Σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τη βιομηχανία και ηγέτες κρατών-μελών, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπερασπίζεται το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών ως θεμέλιο της κλιματικής πολιτικής της ΕΕ. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ζητά αναθεώρηση ή και αναβολή του, επικαλούμενος απώλεια ανταγωνιστικότητας και θέσεων εργασίας.
Η καρδιά της κλιματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS), βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας σφοδρής πολιτικής και βιομηχανικής σύγκρουσης. Σε εκδήλωση στην Αμβέρσα, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε με σθένος την αγορά άνθρακα, την ώρα που ισχυροί βιομηχανικοί όμιλοι και κορυφαίοι Ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν χαλάρωση ή επανεξέτασή της.
Η υπεράσπιση της φον ντερ Λάιεν: κλίμα και ανταγωνιστικότητα μαζί
Μιλώντας σε κοινό διευθυνόντων συμβούλων και ηγετών από Αυστρία, Βέλγιο, Ολλανδία, Γαλλία και Γερμανία, η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι το ETS έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητά του. «Από το 2005, οι εκπομπές στους τομείς που καλύπτει μειώθηκαν κατά 39%, ενώ η οικονομία τους μεγάλωσε κατά 71%», σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι «η απανθρακοποίηση και η ανταγωνιστικότητα μπορούν να πάνε χέρι-χέρι».
Η πρόεδρος της Επιτροπής αντέτεινε επίσης στο επιχείρημα ότι η χαλάρωση της πράσινης πολιτικής θα μειώσει το ενεργειακό κόστος. «Οι τιμές του φυσικού αερίου ανεβάζουν το ενεργειακό κόστος. Οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια το ρίχνουν», τόνισε, καλώντας για επιτάχυνση επενδύσεων σε χαμηλών εκπομπών ενεργειακά συστήματα όσο οι τιμές του φυσικού αερίου παραμένουν συγκριτικά χαμηλές τα επόμενα τρία-τέσσερα χρόνια.
Η αντεπίθεση Μερτς και οι πιέσεις της βιομηχανίας
Λίγες ώρες αργότερα, από το ίδιο βήμα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πήρε αποστάσεις από την προσέγγιση της Κομισιόν. Αναγνώρισε ότι το ETS σχεδιάστηκε για να μειώνει τις εκπομπές και να επιτρέπει στη βιομηχανία να περάσει σε παραγωγή χωρίς άνθρακα, αλλά προειδοποίησε πως αν αυτό «δεν είναι το σωστό εργαλείο» πρέπει η ΕΕ να είναι «ανοιχτή στην αναθεώρησή του ή τουλάχιστον στην αναβολή του», κερδίζοντας θερμό χειροκρότημα από τους βιομηχανικούς εκπροσώπους.
Ο Μερτς υπογράμμισε ότι η κλιματική δράση δεν μπορεί να γίνεται «σε βάρος της βιομηχανίας και των θέσεων εργασίας», θέτοντας ως απόλυτη προτεραιότητα τη διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας. Στο ίδιο μήκος κύματος, αλλά με πιο προσεκτική διατύπωση, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η Ευρώπη «δεν μπορεί να θέτει φιλόδοξους κλιματικούς στόχους ενώ αφήνει τη βιομηχανική της βάση να εξαφανίζεται», επισημαίνοντας ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας σε συνδυασμό με το κόστος άνθρακα επιταχύνουν την αποβιομηχάνιση αντί για την απανθρακοποίηση.
Η οικονομία της αγοράς άνθρακα και το πολιτικό διακύβευμα
Το ETS επιβάλλει σήμερα σε βαριά βιομηχανία, ηλεκτροπαραγωγή, αεροπορικές και ναυτιλιακές εταιρείες να πληρώνουν περίπου 80 ευρώ ανά τόνο CO₂. Ο αριθμός των διαθέσιμων δικαιωμάτων μειώνεται σταδιακά, ανεβάζοντας την τιμή και ενισχύοντας το κίνητρο για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες. Παράλληλα, ένα μέρος των δικαιωμάτων εξακολουθεί να διανέμεται δωρεάν, κάτι που αρκετές επιχειρήσεις θέλουν να διατηρήσουν για μεγαλύτερο διάστημα, ακόμη και να παγώσουν την προγραμματισμένη κατάργησή τους.
Πριν από την εκδήλωση, ηγέτες από Αυστρία και Τσεχία, ο διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής BASF και η ιταλική εργοδοτική ένωση Confindustria ζήτησαν μέτρα για να «μαλακώσει» η τιμή του άνθρακα, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ χάνει έδαφος έναντι ανταγωνιστών με χαμηλότερο κόστος εκπομπών.
Έσοδα, ευθύνες κρατών-μελών και επερχόμενη αναθεώρηση
Η φον ντερ Λάιεν και ο επίτροπος Κλίματος Βόπκε Χούκστρα έστρεψαν τα βέλη τους και προς τις πρωτεύουσες. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν, σε ευρωπαϊκό επίπεδο «το 100% των εσόδων από το ETS επανεπενδύεται στην καινοτομία της βιομηχανίας», ενώ τα κράτη-μέλη διοχετεύουν «λιγότερο από 5%» στην απανθρακοποίηση της βιομηχανίας τους. Η ίδια προανήγγειλε ότι η καλύτερη αξιοποίηση αυτών των εσόδων θα αποτελέσει «πυρήνα» της επερχόμενης θερινής αναθεώρησης του ETS.
Ο Χούκστρα δήλωσε πρόθυμος να συζητήσει βελτιώσεις, αλλά ξεκαθάρισε ότι το σύστημα πρέπει να συνεχίσει. Παράλληλα, επέκρινε επιχειρήσεις που «απόλαυσαν τα δωρεάν δικαιώματα χωρίς να επενδύσουν ουσιαστικά» στην πράσινη μετάβαση. Περιβαλλοντικές οργανώσεις χαιρέτισαν την υπεράσπιση του ETS, προειδοποιώντας ότι η αποδυνάμωσή του θα ήταν «σοβαρό λάθος».
Το ζήτημα θα βρεθεί άμεσα στο τραπέζι των Ευρωπαίων ηγετών, καθώς η φον ντερ Λάιεν δεσμεύτηκε να το θέσει στη σύνοδο για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Η έκβαση αυτής της σύγκρουσης θα κρίνει όχι μόνο την πορεία της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής, αλλά και το νέο κοινωνικό και βιομηχανικό συμβόλαιο της Ένωσης για την επόμενη δεκαετία.
Σχόλιο 
: Η κόντρα γύρω από το ETS αποκαλύπτει το πραγματικό ρήγμα στην Ευρώπη: ανάμεσα σε μια στρατηγική επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης με υψηλό αρχικό κόστος και σε μια πιο αμυντική λογική προστασίας της παραδοσιακής βιομηχανίας. Η τελική ισορροπία που θα επιλεγεί θα καθορίσει αν η ΕΕ θα παραμείνει ρυθμιστής-πρότυπο στην κλιματική πολιτική ή θα διολισθήσει σε αποσπασματικούς συμβιβασμούς υπό την πίεση των λόμπι.
#ΕΕ #ETS #ΚλιματικήΠολιτική #Βιομηχανία #Ενέργεια
