Η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ για την Κατάσταση του Έθνους χαρακτηρίστηκε από ασυνήθιστη αυτοσυγκράτηση, αλλά και από ηχηρές παραλείψεις σε καίρια ζητήματα. Η ρητορική νίκη δεν συνοδεύτηκε από σαφές πολιτικό σχέδιο για τις ενδιάμεσες εκλογές.
Η φετινή ομιλία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την Κατάσταση του Έθνους στην αίθουσα της Βουλής των Αντιπροσώπων στην Ουάσιγκτον ξεχώρισε όχι τόσο για όσα ειπώθηκαν, όσο για όσα αποφεύχθηκαν. Δεκατρείς μήνες μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ επέλεξε έναν ασυνήθιστα πειθαρχημένο τόνο, σε μια περίοδο που οι Ρεπουμπλικανοί ανησυχούν για το ενδεχόμενο εκλογικού «τσουνάμι» στις ενδιάμεσες εκλογές.
Η σπάνια αυτοσυγκράτηση και οι σιωπές
Ο Τραμπ απέφυγε μια σειρά κινήσεων που στο παρελθόν τροφοδοτούσαν πολιτική αυτοϋπονόμευση: δεν επιτέθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο, δεν στοχοποίησε εσωκομματικούς επικριτές και δεν παρασύρθηκε σε μακροσκελείς, οργισμένες παρεκβάσεις από το κείμενο. Η ομιλία, αν και ιστορικά μακρά, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό εντός γραμμής, με την επιτελική ομάδα του Λευκού Οίκου να ανακουφίζεται που δεν προέκυψαν νέα μέτωπα.
Ωστόσο, οι παραλείψεις ήταν εξίσου ηχηρές. Ο πρόεδρος δεν παρουσίασε νέες ιδέες για τη στέγαση ή την υγεία, δύο από τα βασικά κοινωνικοοικονομικά ζητήματα της προεκλογικής συζήτησης. Παρέκαμψε επίσης το σκάνδαλο Τζέφρι Έπσταϊν, που κυριαρχεί στην πολιτική επικαιρότητα, ενώ δεν διευκρίνισε την πολιτική του έναντι του Ιράν, παρά τη συγκέντρωση αεροναυτικών δυνάμεων στην περιοχή. Η εξωτερική πολιτική, αν και κεντρικό στοιχείο της ατζέντας του, κατέλαβε αναλογικά μικρό μέρος της ομιλίας.
Προεκλογικός λόγος χωρίς ουσιαστικό σχέδιο
Στρατηγικοί σύμβουλοι των Ρεπουμπλικανών αναγνώρισαν ότι η ομιλία είχε ισχυρό πατριωτικό και συναισθηματικό φορτίο, χωρίς όμως να προσφέρει «συνταγή» εξόδου από τη δύσκολη θέση του κόμματος. Όπως σημείωσε ένας έμπειρος επικοινωνιολόγος της παράταξης, η ομιλία ήταν «φιλόδοξη και συγκινητική», αλλά χωρίς συγκεκριμένες πολιτικές κατευθύνσεις που θα μπορούσαν να προστατεύσουν τους Ρεπουμπλικανούς στις κάλπες.
Ο Τραμπ επιχείρησε να ενισχύσει το αφήγημα οικονομικής ανάκαμψης, προβάλλοντας τις φορολογικές μειώσεις και καλώντας το Κογκρέσο να περιορίσει την αγορά μονοκατοικιών από επενδυτικά κεφάλαια και να μειώσει το κόστος φαρμάκων για τους ηλικιωμένους. Ωστόσο, με δεδομένες τις οριακές πλειοψηφίες των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο και τη σταδιακή μετατόπιση της προσοχής στην προεκλογική εκστρατεία, οι πιθανότητες για σημαντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες παραμένουν περιορισμένες.
Σκληρή πόλωση στο Κογκρέσο και μήνυμα προς τη βάση
Η ομιλία ισορρόπησε ανάμεσα σε «ενωτικές» στιγμές –αναφορές σε Ολυμπιονίκες, διασώστες, βετεράνους και πολίτες που δοκιμάζονται– και σε σκληρή πόλωση, ιδίως στο μεταναστευτικό. Ο Τραμπ κατηγόρησε τους Δημοκρατικούς ότι «προκάλεσαν» την ακρίβεια και τους επέκρινε για την άρνησή τους να χρηματοδοτήσουν το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας, στον απόηχο θανατηφόρων επεισοδίων με ομοσπονδιακούς πράκτορες. Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε με βουλευτές όπως οι Ρασίντα Τλάιμπ και Ιλχάν Ομάρ να του απαντούν φωνάζοντας, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι «σκοτώνει Αμερικανούς».
Ο Τραμπ απευθύνθηκε πρωτίστως στη δική του εκλογική βάση, προσφέροντας «κόκκινο κρέας» σε θέματα όπως η παράτυπη μετανάστευση και οι πολιτισμικές συγκρούσεις γύρω από τα δικαιώματα των τρανς νέων. Όταν Δημοκρατικοί αρνήθηκαν να σηκωθούν σε στιγμές που τους ζητήθηκε να δείξουν στήριξη σε θύματα εγκλημάτων από παράτυπους μετανάστες ή σε γονείς που αντιδρούν σε αλλαγή φύλου ανηλίκων, ο πρόεδρος τους χαρακτήρισε συλλήβδην «τρελούς».
Κλείνοντας, ο Τραμπ έντυσε την πολιτική του αφήγηση με ιστορικές αναφορές στο 1776 και στα 250 χρόνια από την ίδρυση των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι «η χρυσή εποχή της Αμερικής» βρίσκεται μπροστά. Ωστόσο, με τη δημοτικότητά του να κινείται γύρω στο 40% και χωρίς σαφές νέο πολιτικό αφήγημα πέρα από τη συσπείρωση της βάσης, παραμένει ανοιχτό αν η πειθαρχημένη αυτή εμφάνιση θα αποδειχθεί επαρκής για να ανακόψει ένα πιθανό δημοκρατικό κύμα στις κάλπες.
Σχόλιο 
: Ο Τραμπ κέρδισε μια νύχτα χωρίς αυτογκόλ, αλλά όχι στρατηγικό πλεονέκτημα. Η ομιλία έδειξε προεδρική πειθαρχία, όχι όμως νέο πολιτικό σχέδιο. Σε περιβάλλον χαμηλής δημοτικότητας και αυξανόμενης κοινωνικής κόπωσης, η απλή συσπείρωση της βάσης δύσκολα αρκεί. Οι αγορές και οι σύμμαχοι θα αναζητήσουν πλέον πράξεις σε οικονομία και εξωτερική πολιτική, όχι μόνο ρητορικές εξάρσεις.
#ΗΠΑ #Τραμπ #ΚατάστασηΤουΈθνους #Ρεπουμπλικανοί #Δημοκρατικοί
