Σημαντικές περικοπές στη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων του Βερολίνου οδηγούν σε κατάργηση καλλιτεχνικών προγραμμάτων, προκαλώντας ανησυχία για το διεθνές κύρος της πόλης. Φοιτητές και διδάσκοντες μιλούν για πλήγμα στην «καρδιά» της δημιουργικής οικονομίας.
Μια απόφαση της κυβέρνησης του Βερολίνου να περικόψει δραστικά τους προϋπολογισμούς των δημόσιων πανεπιστημίων προκαλεί σοκ στην ακαδημαϊκή και καλλιτεχνική κοινότητα της πόλης. Συνολικά 106 εκατ. ευρώ αφαιρούνται από τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης, πλήττοντας μεταξύ άλλων τη φημισμένη Humboldt, το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο, το Τεχνικό Πανεπιστήμιο και την Πανεπιστημιακή Σχολή Τεχνών του Βερολίνου (UdK).
Περικοπές στην UdK και κατάργηση πρωτοποριακών προγραμμάτων
Η UdK, μία από τις μεγαλύτερες εξειδικευμένες σχολές καλών τεχνών παγκοσμίως με περίπου 4.000 φοιτητές, καλείται να εξοικονομήσει περίπου 8 εκατ. ευρώ από ετήσιο προϋπολογισμό 100 εκατ. ευρώ. Το τίμημα είναι η κατάργηση ολόκληρων προγραμμάτων σπουδών, με πιο εμβληματικό το αγγλόφωνο μεταπτυχιακό «Sound Studies and Sonic Arts», τριετούς διάρκειας, που από το 2017 προσελκύει φοιτητές από όλο τον κόσμο.
Διδάσκοντες και φοιτητές κάνουν λόγο για απόφαση που υπονομεύει τον ίδιο τον λόγο ύπαρξης του Βερολίνου ως διεθνούς κέντρου σύγχρονης τέχνης και πειραματικής μουσικής. Ανοιχτή επιστολή που ζητεί την αναθεώρηση της απόφασης συγκέντρωσε σχεδόν 5.000 υπογραφές, μεταξύ των οποίων σημαντικών προσωπικοτήτων της πολιτιστικής σκηνής της πόλης.
Ο Ιάπωνας καλλιτέχνης ηχητικών εγκαταστάσεων Νταϊσούκε Ισιντά, διδάσκων στο πρόγραμμα από το 2012, υπογραμμίζει ότι οι υποψήφιοι «έλκονται ταυτόχρονα από την πόλη και το πρόγραμμα σπουδών», καθώς το Βερολίνο διαθέτει ιστορική σκηνή ηλεκτρονικής μουσικής και φιλοξενεί κορυφαία φεστιβάλ, όπως το CTM. Η κατάργηση του προγράμματος, όπως λέει, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το γεγονός ότι μεγάλοι μουσειακοί χώροι της πόλης επενδύουν σε εκθέσεις ηχητικής τέχνης.
Οικονομική λογική υπό αμφισβήτηση
Πέρα από την πολιτιστική διάσταση, οι επικριτές θέτουν και ζήτημα οικονομικής ορθολογικότητας. Μελέτη του Ινστιτούτου Γερμανικής Οικονομίας στην Κολωνία κατέδειξε ότι οι 79.000 διεθνείς φοιτητές στη Γερμανία το 2022 δημιούργησαν μακροπρόθεσμο καθαρό όφελος 15,5 δισ. ευρώ για τα δημόσια ταμεία, παρά το γεγονός ότι πολλά πανεπιστήμια δεν επιβάλλουν δίδακτρα. Στο Βερολίνο, εταιρείες τεχνολογίας ήχου όπως η Ableton έχουν αναπτυχθεί ακριβώς πάνω σε αυτό το οικοσύστημα δεξιοτήτων, με τον συνιδρυτή της, πρώην καθηγητή της UdK, να χαρακτηρίζει «οικονομικά αδόκιμη» την κατάργηση τέτοιων προγραμμάτων.
Η διοίκηση της UdK, από την πλευρά της, επικαλείται νομική υποχρέωση αναδιάρθρωσης βάσει του πλαισίου που επέβαλε η κυβέρνηση του Βερολίνου, διαβεβαιώνοντας ότι τα υφιστάμενα προγράμματα θα συνεχιστούν για περίπου έξι χρόνια ώστε να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους οι τρέχοντες φοιτητές. Ωστόσο, πολλοί κάνουν λόγο για «συνενοχή» της διοίκησης, σημειώνοντας στροφή σε σχέση με την προηγούμενη στάση αντίστασης στις περικοπές.
Πλήγμα στη διεθνή εικόνα και στην ελκυστικότητα της πόλης
Για τους διδάσκοντες, το διακύβευμα υπερβαίνει ένα μεμονωμένο πρόγραμμα. Ο συντονιστής των «Sound Studies and Sonic Arts» Γιαν Τόμπεν τονίζει ότι το Βερολίνο δεν διαθέτει βαριά βιομηχανία, αλλά στηρίζεται στην «δημιουργική βιομηχανία» και στους πολιτιστικούς φορείς. Η συρρίκνωση αυτών των δομών, προειδοποιεί, «κόβει στην καρδιά» την ταυτότητα της πόλης.
Φοιτητές από το εξωτερικό, που μετέφεραν τη ζωή τους στο Βερολίνο για να φοιτήσουν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, αισθάνονται εγκαταλελειμμένοι και καταγγέλλουν έλλειψη διαφάνειας ως προς το πώς θα επηρεαστεί η εκπαίδευσή τους. Η υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο γερμανικό δίλημμα: μέχρι πού μπορούν να φτάσουν οι δημοσιονομικές περικοπές χωρίς να υπονομεύσουν τον ίδιο τον αναπτυξιακό και πολιτιστικό πυλώνα της χώρας.
Σχόλιο 
: Η επιλογή του Βερολίνου να εξοικονομήσει σχετικά μικρά ποσά μέσω περικοπών σε υψηλής προστιθέμενης αξίας καλλιτεχνικά και διεθνή προγράμματα μοιάζει κοντόφθαλμη. Χτυπά έναν κλάδο που συνεισφέρει όχι μόνο στην εικόνα της πόλης, αλλά και σε επενδύσεις, τουρισμό, καινοτομία και φορολογικά έσοδα. Σε μια περίοδο διεθνούς ανταγωνισμού για ταλαντούχους φοιτητές και δημιουργούς, τέτοιες αποφάσεις ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ ακριβές για τη γερμανική πρωτεύουσα μακροπρόθεσμα.
#Βερολίνο #Γερμανία #Πανεπιστήμια #Πολιτισμός #Περικοπές
