Στην Ολομέλεια της Βουλής εισάγεται το νομοσχέδιο για το Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο παρακολούθησης υποθέσεων διαφθοράς, πυροδοτώντας έντονη αντιπαράθεση για την προστασία προσωπικών δεδομένων και τις παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη.
Στην τελική ευθεία μπαίνει στη Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για τη «Σύσταση και λειτουργία Ενιαίου Ψηφιακού Μητρώου παρακολούθησης υποθέσεων διαφθοράς», το οποίο εισάγεται στην Ολομέλεια την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου. Η συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή ολοκληρώθηκε με υπερψήφιση από τη Νέα Δημοκρατία, επιφύλαξη του ΠΑΣΟΚ για την τελική στάση του και καταψήφιση από όλα τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο και ο ρόλος του Μητρώου
Το νομοσχέδιο συγκροτεί Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο Παρακολούθησης υποθέσεων διαφθοράς και συνοδεύεται από ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, στον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών, στη λειτουργία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς και στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και τον Σωφρονιστικό Κώδικα.
Κεντρικός στόχος της κυβέρνησης είναι η συστηματική παρακολούθηση της πορείας υποθέσεων διαφθοράς και η παραγωγή αξιόπιστων στατιστικών δεδομένων για την απονομή δικαιοσύνης. Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας διαβεβαίωσε ότι «κανένας κίνδυνος δεν υπάρχει για τα προσωπικά δεδομένα», υπογραμμίζοντας ότι εφαρμόζεται πλήρως ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων και ότι στο Μητρώο δεν θα καταχωρίζονται στοιχεία διαδίκων, κατηγορουμένων ή ελεγχόμενων προσώπων.
Σύμφωνα με την κυβερνητική περιγραφή, ο εισαγγελέας ή αρμόδιος υπάλληλος που εισάγει πρώτη φορά τη δικογραφία στο σύστημα λαμβάνει αποκλειστικό κωδικό και παραμένει ο μόνος που γνωρίζει τα πραγματικά στοιχεία της υπόθεσης, ενώ η τριμελής επιτροπή που θα εποπτεύει το Μητρώο θα έχει «καθαρά στατιστικό» αντικείμενο.
Σκληρή κριτική για προσωπικά δεδομένα και αλλεπάλληλες αλλαγές
Η αντιπολίτευση θέτει στο επίκεντρο σοβαρές ενστάσεις για την προστασία προσωπικών δεδομένων και τον τρόπο λειτουργίας του νέου εργαλείου. Η εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ Ευαγγελία Λιακούλη έκανε λόγο για «σύγχρονο φακέλωμα», κατηγορώντας το υπουργείο ότι παρακάμπτει τις επισημάνσεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και ότι μεταθέτει κρίσιμες λεπτομέρειες σε μελλοντική υπουργική απόφαση.
Ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργος Παπαηλιού επισήμανε ότι, όταν συγκεντρώνονται ευαίσθητες πληροφορίες για ποινικές υποθέσεις, «πρέπει να έχει εξαντληθεί ο θεσμικός διάλογος», διαφορετικά δημιουργείται μηχανισμός συγκέντρωσης δεδομένων με ελλιπείς ασφαλιστικές δικλείδες. Στο ίδιο μήκος κύματος, η ειδική αγορήτρια του ΚΚΕ Μαρία Κομνηνάκα υποστήριξε ότι το Μητρώο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ουσιαστικά τη διαφθορά και ότι η επίκληση στατιστικών σκοπών δεν συμβαδίζει με τις διατάξεις του νομοσχεδίου.
Κόμματα όπως η «Νίκη» και η Πλεύση Ελευθερίας τόνισαν ότι το πραγματικό διακύβευμα είναι ποιος θα καταχωρεί, θα διαβιβάζει και θα έχει πρόσβαση στα δεδομένα, με ποιες διαδικασίες και με ποιον έλεγχο, ενώ κατήγγειλαν ότι επαναλαμβάνονται τροποποιήσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, οι οποίες –κατά την αντιπολίτευση– διευκολύνουν τους δανειστές σε θέματα πλειστηριασμών.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία και η διάταξη για κοινωφελή εργασία
Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Αθανάσιος Ζεμπίλης έκανε λόγο για «ειρηνική επανάσταση» στη Δικαιοσύνη, που έχει ήδη επιταχύνει την απονομή της, και κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι δίνει «μάχη οπισθοφυλακής» υιοθετώντας αναχρονιστικές θέσεις και αγνοώντας τις ευρωπαϊκές εκθέσεις για το κράτος δικαίου, οι οποίες, όπως είπε, αναδεικνύουν την ανάγκη δημιουργίας Μητρώου υποθέσεων διαφθοράς.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο εισάγει σημαντική αλλαγή στον Σωφρονιστικό Κώδικα: τη δυνατότητα αντικατάστασης της ποινής φυλάκισης με παροχή κοινωφελούς εργασίας, μετά από δικαστικό έλεγχο και εφόσον έχει εκτιθεί ο ελάχιστος απαιτούμενος χρόνος. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, στόχος είναι η ενίσχυση της επανένταξης, η αναλογικότητα στην εκτέλεση ποινών και η αποσυμφόρηση των φυλακών, με πρόβλεψη ανάκλησης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Η κυβέρνηση προβάλλει τη δέσμη ρυθμίσεων ως βήμα ενίσχυσης της διαφάνειας και του κράτους δικαίου, ενώ η αντιπολίτευση προειδοποιεί για υπερσυγκέντρωση δεδομένων και διαρκή απορρύθμιση της δικονομικής τάξης. Η μάχη στην Ολομέλεια αναμένεται να κρίνει όχι μόνο το συγκεκριμένο εργαλείο, αλλά και την κατεύθυνση της ψηφιακής μετάβασης της Δικαιοσύνης τα επόμενα χρόνια.
Σχόλιο 
: Το ψηφιακό μητρώο διαφθοράς είναι κατ’ ουσίαν μια σύγκρουση δύο λογικών: της επιτάχυνσης και της διαφάνειας μέσω συγκεντρωμένων δεδομένων, έναντι του φόβου για υπερσυγκεντρωτική κρατική ισχύ χωρίς επαρκείς εγγυήσεις. Η κυβέρνηση επενδύει στην εικόνα εκσυγχρονισμού και εναρμόνισης με ευρωπαϊκές πρακτικές, όμως η απουσία πλήρους, εκ των προτέρων θεσμικού διαλόγου με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων αφήνει κενό αξιοπιστίας. Αν δεν αποσαφηνιστούν εξαντλητικά οι αρμοδιότητες, τα επίπεδα πρόσβασης και ο εξωτερικός έλεγχος του συστήματος, ένα εργαλείο που θα μπορούσε να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη κινδυνεύει να καταγραφεί ως ακόμη ένας κρίκος στην αλυσίδα θεσμικής καχυποψίας.
#Βουλή #Διαφθορά #Δικαιοσύνη #ΠροσωπικάΔεδομένα
