Η εύθραυστη ειρήνη στην Αιθιοπία δοκιμάζεται ξανά, με στρατιωτική κινητοποίηση στο Τιγκράι και κλιμάκωση της έντασης με την Ερυθραία. Οι οικονομικές πιέσεις και ο περιορισμός της ενημέρωσης βαθαίνουν την αστάθεια στο Κέρας της Αφρικής.
Η βόρεια περιφέρεια του Τιγκράι στην Αιθιοπία ζει ξανά υπό τη σκιά του πολέμου, παρά τη συμφωνία ειρήνης της Πρετόριας το 2022 που τυπικά τερμάτισε τη σύγκρουση μεταξύ του ομοσπονδιακού στρατού και του Μετώπου Απελευθέρωσης του Λαού του Τιγκράι (TPLF). Στρατιωτική συγκέντρωση δυνάμεων στα σύνορα με την Ερυθραία, εσωτερικές πολιτικές ρήξεις και οικονομική ασφυξία δημιουργούν ένα εκρηκτικό μίγμα με σοβαρές περιφερειακές προεκτάσεις.
Στρατιωτική κλιμάκωση και πολιτικό κενό στο Τιγκράι
Κάτοικοι και τοπικοί αναλυτές περιγράφουν κλίμα φόβου, με την παρουσία ομοσπονδιακών δυνάμεων σε όλα τα σύνορα του Τιγκράι και αναφορές για ανάπτυξη μαχητών του TPLF στην περιοχή. Ο νομικός και πολιτικός αναλυτής Μουσταφά Άμπντου από τη Μέκελε κάνει λόγο για «ενδείξεις ότι ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος», υπενθυμίζοντας ότι, βάσει της συμφωνίας της Πρετόριας, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει την ευθύνη για την προστασία των συνόρων.
Ταυτόχρονα, το TPLF, κάποτε κυρίαρχη δύναμη στον κυβερνητικό συνασπισμό της Αιθιοπίας, έχει διασπαστεί σε αντίπαλες φατρίες, δημιουργώντας πολιτικό κενό και αβεβαιότητα για το ποιος εκπροσωπεί πραγματικά τον πληθυσμό του Τιγκράι. Η Αντίς Αμπέμπα κατηγορεί την Ερυθραία ότι στηρίζει το TPLF, κάτι που διαψεύδουν τόσο η Ασμάρα όσο και το ίδιο το TPLF, όμως οι κάτοικοι αισθάνονται ότι «τα φαντάσματα του πολέμου» δεν έχουν φύγει.
Οικονομική ασφυξία και ανθρωπιστικός κίνδυνος
Η απειλή νέας σύγκρουσης έχει ήδη άμεσο οικονομικό αντίκτυπο. Στη Μέκελε, η τιμή της βενζίνης εκτινάσσεται καθημερινά: από 220 μπιρ ανά λίτρο μέσα σε λίγες ημέρες αυξάνεται κατά 50–70 μπιρ την ημέρα, σύμφωνα με οδηγούς ταξί. Οι κάτοικοι σπεύδουν να αποθεματοποιήσουν καύσιμα, τρόφιμα και φάρμακα, φοβούμενοι επανάληψη των ελλείψεων που στοίχισαν ζωές κατά τον προηγούμενο πόλεμο, ιδίως σε ασθενείς με χρόνιες παθήσεις.
Τοπικοί πολιτικοί παράγοντες προειδοποιούν για πραγματικό κίνδυνο πολέμου, αναφέροντας διείσδυση ερυθραϊκών υπηρεσιών πληροφοριών και πλήρη ανάπτυξη δυνάμεων σε ευαίσθητες περιοχές. Η εικόνα συμπληρώνεται από ανύπαρκτη αγορά και άδεια τραπεζικά ταμεία στο Τιγκράι, όπως σημειώνει ο Άμπντου, αναδεικνύοντας την ακραία κοινωνικοοικονομική ευαλωτότητα της περιοχής.
Πίεση στα ΜΜΕ και ανησυχία για δικαιώματα
Παράλληλα, η κυβέρνηση της Αιθιοπίας περιορίζει δραστικά την πρόσβαση των διεθνών ΜΜΕ. Δημοσιογράφος του AFP εμποδίστηκε να επιβιβαστεί σε πτήση προς το Τιγκράι, ενώ η ρυθμιστική αρχή ΜΜΕ έχει ήδη ανακαλέσει μόνιμα τις διαπιστεύσεις ανταποκριτών της DW και αρνήθηκε ανανεώσεις σε δημοσιογράφους των Reuters και BBC. Οι Αρχές δεν έχουν δημοσιοποιήσει συγκεκριμένες αιτιάσεις, ενώ, σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, η Αιθιοπία κατατάσσεται στην 145η θέση μεταξύ 180 χωρών ως προς την ελευθερία του Τύπου, με πέντε δημοσιογράφους στη φυλακή.
Η περιορισμένη πρόσβαση στην πρώτη γραμμή, που είχε ήδη εφαρμοστεί κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Τιγκράι, επανέρχεται, υπονομεύοντας τη διαφάνεια σε μια στιγμή κρίσιμης αστάθειας.
Θάλασσα, Ερυθραία και γεωπολιτικός τζόγος
Η εσωτερική ένταση διασταυρώνεται με τη στρατηγική φιλοδοξία της Αντίς Αμπέμπα για πρόσβαση στη θάλασσα. Ο πρωθυπουργός Άμπιι Άχμεντ, μιλώντας σε δημοσιογράφους, προέβαλε εκτίμηση για ανάπτυξη 10,2% φέτος, αλλά υποστήριξε ότι η συνέχιση αυτής της πορείας δεν είναι διασφαλισμένη όσο μια χώρα 130 εκατ. κατοίκων «παραμένει γεωγραφικός αιχμάλωτος» χωρίς θαλάσσια διέξοδο.
Οι δηλώσεις αυτές προκαλούν έντονη ανησυχία στην Ερυθραία, η οποία αντιμετωπίζει κάθε συζήτηση για πρόσβαση της Αιθιοπίας στο λιμάνι Άσαμπ, μόλις 75 χιλιόμετρα από τα σύνορα, ως απειλή για την κυριαρχία της. Από το 2023, η Ερυθραία έχει προχωρήσει σε γενική στρατιωτική κινητοποίηση, ενώ η Αιθιοπία μετακινεί δυνάμεις προς τα σύνορα, αναβιώνοντας τους φόβους για επανάληψη των πολέμων 1961–1991 και 1998–2000.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Άμπιι μπορεί να αξιοποιεί το ζήτημα της θάλασσας για να αποσπάσει την προσοχή από πολλαπλές εσωτερικές συγκρούσεις με Ορόμο, Αμχάρα και Τιγκράιους. Ο ίδιος διαβεβαιώνει ότι η αναζήτηση θαλάσσιας πρόσβασης θα γίνει ειρηνικά, όμως η δυσπιστία της Ασμάρα παραμένει έντονη.
Εν μέσω αυτής της γεωπολιτικής σκακιέρας, οι τοπικές κοινότητες στα σύνορα Αιθιοπίας–Ερυθραίας ζουν σε διαρκή αγωνία, ελπίζοντας ότι η διπλωματία θα επικρατήσει πριν η εύθραυστη ηρεμία μετατραπεί ξανά σε γενικευμένη ανάφλεξη στο Κέρας της Αφρικής.
Σχόλιο 
: Η παράλληλη στρατιωτική κλιμάκωση, η οικονομική ασφυξία και ο περιορισμός της ενημέρωσης συνιστούν επικίνδυνο μείγμα για την Αιθιοπία και το Κέρας της Αφρικής. Αν η Αντίς Αμπέμπα συνεχίσει να εργαλειοποιεί το ζήτημα της θαλάσσιας πρόσβασης ως αντιστάθμισμα στις εσωτερικές της κρίσεις, ο κίνδυνος ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης αυξάνεται, με δυνητικές επιπτώσεις στις εμπορικές ροές, την επισιτιστική ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ανατολικής Αφρικής.
#Αιθιοπία #Τιγκράι #Ερυθραία #ΚέραςΤηςΑφρικής #Ασφάλεια #ΔιεθνείςΣχέσεις
