Η Αθήνα προσέρχεται στη συνάντηση κορυφής Μητσοτάκη – Ερντογάν με στόχο τη διατήρηση των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο, αλλά με σαφείς κόκκινες γραμμές σε ζητήματα κυριαρχίας. Την ίδια ώρα, η Άγκυρα κλιμακώνει τη ρητορική της περί αποστρατιωτικοποίησης νησιών, υπονομεύοντας εκ των προτέρων τις προσδοκίες για ουσιαστικές συγκλίσεις.
Στην Άγκυρα μεταφέρεται εκ νέου το κέντρο βάρους των ελληνοτουρκικών, με τη δέκατη κατά σειρά συνάντηση από το 2019 μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο πλαίσιο του 6ου Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας. Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα φορτισμένη, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης και στη Μέση Ανατολή καθιστά τις διμερείς ισορροπίες κρίσιμες για τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή.
Παρά το εύρος της ατζέντας –διμερή, περιφερειακά και διεθνή ζητήματα– Αθήνα και Άγκυρα αναγνωρίζουν ότι οι προσδοκίες για πρόοδο στα μείζονα είναι εξαιρετικά περιορισμένες. Ο ρεαλιστικός στόχος είναι η επιβεβαίωση της συνέχισης των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και η αποφυγή επιστροφής σε περίοδο έντασης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η ελληνική γραμμή: Διάλογος μόνο για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα
Η κυβέρνηση επαναδιατυπώνει, μέσω κορυφαίων στελεχών της, τις σταθερές κόκκινες γραμμές της. «Ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν μπαίνουν στο τραπέζι» είναι το μήνυμα που εκπέμπει η Αθήνα, η οποία αναγνωρίζει μία και μόνη διαφορά με την Τουρκία: την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει καταστήσει σαφές ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να μπει σε συζήτηση για αποστρατιωτικοποίηση νησιών ή άλλες αναθεωρητικές αξιώσεις. Παράλληλα, συνδέει την επίλυση της βασικής διαφοράς με την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι η διατήρηση του τουρκικού casus belli αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την τουρκική αμυντική βιομηχανία.
Η ελληνική πλευρά επενδύει έτσι σε μια διπλή στρατηγική: αφενός τη σταθερή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο και αφετέρου τη χρήση των ευρωπαϊκών εργαλείων ως μοχλού πίεσης, αποφεύγοντας όμως την εικόνα τρίτης επιδιαιτησίας, την οποία απορρίπτουν και οι δύο πρωτεύουσες σε επίπεδο ρητορικής.
Η τουρκική ρητορική και τα όρια του διαλόγου
Στον αντίποδα, η Άγκυρα δείχνει απροθυμία να περιορίσει την αναθεωρητική της ατζέντα. Οι πρόσφατες δηλώσεις του εκπροσώπου του AKP, Ομέρ Τσελίκ, ο οποίος επανέφερε το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης νησιών του Αιγαίου και κατηγόρησε την Ελλάδα για «εξοπλισμό νησιών που θα έπρεπε να είναι αποστρατιωτικοποιημένα», επιβαρύνουν το κλίμα στο «παρά πέντε» της συνάντησης.
Ο Τσελίκ επιτέθηκε και στην ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα επιχειρεί να μετατρέψει τα διμερή προβλήματά της σε ευρωπαϊκά και ότι οι Βρυξέλλες έχουν παρασυρθεί, χωρίς αυτό να συμβάλλει στην ασφάλεια της Ευρώπης, ιδίως μετά τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας. Οι τοποθετήσεις αυτές δείχνουν ότι η τουρκική ηγεσία δεν προτίθεται να αφαιρέσει κεφάλαια από τον αναθεωρητικό της κατάλογο, περιορίζοντας de facto το περιθώριο ουσιαστικών συγκλίσεων.
Παρά τις αντιφάσεις, οι δύο πλευρές εμφανίζονται –τουλάχιστον σε επίπεδο δηλώσεων– να απορρίπτουν νέους γύρους έντασης και να προκρίνουν τη διατήρηση των «ήρεμων νερών». Στο πλαίσιο του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας, αναμένεται να υπογραφούν συμφωνίες χαμηλής πολιτικής, σε τομείς όπως η οικονομία, οι μεταφορές ή η συνεργασία των κοινωνιών, που μπορούν να λειτουργήσουν ως ασφαλιστική δικλείδα σε μια κατά τα άλλα εύθραυστη γεωπολιτική εξίσωση.
Σχόλιο 
: Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν δεν αναμένεται να παράξει θεαματικά αποτελέσματα, αλλά λειτουργεί ως κρίσιμη «ασφάλεια» για να μην εκτροχιαστούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας. Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν η Άγκυρα θα αποδεχθεί, έστω σιωπηρά, ότι ο διάλογος μπορεί να προχωρήσει μόνο στο έδαφος του διεθνούς δικαίου και της μίας αναγνωρισμένης διαφοράς, ή αν θα συνεχίσει να εργαλειοποιεί τις εντάσεις, περιορίζοντας τις δυνατότητες για ουσιαστική αποκλιμάκωση.
#ελληνοτουρκικά #Μητσοτάκης #Ερντογάν #Αιγαίο #εξωτερική_πολιτική
