Σε κρίσιμη καμπή εισέρχεται η ανάπλαση της ΔΕΘ, με δημόσιο έργο 120 εκατ. ευρώ και σαφή στροφή προς το πράσινο. Το αίτημα για τοπικό δημοψήφισμα δημιουργεί νέα πολιτικά και θεσμικά δεδομένα για τη Θεσσαλονίκη.
Η ανάπλαση της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης περνά σε νέα φάση, καθώς προετοιμάζεται διαγωνισμός ύψους 120 εκατ. ευρώ για τη ριζική αναμόρφωση του εκθεσιακού κέντρου και του περιβάλλοντος χώρου. Το έργο, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, θα υλοποιηθεί ως κλασικό δημόσιο έργο, χρηματοδοτούμενο από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το ΕΣΠΑ, εγκαταλείποντας οριστικά το προηγούμενο μοντέλο παραχώρησης σε ιδιώτες.
Στροφή από την παραχώρηση στο δημόσιο έργο και στο πράσινο
Ο νέος σχεδιασμός προβλέπει την κατασκευή νέων εκθεσιακών κτηρίων συνολικού εμβαδού περίπου 41.500 τ.μ., καθώς και την αξιοποίηση περίπου 100 αδόμητων στρεμμάτων με φυτεύσεις πρασίνου και δημιουργία ανοιχτών χώρων αναψυχής και εκδηλώσεων. Σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, η έκταση πρασίνου αυξάνεται (από τα 95 στα 100 στρέμματα), σηματοδοτώντας σαφή προτεραιότητα σε ένα πιο ανοιχτό, μητροπολιτικό πάρκο στο κέντρο της πόλης.
Ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΘ-Helexpo, Ανδρέας Μαυρομάτης, μίλησε για «στρατηγικό επανασχεδιασμό» σε σχέση με το πλάνο που είχε παρουσιαστεί πριν περίπου ενάμιση χρόνο. Όπως διευκρίνισε, έχουν εγκαταλειφθεί τόσο το σχήμα παραχώρησης όσο και ο σχεδιασμός που προέβλεπε ξενοδοχειακή μονάδα και επιχειρηματικό κέντρο εντός του χώρου της ΔΕΘ. «Μιλάμε για ένα δημόσιο έργο που εστιάζει στον άνθρωπο, στον πολίτη της Θεσσαλονίκης. Τα 120 στρέμματα πρασίνου αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό του χώρου και είναι η πρωταρχική μας μέριμνα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Σε εξέλιξη βρίσκονται οι αρχιτεκτονικές μελέτες για την ανάπλαση, οι οποίες θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό και την τελική διαμόρφωση του εκθεσιακού κέντρου αλλά και τη λειτουργικότητα του Μητροπολιτικού Πάρκου. Η διοίκηση της ΔΕΘ-Helexpo υποστηρίζει ότι ο νέος σχεδιασμός ευθυγραμμίζεται με σύγχρονες αρχές πολεοδομικού σχεδιασμού και στόχο έχει να καταστήσει τον χώρο φιλικό και προσβάσιμο στους κατοίκους, πέρα από τις ημέρες της έκθεσης.
Το αίτημα για δημοψήφισμα και το θεσμικό προηγούμενο
Την ίδια στιγμή, η ανάπλαση της ΔΕΘ αποκτά και έντονη πολιτική διάσταση, λόγω του αιτήματος για τοπικό δημοψήφισμα. Μέχρι σήμερα έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 23.000 υπογραφές πολιτών του Δήμου Θεσσαλονίκης, σε μια διαδικασία που ξεκίνησε στις 7 Απριλίου 2025. Με βάση τον αριθμό των υπογραφών, εκτιμάται ότι το αίτημα μπορεί πλέον να υποβληθεί προς εξέταση στα αρμόδια όργανα του δήμου.
Εφόσον εγκριθεί, θα πρόκειται για την πρώτη πρακτική ενεργοποίηση της διαδικασίας τοπικού δημοψηφίσματος σε επίπεδο δήμου στην Ελλάδα, γεγονός που θα δημιουργούσε σημαντικό θεσμικό προηγούμενο για μεγάλα αστικά έργα. Ο κ. Μαυρομάτης δήλωσε ότι είναι ενήμερος για το αίτημα και χαρακτήρισε «θεμιτό» τον διάλογο με την κοινωνία, υπογραμμίζοντας ότι «μπορώ να καταλάβω πώς δημιουργούνται λανθασμένες εντυπώσεις, ειδικά όταν δεν είναι σαφή τα επικαιροποιημένα δεδομένα».
Η εξέλιξη του διαγωνισμού, ο τρόπος που θα διαμορφωθούν οι τεχνικοί όροι, αλλά και η στάση του δήμου απέναντι στο δημοψήφισμα θα καθορίσουν αν η ανάπλαση της ΔΕΘ θα αποτελέσει υπόδειγμα συνδυασμού αναπτυξιακής επένδυσης, πράσινης μετάβασης και συμμετοχής των πολιτών ή αν θα εξελιχθεί σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ κεντρικού σχεδιασμού και τοπικής κοινωνίας.
Σχόλιο 
: Η επιλογή του μοντέλου δημόσιου έργου, χωρίς ξενοδοχεία και επιχειρηματικά hubs, μειώνει την προσδοκία άμεσων ιδιωτικών εσόδων αλλά αυξάνει τη θεσμική και πολιτική «ιδιοκτησία» του έργου από το κράτος και την τοπική αυτοδιοίκηση. Το αίτημα για δημοψήφισμα δείχνει ότι οι μεγάλες αστικές παρεμβάσεις δεν μπορούν πλέον να σχεδιάζονται ερήμην των πολιτών· όποια κυβέρνηση και αν στηρίζει το project, θα χρειαστεί ισχυρή κοινωνική νομιμοποίηση για να προχωρήσει χωρίς καθυστερήσεις και προσφυγές.
#ΔΕΘ #Θεσσαλονίκη #δημόσιαΈργα #ΕΣΠΑ #αστικήΑνάπλαση #δημοψήφισμα
