Συντριπτική πλειονότητα των Γερμανών δηλώνει προσήλωση στη δημοκρατία, αλλά μόνο έξι στους δέκα πιστεύουν ότι λειτουργεί ικανοποιητικά. Η μελέτη «Germany Monitor 2025» φωτίζει βαθιές αντιφάσεις, αυξανόμενη αβεβαιότητα και επίμονες ανατολικο-δυτικές ανισότητες.
Η νέα αντιπροσωπευτική έρευνα «Germany Monitor 2025» καταγράφει ένα παράδοξο: το 98% των ερωτηθέντων στη Γερμανία δηλώνει ότι στηρίζει τη δημοκρατία ως πολίτευμα, αλλά μόλις το 60% θεωρεί ότι η δημοκρατία σήμερα λειτουργεί καλά. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει μια κρίση εμπιστοσύνης όχι στην αρχή της δημοκρατίας, αλλά στον τρόπο άσκησης της εξουσίας και στη λειτουργία των θεσμών.
Υψηλή αποδοχή, ανησυχητές ρωγμές
Η Ομοσπονδιακή Επίτροπος για την Ανατολική Γερμανία, Ελίζαμπετ Κάιζερ, παρουσιάζοντας τη μελέτη στο Βερολίνο, υπογράμμισε ότι «είναι θετικό πως η δημοκρατία ως μορφή διακυβέρνησης υποστηρίζεται πλήρως από τους πολίτες – ακόμη και στην Ανατολή». Ωστόσο, πίσω από αυτό το εντυπωσιακό 98% κρύβονται ανησυχητικά κενά γνώσης και αυξημένη δεκτικότητα σε αυταρχικές λύσεις.
Μόνο το 68% απάντησε σωστά ότι η δημοκρατία προϋποθέτει κυβέρνηση που δεσμεύεται από τις αποφάσεις του κοινοβουλίου και την αρχή της διάκρισης των εξουσιών. Ακόμη πιο ανησυχητικό: το 21% εμφανίζεται δεκτικό σε αυταρχική διακυβέρνηση, ενώ το 31% σε εθνικό επίπεδο συμφωνεί με τη φράση «η Γερμανία χρειάζεται τώρα ένα ισχυρό κόμμα που να ενσαρκώνει τη βούληση του λαού στο σύνολό της». Στις ανατολικές περιοχές το ποσοστό αυτό ανεβαίνει στο 35%.
Έστω κι αν μόνο το 4% δηλώνει ότι «υπό ορισμένες συνθήκες η δικτατορία είναι καλύτερη μορφή διακυβέρνησης», οι ερευνητές προειδοποιούν: η υψηλή δηλωμένη στήριξη στη δημοκρατία δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει έδαφος για αυταρχικές μετατοπίσεις, ιδίως σε περιόδους κρίσης.
Πόλωση απέναντι στην αλλαγή και το μεταναστευτικό
Η μελέτη, που βασίστηκε σε δείγμα 4.000 ατόμων άνω των 16 ετών σε όλη τη Γερμανία (άνοιξη – Σεπτέμβριος 2025), δείχνει μια κοινωνία κουρασμένη αλλά όχι «αλλαγοφοβική». Ο κοινωνιολόγος Ράινχαρντ Πόλακ συνοψίζει: ένα τέταρτο του πληθυσμού «θέλει αλλαγή», άλλο ένα τέταρτο δηλώνει ότι «η αλλαγή είναι πολύ γρήγορη και πολύ βαθιά», ενώ η ευρεία μεσαία ζώνη απαντά «εξαρτάται».
Καθοριστική είναι η αίσθηση ανασφάλειας στο γεωπολιτικό περιβάλλον. Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η συζήτηση για επανεξοπλισμό της Bundeswehr και η πιθανή αποδυνάμωση της αμερικανικής ομπρέλας ασφαλείας υπό τον Ντόναλντ Τραμπ έχουν αλλάξει ριζικά τις στάσεις απέναντι στην άμυνα και την ασφάλεια.
Στο μεταναστευτικό, η εικόνα είναι σύνθετη: 68% τάσσονται υπέρ της προσέλκυσης εξειδικευμένων εργαζομένων από το εξωτερικό και 59% ζητούν περισσότερες πολιτικές ένταξης. Ωστόσο, 28% εκτιμούν ότι η αύξηση της μετανάστευσης μετά το 2015 έφερε «πολλές αρνητικές αλλαγές» – ποσοστό που συμπίπτει περίπου με τη δημοσκοπική επιρροή του ακροδεξιού AfD, το οποίο επενδύει πολιτικά στην αντι-μεταναστευτική ατζέντα.
Επίμονη ανατολικο-δυτική ασυμμετρία
Η έρευνα φωτίζει και τις παλιές αλλά ενεργές ρωγμές μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας. Στη Δύση, η αισιοδοξία και η προθυμία για αλλαγή δεν εξαρτώνται τόσο από το αν μια περιοχή είναι πλούσια ή φτωχή. Στην Ανατολή, αντίθετα, όσοι ζουν σε λιγότερο εύπορες περιοχές εμφανίζονται πιο δύσπιστοι απέναντι στο κράτος και τους θεσμούς.
Αυτό αποτυπώνεται και στην αποτίμηση της επανένωσης: στη Δύση, περίπου 55% τη βλέπουν θετικά. Στην Ανατολή, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 72% στις οικονομικά ισχυρότερες περιοχές (κυρίως αστικά κέντρα), αλλά πέφτει στο 49% στις οικονομικά αδύναμες ζώνες. Η οικονομική γεωγραφία συνεχίζει, λοιπόν, να καθορίζει τη σχέση των πολιτών με τη δημοκρατία και το ίδιο το γερμανικό κράτος.
Σχόλιο 
: Η Γερμανία δείχνει τι σημαίνει «σιωπηλή κρίση δημοκρατίας»: τυπική προσήλωση στο πολίτευμα, αλλά φθορά εμπιστοσύνης στους θεσμούς, κενά δημοκρατικής παιδείας και αυξανόμενη ανοχή σε «ισχυρές λύσεις». Για χώρες όπως η Ελλάδα, το γερμανικό παράδειγμα λειτουργεί ως έγκαιρη προειδοποίηση: χωρίς μείωση ανισοτήτων, επένδυση στη θεσμική διαφάνεια και σοβαρή εκπαίδευση των πολιτών, ακόμη και ώριμες δημοκρατίες μπορούν να γίνουν ευάλωτες σε αυταρχικούς πειρασμούς.
#Γερμανία #Δημοκρατία #GermanyMonitor #Πολιτική #Μετανάστευση
