Η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού φέρνει στο επίκεντρο την αναβάθμιση και πιστοποίηση 69 σηράγγων που δεν πληρούν ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Η διαδικασία αναδεικνύει τεχνικά και λειτουργικά διλήμματα, αλλά και ανάγκη συντονισμένης χρηματοδότησης.
Η παραχωρησιούχος εταιρεία ΓΕΚ Τέρνα, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υποδομών, προωθεί σχέδιο για την αναβάθμιση και πιστοποίηση 69 σηράγγων στην Εγνατία Οδό, έργο που αποκτά χαρακτήρα προτεραιότητας μετά την ανάληψη της διαχείρισης του άξονα. Οι σήραγγες — σε ένα μήκος άξονα περίπου 70 χιλιομέτρων — έχουν λειτουργήσει δύο δεκαετίες και σήμερα δεν καλύπτουν πλήρως τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις πυρασφάλειας και διέλευσης επικίνδυνων φορτίων.
Τεχνικό πλαίσιο και απαιτήσεις πιστοποίησης
Οι νέες ευρωπαϊκές προδιαγραφές, σε ισχύ από το 2007, επιβάλλουν εγκατάσταση κρίσιμων συστημάτων όπως φλογοπαγίδες, βελτιώσεις εξαερισμού, συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης και διαφυγής καθώς και ενισχυμένα έλεγχοι για τη διέλευση επικίνδυνων εμπορευμάτων. Η πιστοποίηση “Κατηγορίας Α” προϋποθέτει σημαντικές κατασκευαστικές επεμβάσεις στο εσωτερικό πολλών σηράγγων, εργασίες που δεν μπορούν να γίνουν χωρίς προσωρινές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.
Λειτουργικά διλήμματα και επιπτώσεις στην κυκλοφορία
Ο υφυπουργός Υποδομών επισήμανε ενώπιον της Βουλής ότι η ασφαλής αναβάθμιση των σηράγγων πιθανότατα θα απαιτήσει κλεισίματα τμημάτων της Εγνατίας, γεγονός που εγείρει πρακτικό πρόβλημα: δεν υπάρχει επαρκές παράπλευρο δίκτυο στην Πίνδο για να απορροφήσει τον κυκλοφοριακό φόρτο. Σενάρια για αμφιδρόμηση σε μία σήραγγα και κλείσιμο της άλλης εξετάζονται, ωστόσο η εφαρμογή τους προϋποθέτει λεπτομερή σχεδιασμό και αυστηρό χρονοπρογραμματισμό ώστε να αποφευχθούν μαζικοί αποκλεισμοί.
Χρηματοδότηση, κόστος και χρονοδιάγραμμα
Στη σύμβαση παραχώρησης προβλέπεται ειδικός λογαριασμός για εργασίες σηράγγων με προβλεπόμενη χρηματοδότηση 180 εκατ. ευρώ εντός του συνολικού πλαισίου των 1,5 δισ. ευρώ της παραχώρησης. Το ποσό θα κατευθυνθεί σε έργα πυρασφάλειας, τεχνικές παρεμβάσεις και συστήματα ελέγχου. Το κρίσιμο ερώτημα είναι η κατανομή της χρηματοδότησης ανά προτεραιότητα και ο τρόπος εκτέλεσης ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.
Σχόλιο 
: Η αναβάθμιση των σηράγγων είναι αναγκαία για την ασφάλεια και τη συμμόρφωση με ευρωπαϊκά πρότυπα. Απαιτείται όμως ρεαλιστικός σχεδιασμός, επαρκής χρηματοδότηση και διαφανής επικοινωνία με τις τοπικές κοινωνίες, ώστε η παρέμβαση να μην μετατραπεί σε μακρόχρονη αιτία κοινωνικής και οικονομικής πίεσης στις περιοχές διέλευσης.
