Η Ευρώπη κάνει ένα καίριο, αλλά χαμηλών τόνων, βήμα για να αποκτήσει δική της κυριαρχία στις ψηφιακές πληρωμές, επενδύοντας στη διαλειτουργικότητα εθνικών συστημάτων και όχι σε ένα ακόμη ενιαίο wallet. Στο υπό διαμόρφωση πανευρωπαϊκό πλαίσιο αναμένεται να ενταχθεί και το ελληνικό IRIS της ΔΙΑΣ, τοποθετώντας την Ελλάδα στον πυρήνα της νέας αρχιτεκτονικής.
Μια στρατηγική κίνηση με σαφείς γεωοικονομικές προεκτάσεις πραγματοποιεί η Ευρώπη στον χώρο των πληρωμών, επιλέγοντας να «χτίσει» πάνω στις άμεσες πληρωμές λογαριασμού προς λογαριασμό και στη διασύνδεση εθνικών συστημάτων, αντί να δημιουργήσει ένα ακόμη κεντρικό ευρωπαϊκό wallet.
Το νέο πανευρωπαϊκό οικοσύστημα πληρωμών
Με την υπογραφή Μνημονίου Στρατηγικής Συνεργασίας, οι BANCOMAT, Bizum, SIBS MB WAY, Vipps MobilePay και η European Payments Initiative (μέσω του Wero) συμφώνησαν να επιταχύνουν τη δημιουργία ενός κυρίαρχου, πανευρωπαϊκού δικτύου πληρωμών. Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν εγκαταλείπονται οι υφιστάμενες εθνικές λύσεις, αλλά διασυνδέονται μέσω ενός κοινού κόμβου διαλειτουργικότητας.
Η επιλογή αυτή συνιστά σαφή στρατηγική δήλωση: η απάντηση στην κυριαρχία των διεθνών card schemes και των Big Tech wallets δεν είναι μια ακόμη πλατφόρμα-«ομπρέλα», αλλά η δυνατότητα οι χρήστες να συναλλάσσονται διασυνοριακά, παραμένοντας στο οικείο τους περιβάλλον. Τα εθνικά σχήματα που έχουν ήδη κερδίσει την εμπιστοσύνη εκατομμυρίων χρηστών στην Ευρώπη διατηρούν την ταυτότητά τους, ενώ αποκτούν ευρωπαϊκή εμβέλεια.
Το υπό διαμόρφωση οικοσύστημα ξεκινά με περίπου 130 εκατ. χρήστες σε 13 χώρες, καλύπτοντας σχεδόν τα τρία τέταρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη Νορβηγία να προστίθεται στον χάρτη. Οι συναλλαγές βασίζονται σε άμεσες πληρωμές A2A (account-to-account), πάνω σε ευρωπαϊκές υποδομές instant payments. Το χρονοδιάγραμμα είναι συγκεκριμένο: διασυνοριακές P2P πληρωμές εντός του 2026 και, από το 2027, επέκταση σε ηλεκτρονικό εμπόριο και φυσικά σημεία πώλησης.
Οφέλη για καταναλωτές, εμπόρους και στρατηγική αυτονομία
Για τον καταναλωτή, η αλλαγή είναι σχεδόν αόρατη: συνεχίζει να χρησιμοποιεί την εφαρμογή που ήδη γνωρίζει, χωρίς νέα διαδικασία εγγραφής ή αλλαγή συνηθειών. Η πολυπλοκότητα μεταφέρεται στο back-end, όπου η διαλειτουργικότητα επιτρέπει σε διαφορετικά εθνικά σχήματα να «συνομιλούν» σε πραγματικό χρόνο.
Για τον έμπορο, το διακύβευμα είναι σαφώς μεγαλύτερο. Η πρόσβαση σε μια ευρωπαϊκή εναλλακτική λύση σε πραγματική κλίμακα μειώνει την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκά σχήματα καρτών και πλατφόρμες πληρωμών, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερη προβλεψιμότητα κόστους και εν δυνάμει χαμηλότερα τέλη. Παράλληλα, ενισχύεται η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού ηλεκτρονικού εμπορίου, με άμεσες πληρωμές που μπορούν να λειτουργήσουν ως υποκατάστατο των παραδοσιακών καρτών.
Σε επίπεδο πολιτικής οικονομίας, η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μετατόπιση από τη ρητορική περί «στρατηγικής αυτονομίας» σε μια πρακτική, λειτουργική προσέγγιση. Οι άμεσες πληρωμές αναδεικνύονται σε βασική υποδομή της ενιαίας ψηφιακής αγοράς, περιορίζοντας τη δομική εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες δικαιοδοσίες σε έναν κρίσιμο τομέα, όπου μέχρι σήμερα κυριαρχούν αμερικανικά σχήματα καρτών και Big Tech υπηρεσίες.
Η ελληνική διάσταση και ο ρόλος του IRIS
Στο νέο αυτό τοπίο, η Ελλάδα δεν μένει εκτός. Η ΔΙΑΣ, μέσω του συστήματος IRIS, συγκαταλέγεται στα σχήματα που αναμένεται να ενταχθούν στο ευρωπαϊκό πλαίσιο διαλειτουργικότητας, όσο ωριμάζει η θεσμική και τεχνική αρχιτεκτονική του εγχειρήματος. Σήμερα το IRIS λειτουργεί ως εθνική υποδομή άμεσων πληρωμών λογαριασμού προς λογαριασμό· σε επόμενο στάδιο, προβλέπεται να διασυνδεθεί πανευρωπαϊκά, τόσο για P2P πληρωμές όσο και, δυνητικά, για εμπορικές συναλλαγές.
Η προοπτική αυτή σημαίνει ότι η Ελλάδα τοποθετείται στον ορίζοντα της ευρωπαϊκής διαλειτουργικότητας, με το IRIS να καλείται να ευθυγραμμιστεί με τους κοινούς κανόνες, τα instant payment rails και το μοντέλο διακυβέρνησης που διαμορφώνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εφόσον η μετάβαση υλοποιηθεί ομαλά, οι ελληνικές επιχειρήσεις και οι καταναλωτές θα μπορούν να συμμετέχουν σε ένα ευρύτερο δίκτυο άμεσων πληρωμών, χωρίς να εγκαταλείψουν τα εργαλεία που ήδη χρησιμοποιούν.
Σχόλιο 
: Η ευρωπαϊκή επιλογή της διαλειτουργικότητας αντί της δημιουργίας ακόμη ενός κεντρικού wallet είναι ρεαλιστική και πολιτικά έξυπνη, γιατί αξιοποιεί ώριμες εθνικές υποδομές και μειώνει τις αντιστάσεις της αγοράς. Η πρόκληση πλέον είναι η ταχύτητα υλοποίησης και η ικανότητα των ευρωπαϊκών παικτών να προσφέρουν εμπειρία χρήστη αντάξια – ή καλύτερη – από εκείνη των Big Tech, ώστε το εγχείρημα να μην μείνει μια τεχνική άσκηση, αλλά να μεταφραστεί σε πραγματική μετατόπιση ισχύος στον χώρο των πληρωμών.
#πληρωμές #Ευρώπη #IRIS #ΔΙΑΣ #ψηφιακή_οικονομία
