Η βρετανική κυβέρνηση έχει ουσιαστικά βάλει στο συρτάρι το έργο του «single trade window» για τα σύνορα μετά το Brexit, παρά δαπάνες άνω των 110 εκατ. λιρών σε Deloitte και IBM. Η εξέλιξη αποκαλύπτει τα δομικά προβλήματα της μετα-Brexit συνοριακής πολιτικής και αφήνει τις επιχειρήσεις με περίπλοκες και δαπανηρές διαδικασίες.
Στο κενό φαίνεται να καταλήγει μία από τις κεντρικές τεχνολογικές υποσχέσεις της μετα-Brexit εποχής στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς η κυβέρνηση έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει το φιλόδοξο σχέδιο για ένα «single trade window» (STW) στα σύνορα, μετά από δαπάνες που ξεπερνούν τις 110 εκατ. λίρες προς τις Deloitte και IBM.
Από το «πιο αποτελεσματικό σύνορο στον κόσμο» σε πρόωρο τερματισμό
Η τελευταία συντηρητική κυβέρνηση είχε δεσμευθεί από το 2020 να δημιουργήσει «το πιο αποτελεσματικό σύνορο στον κόσμο» έως το 2025, ως βασικό πυλώνα του νέου εμπορικού καθεστώτος μετά την αποχώρηση από την ΕΕ. Η καρδιά αυτής της στρατηγικής ήταν το STW: μια ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα όπου εισαγωγείς και εξαγωγείς θα μπορούσαν να ανεβάζουν όλα τα απαραίτητα έγγραφα πριν από τη μεταφορά των εμπορευμάτων, μειώνοντας δραστικά τη γραφειοκρατία και τις καθυστερήσεις.
Ωστόσο, το έργο «πάγωσε» το 2024 λόγω ανησυχιών για το κόστος και, σύμφωνα με απαντήσεις της κυβέρνησης σε αιτήματα πληροφόρησης (FOI) που επεξεργάστηκε το think tank TaxWatch και δημοσιοποίησε η Financial Times, δεν έχει δαπανηθεί ούτε μία λίρα από τον Ιανουάριο του 2025. Το υπουργείο Οικονομικών φέρεται να αναφέρει ότι το πρόγραμμα οδηγήθηκε σε «πρόωρο κλείσιμο».
Ο διευθυντής του TaxWatch, Μάικ Λιούις, σημείωσε ότι «στην πράξη το single trade window έχει ακυρωθεί, χωρίς η HMRC ή η Deloitte και η IBM να έχουν παραδώσει οτιδήποτε, μετά από δαπάνες άνω των 110 εκατ. λιρών», προσθέτοντας ότι ούτε η φορολογική αρχή ούτε οι υπουργοί δείχνουν διατεθειμένοι να το παραδεχθούν ανοικτά.
Εμπορικές τριβές, κόστος για τις επιχειρήσεις και πολιτικές δεσμεύσεις
Η αποτυχία του STW εντάσσεται σε μια ευρύτερη εικόνα καθυστερήσεων και υπερβάσεων κόστους στο νέο συνοριακό καθεστώς του Ηνωμένου Βασιλείου. Το Ελεγκτικό Συνέδριο είχε εκτιμήσει ότι μόνο για τα συστήματα ελέγχου στα σύνορα μετά το Brexit δαπανήθηκαν τουλάχιστον 4,7 δισ. λίρες το 2024, ενώ οι βρετανικές επιχειρήσεις επιβαρύνονται με σημαντικά πρόσθετα κόστη συμμόρφωσης.
Παρότι το STW είχε σχεδιαστεί και εξαγγελθεί από τους Συντηρητικούς, η κυβέρνηση των Εργατικών υπό τον Κιρ Στάρμερ έχει επίσης δεσμευθεί να το υλοποιήσει. Σε έγγραφο εμπορικής στρατηγικής που δημοσιεύθηκε το 2025, αναφέρεται ότι «παραμένει πρόθεση της κυβέρνησης να παραδώσει ένα single trade window» και ότι η χώρα είναι «δεσμευμένη στη μείωση των διοικητικών βαρών και των τριβών που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στο διεθνές εμπόριο».
Επισήμως, κυβερνητικός εκπρόσωπος δηλώνει ότι η «υλοποίηση» του STW έχει μεν παγώσει για τη δημοσιονομική χρήση 2025-26, αλλά η «πολιτική προετοιμασία» συνεχίζεται, με στόχο «έναν σχεδιασμό που θα προσφέρει πραγματική αξία στις επιχειρήσεις και θα ενισχύσει το συνοριακό σύστημα». Ωστόσο, δεν υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα, γεγονός που τροφοδοτεί την αίσθηση ότι το έργο έχει ουσιαστικά εγκαταλειφθεί.
Δέκα χρόνια μετά το Brexit, οι εξαγωγές παραμένουν υπό πίεση
Η είδηση έρχεται σχεδόν μία δεκαετία μετά το δημοψήφισμα του 2016. Αν και η συμφωνία που διαπραγματεύθηκε η κυβέρνηση Τζόνσον διασφαλίζει εμπορικές ροές χωρίς δασμούς με την ΕΕ, οι κανόνες και οι περιορισμοί που έχουν τεθεί καθιστούν το εμπόριο σαφώς πιο πολύπλοκο σε σχέση με την προηγούμενη συμμετοχή στην ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση.
Ιδιαίτερα οι εξαγωγές αγαθών έχουν υποστεί πλήγμα: μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου τον Ιανουάριο του 2021, οι όγκοι μειώθηκαν αισθητά και, το 2024, οι εξαγωγές αγαθών προς την ΕΕ ήταν σε πραγματικούς όρους κατά 18% χαμηλότερες σε σχέση με το 2019. Σε αυτό το περιβάλλον, η απουσία ενός λειτουργικού ψηφιακού παραθύρου για το εμπόριο εντείνει την αβεβαιότητα και υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα των βρετανικών επιχειρήσεων.
Η Deloitte αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ η IBM δεν είχε ανταποκριθεί μέχρι τη δημοσίευση των σχετικών πληροφοριών.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση του STW αναδεικνύει πόσο δύσκολο είναι να μεταφραστούν οι πολιτικές υποσχέσεις του Brexit σε αποτελεσματικές ψηφιακές υποδομές. Η σπατάλη πόρων χωρίς απτό αποτέλεσμα πλήττει την αξιοπιστία του βρετανικού κράτους, ενώ για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις –συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών– σημαίνει ότι η τριβή και η αβεβαιότητα στο εμπόριο με το Ηνωμένο Βασίλειο θα παραμείνουν για καιρό.
#ΗνωμένοΒασίλειο #Brexit #ΔιεθνέςΕμπόριο #Σύνορα
