Ο παλιός, προσβλητικός όρος «PIGS» για τις υπερχρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση, καθώς τα ελλείμματα και το χρέος αυξάνονται εκ νέου στην Ευρώπη. Η αναβίωση των στερεοτύπων αναδεικνύει τις μόνιμες ανισορροπίες στον πυρήνα της νομισματικής ένωσης.
Το άρθρο της στήλης Alphaville στους Financial Times με τον προκλητικό τίτλο «Who are you calling PIGS now?» παραπέμπει ευθέως στο ακρωνύμιο που είχε στιγματίσει την προηγούμενη ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Αν και το πλήρες κείμενο βρίσκεται πίσω από paywall, το πλαίσιο είναι σαφές: η Ευρωζώνη, μετά από μια δεκαετία χαμηλών επιτοκίων και δημοσιονομικής χαλάρωσης, επιστρέφει στην εποχή που οι αγορές ξεχώριζαν τους «ισχυρούς» από τους «αδύναμους».
Η κληρονομιά του όρου και οι νέες ισορροπίες
Ο όρος PIGS (Portugal, Italy, Greece, Spain) είχε χρησιμοποιηθεί τη δεκαετία του 2010 για να περιγράψει τις χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, χαμηλή ανταγωνιστικότητα και περιορισμένη πρόσβαση στις αγορές. Για την Ελλάδα, ο χαρακτηρισμός αυτός συνδέθηκε με τα μνημόνια, την κοινωνική κρίση και μια βαθιά αίσθηση οικονομικού στιγματισμού.
Σήμερα, το ερώτημα «ποιον αποκαλείτε PIGS τώρα;» υπονοεί ότι η εικόνα έχει περιπλακεί. Χώρες που τότε εμφανίζονταν ως υπόδειγμα δημοσιονομικής πειθαρχίας έχουν επίσης διογκώσει τα ελλείμματά τους, εν μέρει λόγω της πανδημίας, της ενεργειακής κρίσης και των αυξημένων αμυντικών δαπανών. Η διάκριση «Βορρά – Νότου» δεν είναι πλέον τόσο καθαρή, ενώ η συνολική επιβάρυνση χρέους στην Ευρώπη έχει αυξηθεί.
Τι σημαίνει η αναβίωση της συζήτησης για Ελλάδα και Ευρωζώνη
Η επανεμφάνιση της ρητορικής γύρω από τους «αδύναμους κρίκους» της Ευρωζώνης έχει δύο κρίσιμες διαστάσεις. Πρώτον, υπενθυμίζει ότι η αρχιτεκτονική του ευρώ παραμένει ημιτελής: κοινό νόμισμα χωρίς πλήρη δημοσιονομική ένωση, με αποτέλεσμα κάθε κρίση να μεταφράζεται σε πίεση στις πιο ευάλωτες οικονομίες. Δεύτερον, δείχνει ότι ο κίνδυνος στιγματισμού δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά μπορεί να αλλάξει στόχους.
Για την Ελλάδα, που έχει διανύσει μια δύσκολη διαδρομή δημοσιονομικής προσαρμογής, η συζήτηση αυτή είναι υπενθύμιση ότι η αξιοπιστία κερδίζεται δύσκολα αλλά χάνεται γρήγορα. Η επιστροφή σε υψηλότερα επιτόκια, η ανάγκη για επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση και στην άμυνα, καθώς και οι πιέσεις για κοινωνικές δαπάνες, δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου τα λάθη τιμωρούνται ταχύτερα από τις αγορές.
Παράλληλα, το γεγονός ότι η FT επιλέγει να επαναφέρει με ειρωνικό τρόπο τον όρο PIGS υποδηλώνει πως η συζήτηση στην Ευρώπη δεν είναι πλέον απλώς τεχνοκρατική. Αγγίζει ζητήματα πολιτικής νομιμοποίησης, κοινωνικών ανισοτήτων και αφηγήσεων περί «υπεύθυνων» και «ανεύθυνων» χωρών, τα οποία μπορούν να τροφοδοτήσουν λαϊκισμούς και εντάσεις.
Σχόλιο 
: Η επαναφορά του όρου «PIGS» δεν είναι απλώς γλωσσικό παιχνίδι, αλλά προειδοποίηση ότι η Ευρωζώνη μπαίνει ξανά σε φάση διαχωρισμού μεταξύ «καλών» και «κακών» μαθητών. Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι να παραμείνει εκτός της ζώνης του στιγματισμού, επενδύοντας σε αξιοπιστία, μεταρρυθμίσεις και βιώσιμη ανάπτυξη, την ώρα που ολόκληρη η Ευρώπη δοκιμάζει τα όρια της δημοσιονομικής της αντοχής.
#Ευρωζώνη #PIGS #Ελλάδα #Χρέος #FinancialTimes
