Η Ουρουγουάη γίνεται το πρώτο μέλος του Mercosur που επικυρώνει τη συμφωνία με την ΕΕ, ενώ στην Ευρώπη η πολιτική και νομική αβεβαιότητα καθυστερεί την έναρξη ισχύος. Στον πυρήνα βρίσκονται μεγάλα εμπορικά οφέλη αλλά και έντονοι φόβοι για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα.
Το κοινοβούλιο της Ουρουγουάης ενέκρινε τη συμφωνία ελευθέρου εμπορίου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur, καθιστώντας τη χώρα την πρώτη από το λατινοαμερικανικό μπλοκ που ολοκληρώνει τη διαδικασία επικύρωσης. Η κίνηση έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή της συμφωνίας τον Ιανουάριο και αυξάνει την πίεση προς τις υπόλοιπες χώρες, αλλά και προς τις Βρυξέλλες, να ξεκαθαρίσουν τη στάση τους.
Το λατινοαμερικανικό μπλοκ κινείται, η Ευρώπη φρενάρει
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, Βραζιλία, Αργεντινή και Παραγουάη –οι άλλοι τρεις εταίροι της Mercosur– αναμένεται να επικυρώσουν τη συμφωνία εντός των επόμενων ημερών, επιβεβαιώνοντας την ισχυρή βούληση της περιοχής για βαθύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά. Για τις οικονομίες αυτές, η συμφωνία μεταφράζεται σε διεύρυνση εξαγωγών προς μια αγορά υψηλής αγοραστικής δύναμης και σχετικά σταθερών κανόνων.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως, η διαδικασία αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προσέφυγε στα τέλη Ιανουαρίου στο Δικαστήριο της ΕΕ, ζητώντας έλεγχο της νομιμότητας της συμφωνίας, κίνηση που αναμένεται να καθυστερήσει την οριστική επικύρωση τουλάχιστον κατά ενάμιση χρόνο. Η Κομισιόν, παρόλα αυτά, διατηρεί τη δυνατότητα να εφαρμόσει προσωρινά μέρη της συμφωνίας, εν αναμονή της τελικής ετυμηγορίας.
Οι διαιρέσεις εντός της ΕΕ είναι έντονες: Γερμανία και Ισπανία υποστηρίζουν την ταχεία υλοποίηση, βλέποντας σημαντικές προοπτικές για τη βιομηχανία και τις υπηρεσίες τους, ενώ η Γαλλία και άλλα κράτη εκφράζουν ισχυρές αντιρρήσεις, κυρίως λόγω ανησυχιών για τον αγροδιατροφικό τομέα.
Κερδισμένες εξαγωγές και φόβοι για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur προβλέπει ουσιαστική άρση δασμών και μη δασμολογικών φραγμών. Για την Ευρώπη, ανοίγει τον δρόμο για αύξηση εξαγωγών σε αυτοκίνητα, μηχανήματα, κρασί και οινοπνευματώδη, κλάδους όπου η βιομηχανική της βάση έχει σαφές συγκριτικό πλεονέκτημα. Παράλληλα, όμως, θα διευκολύνει τις εισαγωγές βοδινού κρέατος, πουλερικών, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική – προϊόντα στα οποία οι χώρες της Mercosur είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικές ως προς το κόστος.
Εδώ εδράζεται και η βασική αντίσταση: πολλοί Ευρωπαίοι αγρότες, ιδίως σε Γαλλία, Ιρλανδία και άλλες χώρες με ισχυρή κτηνοτροφία, φοβούνται ότι η εισροή μεγάλων ποσοτήτων φθηνότερων αγροτικών προϊόντων θα συμπιέσει τις τιμές και τα εισοδήματά τους. Επιπλέον, συνδικαλιστικοί και περιβαλλοντικοί φορείς εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο τα εισαγόμενα προϊόντα θα συμμορφώνονται πλήρως με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές σε θέματα ασφάλειας τροφίμων, φυτοφαρμάκων, ιχνηλασιμότητας και περιβαλλοντικών κανόνων, επικαλούμενοι ανεπαρκείς μηχανισμούς ελέγχου.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές της συμφωνίας τονίζουν ότι η ΕΕ μπορεί να αξιοποιήσει την εμπορική σχέση ως μοχλό πίεσης για καλύτερες περιβαλλοντικές και εργασιακές πρακτικές στη Νότια Αμερική, ενώ παράλληλα θωρακίζει την πρόσβασή της σε κρίσιμες πρώτες ύλες (π.χ. αγροτικά προϊόντα, βιοκαύσιμα) σε μια εποχή αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, το ισοζύγιο κερδών και απωλειών είναι πιο σύνθετο. Εν δυνάμει επωφελείται από αυξημένες εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων και τροφίμων με υψηλή προστιθέμενη αξία, αλλά αντιμετωπίζει και τον κίνδυνο μεγαλύτερου ανταγωνισμού σε ευαίσθητες κατηγορίες, όπως το κρέας και ορισμένα αγροτικά προϊόντα. Η διαπραγμάτευση, επομένως, δεν είναι μόνο θέμα Βρυξελλών, αλλά και εθνικής στρατηγικής για το πώς θα αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες και θα αντισταθμιστούν οι κίνδυνοι.
Σχόλιο 
: Η επικύρωση από την Ουρουγουάη υπενθυμίζει ότι η Mercosur είναι έτοιμη να κινηθεί, ενώ η Ευρώπη διστάζει ανάμεσα σε γεωοικονομική φιλοAmbία και εσωτερικές πολιτικές πιέσεις. Για την ΕΕ –και την Ελλάδα– η ουσία είναι αν μπορεί να σχεδιάσει μια εμπορική πολιτική που να ενισχύει τη βιομηχανική και εξαγωγική της βάση χωρίς να διαλύει τον πρωτογενή τομέα. Όσο καθυστερούν οι αποφάσεις, τόσο περισσότερο έδαφος χάνει η Ευρώπη σε έναν παγκόσμιο χάρτη όπου οι περιφερειακές εμπορικές ζώνες κινούνται ταχύτερα.
#Mercosur #ΕΕ #Εμπόριο #Ουρουγουάη
