Πάνω από 900 εταιρείες έχουν προσφύγει κατά του αμερικανικού κράτους για το καθεστώς «έκτακτων» δασμών του Ντόναλντ Τραμπ. Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που ακύρωσε τον πυρήνα της εμπορικής του ατζέντας ανοίγει τον δρόμο για επιστροφές δισεκατομμυρίων δολαρίων και αναταράσσει τη στρατηγική της κυβέρνησης.
Ο Λευκός Οίκος βρίσκεται αντιμέτωπος με τη νομική και οικονομική «ουρά» της δασμολογικής πολιτικής Τραμπ, καθώς περισσότερες από 900 εταιρείες έχουν καταθέσει αγωγές κατά των έκτακτων δασμών που επιβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Μετά την πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, η οποία ακύρωσε τον πυρήνα της αρχικής εμπορικής στρατηγικής, η κυβέρνηση καλείται πλέον να διαχειριστεί όχι μόνο την προοπτική σημαντικών επιστροφών προς εισαγωγικές επιχειρήσεις, αλλά και την αβεβαιότητα για τα μελλοντικά επίπεδα δασμών.
Πιθανές επιστροφές δισεκατομμυρίων και στροφή στάσης
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο δικηγόρος Νιλ Κατγιάλ –που υποστήριξε στο Ανώτατο Δικαστήριο τις προσφυγές αμερικανικών επιχειρήσεων κατά των δασμών– έχει συγκροτήσει ειδική ομάδα εργασίας με στόχο να διασφαλίσει ότι τα ποσά που εισπράχθηκαν θα επιστραφούν στους δικαιούχους «γρήγορα και χωρίς παιχνίδια». Το μέγεθος των πιθανών επιστροφών εκτιμάται σε αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια, αν όλες ή οι περισσότερες αγωγές δικαιωθούν στα κατώτερα δικαστήρια.
Αρχικά, η κυβέρνηση Τραμπ άφηνε να εννοηθεί ότι δεν είναι βέβαιο πως οι επιχειρήσεις θα λάβουν πίσω τα χρήματα, αμφισβητώντας το εύρος της υποχρέωσης για επιστροφές. Ωστόσο, η γραμμή αυτή φαίνεται να έχει μεταβληθεί: η διοίκηση πλέον εκπέμπει μήνυμα ότι δεν θα αντιταχθεί στις επιστροφές, εφόσον αυτές εγκριθούν από τα δικαστήρια. Ο Αμερικανός εμπορικός αντιπρόσωπος Τζέιμιζον Γκριρ χαρακτήρισε τη διαδικασία ως «εν πολλοίς τυπική πρακτική», σημειώνοντας ότι οι εταιρείες θα διεκδικήσουν μέσω της δικαιοσύνης τα ποσά που θεωρούν ότι δικαιούνται και τα δικαστήρια θα καθορίσουν «χρόνο, τρόπο και έκταση» των αποζημιώσεων.
Νέος γύρος δασμών και διεθνής αβεβαιότητα
Παράλληλα με τις δικαστικές εκκρεμότητες, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επιβάλει νέο οριζόντιο δασμό 10% σε παγκόσμιες εισαγωγές, με ισχύ 150 ημερών και νομική βάση σε διαφορετικό νομοθετικό εργαλείο. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη απειλήσει με αύξηση του συντελεστή στο 15%, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη υψηλότερων επιβαρύνσεων για ορισμένες χώρες ή κατηγορίες προϊόντων.
Η αβεβαιότητα αυτή έχει προκαλέσει κινητοποίηση σε διπλωματικό επίπεδο: εμπορικοί εταίροι της Ουάσιγκτον «τρέχουν» για να εξασφαλίσουν πιο ευνοϊκή μεταχείριση ή εξαίρεση από τους υψηλότερους δασμούς. Ο Γκριρ αναγνωρίζει ότι οι εταίροι «θέλουν να καταλάβουν και να έχουν μεγαλύτερη σαφήνεια» και υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει «συνέχεια» στην εμπορική πολιτική, χωρίς όμως να δίνει συγκεκριμένους αριθμούς ή χρονοδιάγραμμα.
Η δασμολογική στρατηγική Τραμπ δεν προκαλεί ανησυχία μόνο εντός των ΗΠΑ. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ήδη στοχεύσει τις αμερικανικές πολιτικές, επικρίνοντας την προσφυγή σε δασμούς και υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού των θεσμικών «φρουρών» της οικονομίας – από τους στατιστικολόγους και τις εποπτικές αρχές μέχρι τις φορολογικές υπηρεσίες.
Επιπτώσεις για τις αγορές και την επόμενη μέρα του «Trump trade»
Η αναδίπλωση της Ουάσιγκτον μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου έρχεται σε μια περίοδο που οι αγορές αξιολογούν ξανά το λεγόμενο «Trump trade» – την προσδοκία δηλαδή ότι η προεδρία Τραμπ θα συνοδευτεί από μόνιμο καθεστώς προστατευτισμού με προβλέψιμους κανόνες. Αντί για σταθερότητα, οι επιχειρήσεις βλέπουν ένα μίγμα νομικών αμφισβητήσεων, μεταβαλλόμενων συντελεστών και πολιτικών απειλών, που δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό επενδύσεων και εφοδιαστικών αλυσίδων.
Για την Ουάσιγκτον, το διακύβευμα είναι διπλό: αφενός, να διαχειριστεί τον πιθανό δημοσιονομικό «λογαριασμό» των επιστροφών, αφετέρου, να διαμορφώσει ένα συνεκτικό αφήγημα προς τους συμμάχους και τους εγχώριους ψηφοφόρους ότι οι δασμοί δεν εκτροχιάζουν την οικονομία ούτε την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως εμπορικού εταίρου.
Σχόλιο 
: Η «βροχή» αγωγών κατά των δασμών Τραμπ δείχνει τα όρια του μονομερούς προστατευτισμού σε ένα σύστημα που εξακολουθεί να διέπεται από κανόνες. Για τις ευρωπαϊκές οικονομίες –και την Ελλάδα– η εξέλιξη είναι υπενθύμιση ότι η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ μπορεί να αλλάζει με δικαστικές αποφάσεις και εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες, δημιουργώντας ρίσκο για εξαγωγείς και επενδυτές που βασίζονται στην αμερικανική αγορά. Σε αυτό το περιβάλλον, η διαφοροποίηση αγορών και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής εμπορικής συνοχής αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
