Η διευθύντρια της Διεθνούς Αμνηστίας στην Ουκρανία τονίζει ότι οι Ουκρανοί προετοιμάζονται να πολεμήσουν όσο χρειαστεί. Την ίδια στιγμή, απορρίπτουν οποιαδήποτε ειρήνη δεν συνοδεύεται από ουσιαστική δικαιοσύνη.
Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής πλήρους κλίμακας εισβολής, το ηθικό της ουκρανικής κοινωνίας παραμένει υψηλό, παρά την κόπωση και το τεράστιο ανθρώπινο κόστος. Μιλώντας στο France 24, η Βερόνικα Βελτς, διευθύντρια της Διεθνούς Αμνηστίας στην Ουκρανία, περιέγραψε μια χώρα που εξακολουθεί να βρίσκεται σε πολεμική εγρήγορση και δηλώνει έτοιμη να συνεχίσει τον αγώνα «όσο χρειαστεί».
Η αποφασιστικότητα της ουκρανικής κοινωνίας
Σύμφωνα με τη Βελτς, οι Ουκρανοί «ετοιμάζονται να πολεμήσουν για όσο θα είναι αναγκαίο», μια διατύπωση που αποτυπώνει όχι μόνο τη στρατιωτική, αλλά και την κοινωνική κινητοποίηση. Η καθημερινότητα έχει προσαρμοστεί σε συνθήκες μακρόχρονου πολέμου: από τη στρατολόγηση και τη διαρκή παρουσία εφέδρων, μέχρι την αναδιοργάνωση της οικονομίας, των δημόσιων υπηρεσιών και των υποδομών υπό το βάρος των επιθέσεων.
Ταυτόχρονα, η ουκρανική ηγεσία επιχειρεί να συντηρήσει τη διεθνή στήριξη, ιδίως από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ, γνωρίζοντας ότι η ισορροπία στο πεδίο επηρεάζεται άμεσα από τη ροή στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας. Η μαρτυρία της Διεθνούς Αμνηστίας επιβεβαιώνει ότι, παρά τις δυσκολίες, η κοινωνική νομιμοποίηση της συνέχισης του πολέμου παραμένει ισχυρή.
Ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη: βαθιά δυσπιστία
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης της Βελτς είναι η θέση ότι οι Ουκρανοί «πραγματικά θέλουν ειρήνη, αλλά υπάρχει ελάχιστη εμπιστοσύνη σε μια ειρήνη που θα έρθει χωρίς δικαιοσύνη». Η φράση αυτή συμπυκνώνει τον φόβο ενός «παγωμένου» ή επιβεβλημένου συμβιβασμού, που θα νομιμοποιούσε τα τετελεσμένα στο έδαφος και θα άφηνε ατιμώρητα εγκλήματα πολέμου και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Για οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία, η συζήτηση για τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοήσει την ανάγκη λογοδοσίας. Αυτό αφορά τόσο πιθανές διαδικασίες σε διεθνή δικαστήρια, όσο και εσωτερικούς μηχανισμούς απονομής δικαιοσύνης και αποζημιώσεων για τα θύματα. Η επιμονή στην έννοια της δικαιοσύνης συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα οποιασδήποτε μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ευρωπαϊκή διάσταση και γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η παρέμβαση της Βελτς έρχεται σε μια στιγμή που η Ουκρανία πιέζει για σαφέστερο οδικό χάρτη ένταξης στην ΕΕ και ζητά από τους Ευρωπαίους ηγέτες να μετατρέψουν τη ρητορική αλληλεγγύης σε μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις. Για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η ουκρανική απαίτηση για δικαιοσύνη θέτει το ερώτημα πώς θα ισορροπήσουν μεταξύ της ανάγκης για σταθερότητα και της τήρησης του διεθνούς δικαίου.
Η ουκρανική κοινωνία δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί μια «ειρήνη κάθε τιμής». Αυτό σημαίνει πως οι μελλοντικές διπλωματικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να ενσωματώνουν μηχανισμούς λογοδοσίας, εάν θέλουν να έχουν πραγματική νομιμοποίηση στο εσωτερικό της χώρας.
Σχόλιο 
: Το μήνυμα από το Κίεβο είναι διττό: αντοχή στον πόλεμο, αλλά μηδενική ανοχή σε μια ειρήνη που θα παγίωνε την ατιμωρησία. Για την Ευρώπη, αυτό μεταφράζεται σε στρατηγική δέσμευση δεκαετίας, όχι σε βραχυπρόθεσμη διαχείριση κρίσης.
#Ουκρανία #Ρωσία #ΔιεθνήςΑμνηστία #ανθρωπιναδικαιώματα #Ευρώπη
