Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα κατηγορεί ευθέως τη Βουδαπέστη για ασέβεια στις αποφάσεις των ηγετών. Στο επίκεντρο το δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία και η διαμάχη για τον αγωγό πετρελαίου.
Σε μια από τις πιο αιχμηρές παρεμβάσεις του από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα κάλεσε την Ουγγαρία να πάψει να «μην σέβεται» την απόφαση των Ευρωπαίων ηγετών για τη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία. Η Βουδαπέστη έχει απειλήσει να μπλοκάρει την εκταμίευση, παρότι είχε συναινέσει στη συμφωνία τον Δεκέμβριο.
Η σύγκρουση για το δάνειο και ο αγωγός πετρελαίου
Ο Κόστα, μιλώντας από το Κίεβο όπου βρέθηκε μαζί με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες για την τέταρτη επέτειο της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής, ήταν σαφής: «Πρέπει να εφαρμόσουμε ό,τι συμφωνήσαμε στις 18 Δεκεμβρίου, να παραδώσουμε το δάνειο των 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία. Και κανείς δεν μπορεί να μην σέβεται την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου».
Η ουγγρική κυβέρνηση χρησιμοποιεί ως μοχλό πίεσης μια διμερή διαφορά με το Κίεβο για αγωγό πετρελαίου που συνδέει τη Ρωσία με την Κεντρική Ευρώπη. Η Βουδαπέστη κατηγορεί την Ουκρανία ότι αρνείται να λειτουργήσει τον αγωγό, επιδιώκοντας –κατά την ουγγρική εκδοχή– να προκαλέσει ενεργειακή κρίση. Η ουκρανική πλευρά, αντιθέτως, υποστηρίζει ότι ο αγωγός είναι εκτός λειτουργίας λόγω ρωσικού πλήγματος σε υποδομή.
«Μιλήσαμε, διαπραγματευτήκαμε, συμφωνήσαμε και τώρα πρέπει να υλοποιήσουμε», τόνισε ο Κόστα, ζητώντας από την Ουγγαρία να «σεβαστεί άμεσα» τη συλλογική απόφαση που ελήφθη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο.
Θεσμικό διακύβευμα για την ΕΕ και γεωπολιτικό μήνυμα
Η αντιπαράθεση υπερβαίνει το καθαρά οικονομικό σκέλος του δανείου. Αγγίζει τον πυρήνα της αξιοπιστίας της ΕΕ ως γεωπολιτικού παράγοντα και ως ένωσης δικαίου. Η επιμονή της Βουδαπέστης να επανεξετάσει συμφωνία στην οποία ήδη έχει συναινέσει, αναδεικνύει τα όρια του ομοφωνίας σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και χρηματοδότησης τρίτων χωρών.
Για την Ουκρανία, τα 90 δισ. ευρώ συνιστούν κρίσιμο χρηματοδοτικό μαξιλάρι για τη στήριξη του προϋπολογισμού, τη διατήρηση βασικών δημοσίων υπηρεσιών και την ανθεκτικότητα της οικονομίας υπό συνθήκες πολέμου. Για τις Βρυξέλλες, η αδυναμία υλοποίησης της συμφωνίας θα στείλει μήνυμα αδυναμίας τόσο προς τη Μόσχα όσο και προς τους εταίρους της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο.
Παράλληλα, η διασύνδεση του ζητήματος με τον αγωγό πετρελαίου αναδεικνύει ότι η ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί εργαλείο πολιτικής εργαλειοποίησης εντός της ΕΕ. Η ουγγρική στάση, που διαφοροποιείται συστηματικά από την πλειοψηφία των κρατών-μελών σε θέματα Ρωσίας και Ουκρανίας, επιβαρύνει την ενότητα της Ένωσης σε μια συγκυρία όπου η συνοχή είναι στρατηγικό πλεονέκτημα.
Η επίσκεψη Κόστα και άλλων ηγετών στο Κίεβο, τέσσερα χρόνια μετά την κλιμάκωση της ρωσικής επίθεσης, είχε σχεδιαστεί για να προβάλει ακριβώς αυτή τη σταθερή δέσμευση της ΕΕ προς την Ουκρανία. Το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες φθάνουν στην ουκρανική πρωτεύουσα χωρίς να έχει ακόμη «κλειδώσει» η χρηματοδότηση, λόγω ουγγρικού βέτο, περιορίζει το πολιτικό βάρος του μηνύματος και τροφοδοτεί αμφιβολίες για την ικανότητα της Ένωσης να ξεπερνά τις εσωτερικές της τριβές.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση Κόστα – Βουδαπέστης δεν είναι απλώς μια ακόμη κόντρα με την κυβέρνηση Όρμπαν, αλλά δοκιμασία αντοχής για τον ίδιο τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων της ΕΕ. Αν ένα κράτος-μέλος μπορεί, εκ των υστέρων, να παγώνει στρατηγικής σημασίας αποφάσεις επικαλούμενο διμερείς διαφορές, τότε η Ένωση κινδυνεύει να καταστεί όμηρος εθνικών υπολογισμών. Η διαχείριση αυτής της κρίσης θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό πόσο αξιόπιστα μπορεί να λειτουργήσει η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε περιόδους πολέμου.
#ΕΕ #Ουγγαρία #Ουκρανία #Κόστα #ΕυρωπαϊκόΣυμβούλιο
