Η ΕΣΕΕ καταγράφει δεύτερη συνεχόμενη χρονιά συρρίκνωσης σε πραγματικούς όρους για το λιανεμπόριο, με τις μικρές επιχειρήσεις στο «κόκκινο». Η αναθέρμανση το 2026 θεωρείται εφικτή μόνο με ισχυρά φορολογικά και ασφαλιστικά αντίβαρα.
Σε καμπανάκι κινδύνου για τον πιο πολυάριθμο εργοδότη της ελληνικής οικονομίας εξελίσσεται η νέα ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ. Το 2025 καταγράφεται ως έτος συρρίκνωσης για το λιανεμπόριο σε πραγματικούς όρους, ενώ η εικόνα των πρώτων μηνών του 2026 δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού, ιδίως για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Οριακή αύξηση τζίρου, πραγματική συρρίκνωση
Σε ονομαστικές τιμές, ο κύκλος εργασιών του λιανεμπορίου το 2025 αυξήθηκε κατά 545,2 εκατ. ευρώ, στα 27,33 δισ. ευρώ από 26,79 δισ. ευρώ το 2024. Στο δ΄ τρίμηνο, ο τζίρος ανήλθε σε 7,62 δισ. ευρώ από 7,45 δισ. ευρώ. Ωστόσο, μετά την προσαρμογή στον πληθωρισμό, η εικόνα αντιστρέφεται: ο πραγματικός κύκλος εργασιών υποχώρησε κατά 0,4% σε ετήσια βάση, καταγράφοντας δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης και τη χαμηλότερη ονομαστική αύξηση από το 2020.
Η πτώση δεν είναι ομοιόμορφη. Οι μεγάλες επιχειρήσεις ενίσχυσαν τον πραγματικό τους τζίρο κατά 5,6%, ενώ οι μεσαίες κατέγραψαν άνοδο 2,1%. Αντίθετα, οι ΜμΕ συνολικά είδαν τον κύκλο εργασιών τους, σε σταθερές τιμές, να μειώνεται κατά 2,4%. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις έχασαν 2,9% και οι μικρές 3,9% σε πραγματικές πωλήσεις, δείχνοντας ότι το βάρος της προσαρμογής πέφτει δυσανάλογα στην «ραχοκοκαλιά» της αγοράς.
Στο δ΄ τρίμηνο του 2025, ο αποπληθωρισμένος τζίρος του κλάδου έμεινε στάσιμος (0,0%) σε σχέση με ένα χρόνο πριν. Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν άνοδο 5,1%, ενώ οι ΜμΕ απώλειες 1,9%. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις είδαν πτώση 3,4%, οι μικρές 1,7%, με τις μεσαίες να ξεχωρίζουν θετικά με άνοδο 5,4%.
Καταναλωτικές τάσεις, τουρισμός και γεωγραφικές ανισορροπίες
Παρά την αύξηση κατά 9,4% των τουριστικών εισπράξεων, στα 23,63 δισ. ευρώ το 2025, μόνο μικρό μέρος αυτών κατευθύνθηκε στο εμπόριο, όπως σημειώνει η ΕΣΕΕ. Η διαπίστωση αυτή επαναφέρει την ανάγκη αναπροσδιορισμού του «brand name» της Ελλάδας ως προορισμού αγορών, ώστε ο τουρισμός να διασυνδέεται ουσιαστικά με το λιανεμπόριο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η έκρηξη στις πωλήσεις μεταχειρισμένων ειδών (+31,7%), που ερμηνεύεται ως στροφή σε φθηνότερα, χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα από ανάγκη και όχι από επιλογή. Αντίστοιχα, οι παραδοσιακοί κλάδοι ένδυσης και υπόδησης καταγράφουν αποθαρρυντικές επιδόσεις: σε πραγματικές τιμές, η ένδυση υποχωρεί κατά 1,8% και η υπόδηση κατά 5,6%, αποτυπώνοντας τον περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματος.
Υπάρχουν και τσέπες ανθεκτικότητας: αυξήσεις τζίρου σε πραγματικούς όρους καταγράφονται σε «Αθλητικό εξοπλισμό» (+5,7%), «Η/Υ και περιφερειακές μονάδες» (+5,2%), «Παιχνίδια» (+4,7%), «Καλλυντικά» (+4,0%) και «Φωτιστικά – Έπιπλα» (+3,7%). Στον αντίποδα, μεγάλη πτώση εμφανίζουν ο «Τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός» (-10,2%), τα «Χαλιά και επενδύσεις δαπέδου» (-8,7%) και οι «Εφημερίδες και γραφική ύλη» (-7,5%).
Γεωγραφικά, η Αττική (+3,6%) και τα Ιόνια Νησιά (+3,0%) εμφανίζουν τις ισχυρότερες αυξήσεις, ενώ το Νότιο Αιγαίο (-2,4%) και η Δυτική Μακεδονία (-2,1%) βρίσκονται στη ζώνη της μεγαλύτερης υποχώρησης.
Ρευστότητα υπό πίεση και αίτημα για παρεμβάσεις
Εξαιρετικά ανησυχητική θεωρείται η επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών, κυρίως σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους. Αν και τα μεγέθη δεν θυμίζουν την περίοδο της κρίσης, η επιτάχυνση της ανόδου τους προς το τέλος του 2025 αναδεικνύει οξύ πρόβλημα ρευστότητας. Η ΕΣΕΕ ζητά άμεση επαναφορά των 120 δόσεων για οφειλές προς το Δημόσιο και ελάφρυνση των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, υπογραμμίζει ότι ο κλάδος βιώνει δεύτερη συνεχόμενη χρονιά πραγματικής συρρίκνωσης, ενώ οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις βλέπουν τη βιωσιμότητά τους να κλονίζεται. Τονίζει ότι η κατανάλωση και οι τουριστικές εισπράξεις κατευθύνονται κυρίως στα τρόφιμα, την ώρα που αυξάνονται τα κλειστά καταστήματα και οι ακάλυπτες επιταγές.
Κατά τον ίδιο, απαιτούνται άμεσα ρυθμίσεις που θα μειώνουν φόρους και εισφορές, θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, θα επιβραβεύουν τη συνέπεια και θα ρυθμίζουν βιώσιμα τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, διασφαλίζοντας παράλληλα τον υγιή ανταγωνισμό. Παράλληλα, ζητά νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του εμπορίου και πολιτικές που θα το συνδέουν οργανικά με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία, ώστε ο κλάδος να λειτουργήσει ως πραγματικός επιταχυντής ανάπτυξης.
Σχόλιο 
: Τα στοιχεία της ΕΣΕΕ συνθέτουν ένα επικίνδυνο μείγμα: δομική κόπωση της κατανάλωσης, συγκέντρωση τζίρου στις μεγάλες αλυσίδες και ασφυκτική ρευστότητα στις ΜμΕ. Αν δεν υπάρξει στοχευμένη φορολογική και χρηματοδοτική παρέμβαση, η χώρα κινδυνεύει με περαιτέρω αποψίλωση του παραδοσιακού εμπορίου, απώλεια θέσεων εργασίας και χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξης, παρά την ισχυρή ώθηση από τον τουρισμό.
#ΕΣΕΕ #λιανεμπόριο #ΜμΕ #οικονομία
