Το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης περνά σε φάση ουσιαστικής υλοποίησης, με θεαματική άνοδο σε εξειδίκευση, προσκλήσεις και εντάξεις. Κρίσιμη η συμβολή του Ταμείου Δανείων για ρευστότητα σε επιχειρήσεις Δυτικής Μακεδονίας, Μεγαλόπολης και νησιών.
Το συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα ΔΑΜ 2021-2027, συνολικού ύψους 1,6 δισ. ευρώ, εισέρχεται σε φάση ουσιαστικής υλοποίησης, επιταχύνοντας τις παρεμβάσεις στις περιοχές μετάβασης: Δυτική Μακεδονία, ευρύτερη περιοχή Μεγαλόπολης, καθώς και τα νησιά Βορείου και Νοτίου Αιγαίου και την Κρήτη. Η Ειδική Υπηρεσία Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΥΔΑΜ) καταγράφει θεαματική βελτίωση των δεικτών μεταξύ 2024 και 2025, σηματοδοτώντας στροφή από τον σχεδιασμό στην πράξη.
Από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση
Το 2025 αποτέλεσε ορόσημο, με την εξειδίκευση των πόρων να αυξάνεται από 64% και 1,037 δισ. ευρώ σε 90% και 1,458 δισ. ευρώ, δηλαδή άνοδο κατά 41%. Οι προσκλήσεις ενισχύθηκαν από 53% και 861 εκατ. ευρώ σε 83% και 1,355 δισ. ευρώ (+57%), ενώ οι εντάξεις έργων υπερδιπλασιάστηκαν: από 25% και 411 εκατ. ευρώ σε 53% και 852 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 110%.
Σύμφωνα με τον διοικητή της ΕΥΔΑΜ, Πελοπίδα Καλλίρη, το 2026 αναμένεται να ενταθεί η προσπάθεια, με έμφαση στη διαμόρφωση ενός νέου οικονομικού οικοσυστήματος στις περιοχές ΔΑΜ, μέσω νέων επενδύσεων και θέσεων εργασίας. Ήδη οι δείκτες συνεχίζουν ανοδικά, με την εξειδίκευση να φτάνει στο 117%, τις προσκλήσεις στο 92% και τις εντάξεις στο 64%, αποτυπώνοντας δυναμική κλιμάκωσης των παρεμβάσεων.
Ενισχύσεις επιχειρήσεων και ενεργειακές δράσεις
Κεντρικό ρόλο παίζει η στήριξη της επιχειρηματικότητας. Στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, έξι προσκλήσεις κρατικών ενισχύσεων για όλες τις κατηγορίες επιχειρήσεων, με προϋπολογισμό 330 εκατ. ευρώ, προσέλκυσαν 976 υποβολές. Από αυτές, 852 πράξεις έχουν ήδη ενταχθεί ή βρίσκονται σε πορεία ένταξης, με Δημόσια Δαπάνη 401,2 εκατ. ευρώ και συνολικό προϋπολογισμό έργων 629 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, έξι ειδικές προσκλήσεις αποκλειστικά για τον Δήμο Μεγαλόπολης, προϋπολογισμού 86 εκατ. ευρώ, οδήγησαν σε 123 υποβολές και 80 εγκρίσεις, με Δημόσια Δαπάνη 188 εκατ. ευρώ και συνολικό προϋπολογισμό εγκεκριμένων έργων 332 εκατ. ευρώ. Στον τομέα της ενέργειας, τέσσερις προσκλήσεις ύψους 140 εκατ. ευρώ συγκέντρωσαν 33 υποβολές συνολικού προϋπολογισμού 264 εκατ. ευρώ, με δύο πράξεις ήδη ενταγμένες και την αξιολόγηση σε εξέλιξη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον καταγράφουν και οι δύο δράσεις de minimis «Επιχειρώ Πράσινα» για νησιά με λιγότερους από 3.100 κατοίκους, προϋπολογισμού 50 εκατ. ευρώ, με 734 υποβολές και συνολικό προϋπολογισμό 90,6 εκατ. ευρώ, επίσης υπό αξιολόγηση. Συνολικά, το αναμενόμενο αποτύπωμα εκτιμάται σε περίπου 6.250 νέες θέσεις εργασίας στις περιοχές μετάβασης.
Ταμείο Δανείων: κρίσιμη ένεση ρευστότητας
Στο σκέλος της ρευστότητας, το Ταμείο Δανείων του Ταμείου Χαρτοφυλακίου ΔΑΜ λειτουργεί ως βασικό εργαλείο στήριξης επιχειρήσεων με δάνεια από 5.000 έως 500.000 ευρώ, 50% άτοκη συγχρηματοδότηση και επιδότηση επιτοκίου 3% στο υπόλοιπο 50% για 3 έτη, με διάρκεια από 1 έως 10 έτη. Ήδη έχουν εγκριθεί 320 δάνεια, έχουν υπογραφεί 297 συμβάσεις και έχουν πραγματοποιηθεί 287 τελικές εκταμιεύσεις.
Σε χρηματικούς όρους, οι εγκρίσεις αντιστοιχούν σε 53,7 εκατ. ευρώ, οι συμβάσεις σε 49,2 εκατ. ευρώ και οι τελικές εκταμιεύσεις σε 41 εκατ. ευρώ. Η πρόοδος αυτή δείχνει ότι το χρηματοδοτικό σκέλος του ΔΑΜ «τρέχει» παράλληλα με τις επιχορηγήσεις, ενισχύοντας την πραγματική οικονομία στις περιοχές που πλήττονται από την απολιγνιτοποίηση.
Το 2026 θα αποτελέσει κρίσιμη χρονιά, καθώς η επιτυχία του προγράμματος θα κριθεί στην ολοκλήρωση έργων, στην επιτάχυνση των επενδύσεων και στη διασφάλιση σταθερής ροής ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις. Εφόσον οι υψηλοί ρυθμοί υλοποίησης διατηρηθούν, η ΕΥΔΑΜ μπορεί να εξελιχθεί σε πρότυπο για το πώς μια δύσκολη μετάβαση μετατρέπεται σε αναπτυξιακή ευκαιρία με νέες, καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
Σχόλιο 
: Η ταχύτητα ωρίμανσης και ένταξης έργων δείχνει ότι το ΔΑΜ αποφεύγει τη «νόσο» πολλών ευρωπαϊκών προγραμμάτων: τη γραφειοκρατική αδράνεια. Το στοίχημα πλέον μεταφέρεται από τα χαρτιά στα εργοτάξια και στις επιχειρήσεις· αν οι εκταμιεύσεις και οι επενδύσεις τρέξουν με τον ίδιο ρυθμό, οι λιγνιτικές περιοχές μπορούν να μετατραπούν από ζώνες αποβιομηχάνισης σε κόμβους πράσινης ανάπτυξης. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η ποιότητα και η βιωσιμότητα των θέσεων εργασίας που θα δημιουργηθούν και όχι μόνο ο αριθμός τους.
#ΔΑΜ #ΕΥΔΑΜ #επενδύσεις #απολιγνιτοποίηση #ΤαμείοΔανείων
