Η ιστορική απόφαση του αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου κατά των παγκόσμιων δασμών του Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει νέο κεφάλαιο στις εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης. Λονδίνο και Βρυξέλλες κινούνται προσεκτικά, φοβούμενα νέα, πιο στοχευμένα μέτρα.
Η απόφαση του αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε παράνομη χρήση των εκτελεστικών του εξουσιών για την επιβολή παγκόσμιων δασμών, δημιουργεί ένα σύνθετο μίγμα ευκαιριών και κινδύνων για το διεθνές εμπόριο. Η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση σπεύδουν να αποτιμήσουν τις συνέπειες, την ώρα που οι αγορές ήδη αντιδρούν.
Λονδίνο και Βρυξέλλες σε κατάσταση αναμονής
Εκπρόσωπος της Ντάουνινγκ Στριτ δήλωσε ότι «η βρετανική κυβέρνηση εργάζεται με τις ΗΠΑ για να κατανοήσει πώς η ανατροπή των δασμών του Τραμπ από το Ανώτατο Δικαστήριο θα επηρεάσει το Ηνωμένο Βασίλειο», προσθέτοντας ότι το Λονδίνο αναμένει η «προνομιακή εμπορική θέση» του με τις ΗΠΑ να συνεχιστεί. Η Βρετανία είχε επιτύχει ξεχωριστή συμφωνία με δασμούς 10% σε όλες τις εισαγωγές της, έναντι ενιαίου συντελεστή 15% για την ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία συμφώνησε το 15% πέρυσι σε συνάντηση στο σκωτσέζικο γκολφ κλαμπ του Τραμπ, διατηρεί 50% δασμούς στον χάλυβα και δηλώνει ότι αναλύει την απόφαση, ενώ παραμένει σε στενή επαφή με την αμερικανική κυβέρνηση. Βρυξέλλες και Λονδίνο τονίζουν ότι η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα είναι κρίσιμες για τις επιχειρήσεις εκατέρωθεν του Ατλαντικού και τάσσονται υπέρ χαμηλών δασμών.
Επιχειρήσεις ανάμεσα σε επιστροφές και νέο ρίσκο
Θεωρητικά, οι εταιρείες που επλήγησαν από τους δασμούς θα μπορούν να διεκδικήσουν επιστροφές από την αμερικανική κυβέρνηση, όμως ο μηχανισμός παραμένει θολός και, σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του International Chamber of Commerce, Τζον Ντέντον, η διαδικασία θα είναι «διοικητικά περίπλοκη» λόγω της δομής των αμερικανικών τελωνειακών διαδικασιών.
Επιπλέον, η απόφαση δεν αγγίζει όλους τους δασμούς: για προϊόντα όπως ο χάλυβας εκτιμάται ότι τα μέτρα θα παραμείνουν, ενώ ειδικοί προειδοποιούν ότι ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε να στραφεί σε ευρύτερους, προϊόν-κεντρικούς δασμούς, π.χ. σε ημιαγωγούς ή αγροτικά προϊόντα, ενδεχομένως με ακόμη υψηλότερα ποσοστά. Ο επικεφαλής εμπορικής πολιτικής του British Chambers of Commerce, Γουίλιαμ Μπέιν, σημειώνει ότι, παρότι το Δικαστήριο ξεκαθάρισε τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας, «λίγα έκανε για να καθαρίσει τα θολά νερά για τις επιχειρήσεις», υπενθυμίζοντας ότι ο Τραμπ μπορεί να αξιοποιήσει τον Trade Act του 1974 για ακόμη υψηλότερους δασμούς.
Αγορές, κλάδοι και γεωπολιτική διάσταση
Οι χρηματιστηριακές αγορές αντέδρασαν άμεσα: ο δείκτης FTSE 100 στο Λονδίνο κατέγραψε νέο ενδοσυνεδριακό υψηλό και έκλεισε με άνοδο 0,56%, με τις εξαγωγικές εταιρείες να πρωτοστατούν. Η Diageo, της οποίας τα σκωτσέζικα ουίσκι και τα μεξικανικά τεκίλα είχαν πληγεί από τους δασμούς, ενισχύθηκε κατά 3,9%, ενώ η Burberry κέρδισε 3,3%. Στην Ευρώπη, όμιλοι όπως η Stellantis (Citroën, Fiat, Vauxhall) επωφελήθηκαν επίσης.
Στο μέτωπο των ομολόγων, οι τιμές των αμερικανικών κρατικών τίτλων υποχώρησαν, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν απώλεια εσόδων από δασμούς και πιθανές επιστροφές σε επιχειρήσεις. Το δολάριο υποχώρησε ελαφρά. Παράλληλα, παράγοντες της βιομηχανίας αεροδιαστημικής εκφράζουν ανησυχία ότι, παρότι η απόφαση προσφέρει ανακούφιση, μπορεί να επιδεινώσει τις γεωπολιτικές εντάσεις με μια ήδη απρόβλεπτη αμερικανική διοίκηση.
Σχόλιο 
: Η απόφαση δεν σηματοδοτεί επιστροφή σε καθεστώς ελεύθερου εμπορίου, αλλά επαναχάραξη των κανόνων: λιγότερη μονομερής εξουσία στον Λευκό Οίκο, περισσότερη νομική αβεβαιότητα και πιθανή στροφή σε πιο στοχευμένους, γεωπολιτικά «όπλα-ποιημένους» δασμούς. Για την Ευρώπη –και την Ελλάδα– το στοίχημα είναι να αξιοποιήσει τις ρωγμές στον προστατευτισμό για βιομηχανικά προϊόντα και αγροτικές εξαγωγές, διατηρώντας παράλληλα ανθεκτικές αλυσίδες αξίας απέναντι σε μια Ουάσιγκτον που μπορεί να γίνει λιγότερο προβλέψιμη, όχι απαραίτητα λιγότερο επιθετική.
#ΗΠΑ #Τραμπ #δασμοί #διεθνές_εμπόριο #ΕΕ #ΗνωμένοΒασίλειο
