Καίριο πλήγμα στην εμπορική ατζέντα του Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, κρίνοντας αντισυνταγματικούς τους «αμοιβαίους δασμούς» που επέβαλε με επίκληση κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Η απόφαση περιορίζει δραστικά τη μονομερή εμπορική ισχύ του Λευκού Οίκου και ανοίγει νέο κεφάλαιο στη σχέση εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας στο εμπόριο.
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έβαλε σαφές φρένο στην επιθετική δασμολογική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, ακυρώνοντας την κεντρική νομική βάση με την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επιβάλει εκτεταμένους δασμούς σχεδόν σε όλο τον κόσμο. Με ψήφους 6-3, οι ανώτατοι δικαστές έκριναν ότι η κυβέρνηση έκανε κατάχρηση του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών σε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA) του 1977.
Σαφές όριο στις εξουσίες του προέδρου
Η πλειοψηφία του δικαστηρίου, στην οποία συντάχθηκαν τρεις φιλελεύθεροι και τρεις συντηρητικοί δικαστές, αποφάνθηκε ότι η διατύπωση του IEEPA, που επιτρέπει στον πρόεδρο να «ρυθμίζει τις εισαγωγές» σε συνθήκες κηρυγμένης εθνικής έκτακτης ανάγκης, δεν συνεπάγεται την εξουσία επιβολής δασμών. Όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος του Δικαστηρίου, Τζον Ρόμπερτς, «ο πρόεδρος πρέπει να έχει σαφή εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο για να επιβάλλει δασμούς».
Το σκεπτικό είναι κομβικό: ο νόμος δεν περιέχει ρητή αναφορά σε δασμούς και άρα δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως «λευκή επιταγή» για τη δημιουργία ενός παράλληλου, αυτόνομου δασμολογικού καθεστώτος υπό το πρόσχημα της έκτακτης ανάγκης. Το Δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι η επίκληση απειλών, όπως η διακίνηση ναρκωτικών από χώρες όπως η Κίνα, το Μεξικό ή ο Καναδάς, δεν αρκεί για να παρακαμφθεί ο ρόλος του Κογκρέσου στη διαμόρφωση της εμπορικής πολιτικής.
Οι δικαστές Μπρετ Κάβανα, Σάμουελ Αλίτο και Κλάρενς Τόμας μειοψήφησαν, υπερασπιζόμενοι μια ευρύτερη ερμηνεία των προεδρικών εξουσιών στο πεδίο της εθνικής ασφάλειας και του εμπορίου.
Τι αλλάζει στο παγκόσμιο εμπόριο
Η απόφαση δεν αγγίζει όλους τους δασμούς της εποχής Τραμπ. Παραμένουν σε ισχύ εκείνοι που επιβλήθηκαν σε συγκεκριμένους κλάδους – όπως χάλυβας, αλουμίνιο, ξυλεία και αυτοκινητοβιομηχανία – βάσει του άρθρου 232 του Νόμου για την Επέκταση του Εμπορίου του 1962, όπου γίνεται επίκληση λόγων εθνικής ασφάλειας. Ωστόσο, ακυρώνεται ένα μεγάλο μέρος των λεγόμενων «αμοιβαίων δασμών» που στηρίχθηκαν στο IEEPA και αφορούσαν εμπορικές ροές αξίας τρισ. δολαρίων, σύμφωνα με το CNBC.
Η εξέλιξη έχει πολλαπλές συνέπειες: μειώνει την αβεβαιότητα για επιχειρήσεις και επενδυτές, ασκεί καθοδική πίεση σε τιμές εισαγόμενων προϊόντων και δυνητικά στον πληθωρισμό, ενώ ενισχύει το διαθέσιμο εισόδημα των αμερικανικών νοικοκυριών που είχαν επωμιστεί μεγάλο μέρος του κόστους των δασμών, παρά τους ισχυρισμούς Τραμπ ότι «οι ξένες χώρες πληρώνουν».
Παράλληλα, επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο του Κογκρέσου στη χάραξη εμπορικής πολιτικής, περιορίζοντας την τάση προσωποπαγούς διαχείρισης του παγκόσμιου εμπορίου από τον εκάστοτε ένοικο του Λευκού Οίκου. Ο Τραμπ, πάντως, δεν μένει χωρίς εργαλεία: εξακολουθεί να έχει στη διάθεσή του το άρθρο 301 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974, το οποίο είχε χρησιμοποιήσει ήδη από το 2016 για δασμούς κατά κινεζικών προϊόντων.
Ο ίδιος έχει παρουσιάσει τους δασμούς ως «άφθονη πηγή εσόδων», φτάνοντας να υποστηρίζει ότι μπορούν να αντικαταστήσουν τον φόρο εισοδήματος και να χρηματοδοτήσουν «μερίσματα δασμών» ύψους 2.000 δολαρίων ανά πολίτη. Στο Truth Social ανέφερε ότι τα έσοδα ξεπερνούν τα 600 δισ. δολάρια, αφήνοντας να εννοηθεί ακόμη και επιστροφές έως 175 δισ. δολαρίων μετά την απόφαση.
Σχόλιο 
: Η απόφαση δεν είναι απλώς τεχνική νομική διευκρίνιση· αποτελεί σαφές μήνυμα ότι η εργαλειοποίηση της «έκτακτης ανάγκης» για μόνιμες εμπορικές παρεμβάσεις έχει όρια. Περιορίζει τον προεδρικό παρεμβατισμό, ενισχύει τη θεσμική ισορροπία στην Ουάσιγκτον και στέλνει καθησυχαστικό σήμα στις αγορές, ότι οι μελλοντικές δασμολογικές ανατροπές δεν θα μπορούν να επιβάλλονται μονομερώς και χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο.
#ΗΠΑ #Τραμπ #Δασμοί #ΑνώτατοΔικαστήριο #Εμπόριο
