναν πιο σκληρό και αβέβαιο κόσμο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπαίνει σε μια εβδομάδα συμπυκνωμένης κρίσιμης διπλωματίας, όπου η ασφάλεια της ηπείρου, η στήριξη της Ουκρανίας και η οικονομική ισχύς του μπλοκ συζητούνται σε μια σειρά από αλλεπάλληλες συναντήσεις κορυφής. Στόχος: να διαπιστωθεί αν η Ευρώπη μπορεί να σταθεί πιο αυτόνομα, με λιγότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών και οικονομικών πιέσεων.
Όπως υπογράμμισε ο πρώην Ιταλός πρωθυπουργός Ενρίκο Λέτα, η πρόκληση θυμίζει την τομή της Συνθήκης του Μάαστριχτ: «Τώρα πρέπει να το ξανακάνουμε», σημείωσε, θέτοντας ζήτημα «ώριμης και ανεξάρτητης» Ευρώπης.
Άμυνα, Ουκρανία και το ενδεχόμενο «Plan B» χωρίς ΗΠΑ
Η εβδομάδα ανοίγει στις Βρυξέλλες με το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων σε σύνθεση υπουργών Άμυνας, με μοναδικό θέμα την υποστήριξη προς την Ουκρανία, καθώς πλησιάζει η συμπλήρωση τεσσάρων ετών από τη ρωσική πλήρη εισβολή. Ο Ουκρανός υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φέντοροφ, μέχρι πρότινος υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού, θα ενημερώσει τους Ευρωπαίους ομολόγους του για τις πιο «επείγουσες» ανάγκες του Κιέβου.
Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται πρόσθετα αντιαεροπορικά συστήματα, όπως Patriot και NASAMS, αλλά και συνεργασία στην «αμυντική καινοτομία» – κωδική αναφορά σε drones και νέες στρατιωτικές τεχνολογίες. Παράλληλα, όπως τονίζει ο Φαμπρίς Ποτιέ της Rasmussen Global, η συνάντηση αυτή πρέπει να σηματοδοτήσει ότι η Ευρώπη «σκέφτεται επειγόντως ένα πραγματικό Plan B για τη δική της ασφάλεια», σε περίπτωση περαιτέρω αποστασιοποίησης των ΗΠΑ από τη διατλαντική συμμαχία.
Η συζήτηση για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία θα κορυφωθεί στο τέλος της εβδομάδας στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου. Εκεί θα βρεθούν, μεταξύ άλλων, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Επισήμως, στο επίκεντρο θα είναι η ευρωπαϊκή άμυνα και το μέλλον της διατλαντικής σχέσης. Ανεπισήμως, το ερώτημα είναι αν η ΕΕ μπορεί να σταθεί «στα δικά της πόδια» χωρίς την Ουάσιγκτον. Ο ίδιος ο Ρούτε έχει προειδοποιήσει τους Ευρωπαίους να «συνεχίσουν να ονειρεύονται» αν πιστεύουν ότι μπορούν να τα καταφέρουν χωρίς τις ΗΠΑ, ενώ αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών δεν αποκλείουν ακόμη και ρωσική επίθεση σε σύμμαχο, όσο ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται στον Λευκό Οίκο.
Οικονομική ανταγωνιστικότητα και νέα αρχιτεκτονική ισχύος
Ανάμεσα στις συζητήσεις για άμυνα, οι ηγέτες των 27 θα αποσυρθούν την Πέμπτη στο κάστρο Άλντεν Μπίζεν, στο βελγικό χωριό Ράιχχοβεν, για μια άτυπη οικονομική σύνοδο. Εκεί θα επιχειρήσουν να απαντήσουν στο άλλο μεγάλο ερώτημα: πώς η ΕΕ θα γίνει πιο πλούσια και ανταγωνιστική σε έναν κόσμο «αυξημένου – και όχι πάντα δίκαιου – οικονομικού ανταγωνισμού και εμπορικών ανισορροπιών», όπως σημειώνει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα στην πρόσκλησή του.
Στην ατζέντα βρίσκονται η απλοποίηση της νομοθεσίας, η ενίσχυση της ενιαίας αγοράς και η μείωση της εξάρτησης από κρίσιμες πρώτες ύλες τρίτων χωρών. Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα θα ενημερώσει για τη διαδικασία αποδέσμευσης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, με ψηφοφορία για την άρση δασμών σε βιομηχανικά προϊόντα και αστακό να αναμένεται τον Μάρτιο.
Καθοριστική θα είναι και η παρέμβαση δύο «βαρέων βαρών» της ευρωπαϊκής πολιτικής: του πρώην προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και του Ενρίκο Λέτα, που θα παρουσιάσουν τις προτάσεις τους για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει ήδη προειδοποιήσει από το Νταβός ότι «ο κόσμος έχει αλλάξει μόνιμα και πρέπει να αλλάξουμε μαζί του».
Παράλληλα, στο Στρασβούργο οι ευρωβουλευτές θα συζητήσουν το ξεπάγωμα της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ και τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034, ενώ οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών-μελών θα έχουν δικές τους κρίσιμες διαβουλεύσεις στις Βρυξέλλες.
Στο τέλος αυτής της εβδομάδας-μαραθωνίου, είναι απίθανο να έχουν δοθεί οριστικές απαντήσεις. Ωστόσο, η κατεύθυνση που θα χαραχθεί θα δείξει αν η Ευρώπη επιλέγει τον δρόμο της πραγματικής στρατηγικής και οικονομικής χειραφέτησης ή αν θα παραμείνει εγκλωβισμένη σε έναν ρόλο δευτερεύοντα, σε έναν ολοένα πιο αδυσώπητο κόσμο.
Σχόλιο 
: Η συγκυρία λειτουργεί ως stress test για την ΕΕ: η ασφάλεια χωρίς εγγυήσεις από την Ουάσιγκτον, η στήριξη μιας εξαντλημένης Ουκρανίας και η ανάγκη να κλείσει το χάσμα ανταγωνιστικότητας με ΗΠΑ και Κίνα συμπυκνώνονται σε λίγες ημέρες. Αν οι ηγέτες περιοριστούν σε δηλώσεις προθέσεων χωρίς αποφάσεις για κοινή άμυνα, κεφαλαιαγορές και βιομηχανική πολιτική, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει το παράθυρο για να αναβαθμιστεί από «οικονομικός γίγαντας» σε γεωπολιτικό παίκτη πρώτης γραμμής.
#ΕΕ #Ουκρανία #Άμυνα #Μόναχο #Ανταγωνιστικότητα #ΗΠΑ #Ρωσία
