Η πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Άγκυρα επιβεβαίωσε ότι ο διάλογος μπορεί να αποτρέπει κρίσεις, χωρίς όμως να αγγίζει τον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών. Η λέξη «εμπιστοσύνη» μπαίνει για πρώτη φορά στο τραπέζι, αλλά το casus belli και η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών παραμένουν ανοιχτές πληγές.
Η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα και η συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προσέθεσαν έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα της προσπάθειας αποκλιμάκωσης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων στην ευρύτερη περιοχή – από τη Μέση Ανατολή έως την Ανατολική Μεσόγειο – Αθήνα και Άγκυρα δείχνουν να συμφωνούν τουλάχιστον σε ένα σημείο: δεν αντέχει το σύστημα άλλη μία εστία έντασης.
Η «εμπιστοσύνη» και οι δίαυλοι επικοινωνίας
Στο μεγαλοπρεπές «Λευκό Παλάτι» του Τούρκου προέδρου, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη συνέχισης και ενίσχυσης των διαύλων επικοινωνίας. Η περίοδος από το 2023 μέχρι σήμερα, παρά τις κατά καιρούς αναθεωρητικές εξάρσεις της Άγκυρας, έχει σημαδευτεί από την απουσία οξείων κρίσεων τύπου 2020. Κυβερνητικά στελέχη που βρέθηκαν στην αποστολή μιλούν για επιβεβαίωση μιας «στρατηγικής επιλογής» της Αθήνας: εξωτερική πολιτική χωρίς «ψευτοπατριωτικές κορώνες», με έμφαση στον πραγματισμό.
Χαρακτηριστική είναι η φράση που, σύμφωνα με πληροφορίες, απηύθυνε ο Ταγίπ Ερντογάν στον Έλληνα πρωθυπουργό: «Ό,τι συμφωνούμε, γίνεται». Η φράση αυτή συμπυκνώνει την έννοια της λειτουργικής εμπιστοσύνης – όχι κατ’ ανάγκη σύγκλισης θέσεων, αλλά δέσμευσης ότι οι συμφωνίες, ιδίως σε πρακτικά ζητήματα όπως το μεταναστευτικό ή οι εμπορικές σχέσεις, θα υλοποιούνται.
Η εσωτερική πολιτική διάσταση στην Αθήνα
Το Μέγαρο Μαξίμου αξιοποιεί το ταξίδι στην Άγκυρα και ως απάντηση στην εσωτερική κριτική. Στελέχη της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι «διαψεύστηκαν» όσοι χαρακτήρισαν τη συνάντηση λάθος επιλογή ή μίλησαν για «ενδοτικότητα». Η αιχμή δεν στρέφεται μόνο προς την αντιπολίτευση, αλλά και προς δύο πρώην πρωθυπουργούς, τον Αντώνη Σαμαρά και τον Κώστα Καραμανλή, με ιδιαίτερη έμφαση στον πρώτο, ο οποίος είχε μιλήσει για «τεράστιο λάθος».
Η κυβερνητική γραμμή είναι ότι η παρουσία Μητσοτάκη στην Άγκυρα διασφαλίζει ότι «υπάρχει απάντηση» στις τουρκικές θέσεις, με επιχειρήματα και αποφασιστικότητα. Υπενθυμίζεται πως ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε ευθέως, τόσο κατ’ ιδίαν όσο και δημόσια, το ζήτημα της άρσης κάθε απειλής κατά της ελληνικής κυριαρχίας, φωτογραφίζοντας το casus belli.
Σταθεροποίηση χωρίς επίλυση των δομικών διαφορών
Παρά το θετικό κλίμα, οι δομικές διαφορές παραμένουν άθικτες. Η Άγκυρα επιμένει στις πάγιες διεκδικήσεις της και δεν δείχνει διάθεση να απομονώσει τη μία και μόνη διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα: την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά θέτει εκ νέου στην προμετωπίδα το αίτημα για άρση του casus belli και για ένα πλαίσιο που θα επιτρέψει κάποια στιγμή την παραπομπή της διαφοράς σε διεθνή δικαιοδοσία.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι μιλούν για «ικανοποιητικό και λειτουργικό επίπεδο» των σχέσεων, το οποίο επιτρέπει την αποτροπή ή διαχείριση εντάσεων και καλλιεργεί συνθήκες για την εξέταση πιο δύσκολων ζητημάτων στο μέλλον. Τονίζουν, ωστόσο, ότι η απαιτούμενη «ωριμότητα» για μεγάλα βήματα – όπως η ανάκληση του casus belli – δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Η πρόοδος, προς το παρόν, μετριέται στο ότι οι διαφωνίες μπορούν να αναδεικνύονται χωρίς να παράγονται αυτόματα κρίσεις.
Ένα πρόσθετο μήνυμα που εκπέμπεται από Αθήνα και Άγκυρα αφορά την Ουάσινγκτον: η εικόνα δύο πλευρών που συνομιλούν, έστω και με μεγάλες αποστάσεις, λειτουργεί ως ανάχωμα σε σενάρια πιο ενεργής αμερικανικής παρέμβασης στις ελληνοτουρκικές διαφορές – κάτι που αμφότερες, επί του παρόντος, δεν επιθυμούν.
Σχόλιο 
: Η φάση «ήρεμων νερών» στα ελληνοτουρκικά είναι περισσότερο ένα τακτικό παρά ένα στρατηγικό κεκτημένο: μειώνει τον κίνδυνο θερμού επεισοδίου και εξυπηρετεί και τις δύο οικονομίες, αλλά χωρίς χρονοδιάγραμμα για casus belli και θαλάσσιες ζώνες, η σύγκρουση απλώς μετατίθεται – δεν επιλύεται.
#ελληνοτουρκικές_σχέσεις #Μητσοτάκης #Ερντογάν #διπλωματία
