Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ξεκαθαρίζει ότι προεδρικές εκλογές δεν θα διεξαχθούν όσο συνεχίζονται οι εχθροπραξίες με τη Ρωσία και δεν υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις ασφαλείας. Η τοποθέτηση έρχεται ως απάντηση σε δημοσιεύματα περί αμερικανικών πιέσεων για κάλπες τους επόμενους μήνες.
Η ουκρανική ηγεσία κλείνει οριστικά, προς το παρόν, τη συζήτηση για προσφυγή στις κάλπες εν μέσω πολέμου. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι προεδρικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν μόνο όταν υπάρξει κατάπαυση του πυρός με τη Ρωσία και όταν η χώρα εξασφαλίσει συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας. Με αυτόν τον τρόπο απέρριψε ρεπορτάζ που τον εμφάνιζαν να εξετάζει εκλογή νέου προέδρου εντός τριμήνου, υπό πίεση από την Ουάσινγκτον.
Κατάπαυση του πυρός ως προϋπόθεση για κάλπες
«Θα προχωρήσουμε σε εκλογές όταν θα υπάρχουν όλες οι απαραίτητες εγγυήσεις ασφαλείας», τόνισε ο Ζελένσκι σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους, μεταξύ των οποίων και του AFP, μέσω ηχητικού μηνύματος. Όπως πρόσθεσε, «είναι πολύ απλό: πρώτα καθιέρωση κατάπαυσης του πυρός και μετά εκλογές».
Η Ουκρανία τελεί υπό στρατιωτικό νόμο από την εισβολή της Ρωσίας το 2022, γεγονός που έχει στην πράξη αναστείλει κάθε εκλογική διαδικασία. Ο Ζελένσκι, του οποίου η πενταετής θητεία ξεκίνησε το 2019, θα είχε τυπικά ολοκληρώσει τη θητεία του το 2024, κάτι που η Μόσχα αξιοποιεί επανειλημμένα για να αμφισβητήσει τη νομιμοποίησή του.
Ο ίδιος άφησε να εννοηθεί ότι, εφόσον υπάρξει συμφωνία και από τη ρωσική πλευρά, θα μπορούσε να «τερματιστούν οι εχθροπραξίες έως το καλοκαίρι». Ωστόσο, δεν αναφέρθηκαν συγκεκριμένα βήματα ή χρονοδιαγράμματα πέρα από αυτή τη γενική εκτίμηση.
Διεθνείς πιέσεις, εσωτερικά ρίσκα
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, το Κίεβο φέρεται να εξέταζε το ενδεχόμενο προεδρικών εκλογών εντός τριών μηνών, υπό αμερικανική πίεση. Ο Ζελένσκι έχει κατ’ επανάληψη δηλώσει ότι οι εκλογές μπορούν να διεξαχθούν μετά την υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία, αλλά τελευταία εμφανίστηκε διατεθειμένος να συζητήσει ταχύτερη προσφυγή στις κάλπες ως μέρος αμερικανικού σχεδίου για τερματισμό του πολέμου.
Πέρα από το πολιτικό σκέλος, υπάρχουν σοβαρά πρακτικά εμπόδια σε οποιαδήποτε εκλογική διαδικασία: η ασφάλεια κατά την προεκλογική εκστρατεία και την ημέρα της ψηφοφορίας, η συμμετοχή εκατομμυρίων προσφύγων στο εξωτερικό, οι εσωτερικά εκτοπισμένοι πολίτες, αλλά και όσοι ζουν σε κατεχόμενα εδάφη ή πολεμούν στην πρώτη γραμμή. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν περιορισμένη διάθεση της ουκρανικής κοινωνίας για εκλογές όσο διαρκεί ο πόλεμος.
Ο Ζελένσκι έχει επίσης υπογραμμίσει ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία που θα περιλαμβάνει παραχώρηση ουκρανικών εδαφών στη Ρωσία θα πρέπει να τεθεί σε δημοψήφισμα. Αυτό προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολιτικής και θεσμικής πολυπλοκότητας στη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφαλείας της χώρας.
Σχόλιο
: Η απόφαση Ζελένσκι να συνδέσει ευθέως τις εκλογές με κατάπαυση του πυρός και εγγυήσεις ασφαλείας λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στις ρωσικές αιτιάσεις περί «λήξης θητείας», αλλά και ως μήνυμα προς την Ουάσινγκτον ότι η εσωτερική νομιμοποίηση δεν μπορεί να θυσιαστεί σε διπλωματικά χρονοδιαγράμματα. Ταυτόχρονα, μεταθέτει το βάρος της πίεσης προς τη Μόσχα: χωρίς ουσιαστική αποκλιμάκωση, η Ουκρανία δηλώνει ότι δεν θα μπει σε διαδικασία πολιτικής ανανέωσης που θα μπορούσε να την καταστήσει ευάλωτη.






