Μνημειακή αψίδα ύψους 76 μέτρων απέναντι από το Μνημείο Λίνκολν, νομίσματα του ενός δολαρίου με το πορτρέτο του και αγώνες μεικτών πολεμικών τεχνών στον Λευκό Οίκο συνθέτουν το κιτς όραμα του Ντόναλντ Τραμπ για την 250ή επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας. Οι επιλογές του προκαλούν έντονες αντιδράσεις αρχιτεκτόνων και φορέων πολιτιστικής κληρονομιάς, που μιλούν για αυταρχική εργαλειοποίηση της ιστορίας και του δημόσιου χώρου.
Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζονται να γιορτάσουν τα 250 χρόνια από την ίδρυσή τους, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να σφραγίσει τον εθνικό εορτασμό με ένα σύνολο σχεδίων που θυμίζουν περισσότερο αυτοκρατορική επίδειξη ισχύος παρά δημοκρατική επέτειο. Κεντρικό σύμβολο του οράματός του είναι η λεγόμενη «Αψίδα της Ανεξαρτησίας» (Independence Arch), αρχικά βαφτισμένη «Arc de Trump», μια γιγαντιαία θριαμβική αψίδα στις όχθες του Ποτόμακ, ακριβώς απέναντι από το Μνημείο Λίνκολν.
Η «Arc de Trump» και η σύγκρουση με το μνημειακό τοπίο της Ουάσινγκτον
Ο Τραμπ παρουσίασε μέσω της πλατφόρμας Truth Social τρεις εκδοχές της αψίδας, όλες εμπνευσμένες από την Αψίδα του Τίτου στη Ρώμη, με διαφορετικά επίπεδα επιχρύσωσης και αγαλματικής διακόσμησης. Τελικά, σύμφωνα με τις τελευταίες του δηλώσεις, προκρίνει την πιο μνημειακή εκδοχή: ύψος 250 ποδιών, δηλαδή περίπου 76 μέτρων – ένα πόδι για κάθε έτος ύπαρξης των ΗΠΑ, όπως ο ίδιος το διαφημίζει με το σύνθημα «250 για τα 250».
Η κλίμακα της κατασκευής έχει σημάνει συναγερμό σε αρχιτέκτονες και φορείς προστασίας μνημείων, οι οποίοι προειδοποιούν ότι μια τόσο ογκώδης αψίδα θα αλλοιώσει την ισορροπία του εμβληματικού άξονα μνημείων στην Ουάσινγκτον. Ο Τραμπ, ωστόσο, δηλώνει ότι σκοπός του είναι να «ξεπεράσει» την Αψίδα του Θριάμβου στο Παρίσι, η οποία έχει ύψος περίπου 50 μέτρων, επιμένοντας σε μια λογική ανταγωνιστικής μνημειακότητας που ιστορικά συνδέεται με αυταρχικά καθεστώτα.
Η επιλογή κλασικιστικών προτύπων δεν είναι τυχαία. Ο Τραμπ έχει ήδη επιβάλει κατευθύνσεις υπέρ «κλασικών» ή «παραδοσιακών» ρυθμών στα ομοσπονδιακά κτίρια, επιχειρώντας να παγώσει την αρχιτεκτονική έκφραση σε μια ρηχά νοσταλγική εκδοχή του παρελθόντος, μακριά από προοδευτικές ή πειραματικές μορφές.
Νομίσματα με το πορτρέτο του και cage fights στον Λευκό Οίκο
Η αψίδα δεν είναι το μόνο στοιχείο του εορταστικού πακέτου. Ο Τραμπ προωθεί και την κοπή νομίσματος του ενός δολαρίου με το δικό του πρόσωπο, κίνηση που έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με νόμο του 1866 που απαγορεύει την απεικόνιση εν ζωή προσώπων στο αμερικανικό νόμισμα. Παράλληλα, σχεδιάζει τη διοργάνωση θεαματικού event του UFC σε προσωρινή αρένα στον χώρο του Λευκού Οίκου, εισάγοντας τη λογική του θεάματος τύπου «κλουβιού» στην καρδιά του αμερικανικού πολιτικού συμβόλου.
Οι επικριτές κάνουν λόγο για «πολιτισμικό κιτς» και για μια προεδρία που αντιμετωπίζει τον δημόσιο χώρο ως σκηνικό προσωπικής προβολής. Ο συνδυασμός χρυσών επιφανειών, μνημειακών μορφών και βίαιου θεάματος συνθέτει μια εικόνα ηθελημένα υπερβολική, η οποία αντλεί από τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική εικονογραφία αλλά την επανασυσκευάζει σε εκδοχή reality show.
Σύγκρουση για το Kennedy Center και η μάχη για τη μοντέρνα κληρονομιά
Ιδιαίτερη ένταση προκαλεί και το σχέδιο του Τραμπ να κλείσει και να αναδιαμορφώσει το Kennedy Center στην Ουάσινγκτον, έργο του 1971 του αρχιτέκτονα Edward Durell Stone και κορυφαίο δείγμα μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Η προσπάθειά του να παρακάμψει θεσμικές διαδικασίες έχει πυροδοτήσει αντιδράσεις από οργανισμούς όπως το Docomomo US, που υπερασπίζονται τη μοντέρνα κληρονομιά.
Η εκτελεστική διευθύντρια του Docomomo στις ΗΠΑ, Liz Waytkus, υπενθυμίζει ότι το Kennedy Center είναι τόσο σημαντικό πολιτιστικό ίδρυμα όσο και μνημείο προς τιμήν του Τζον Κένεντι, αλλά και ορόσημο της αμερικανικής μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Τονίζει ότι τα ομοσπονδιακά κτίρια «ανήκουν στο κοινό και πρέπει να διαχειρίζονται με διαφάνεια, όχι ως ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία», και ανακοινώνει συμμαχίες με άλλους φορείς για την υπεράσπιση του δικαιώματος των πολιτών να συμμετέχουν στις αποφάσεις για αυτά τα εμβληματικά σημεία.
Στο φόντο όλων αυτών, η αντιπαράθεση γύρω από την «Αψίδα της Ανεξαρτησίας» και τα υπόλοιπα σχέδια για τα 250 χρόνια των ΗΠΑ δεν είναι απλώς αισθητική. Αγγίζει τον πυρήνα του ερωτήματος ποιος ελέγχει τα σύμβολα της ιστορίας και πώς ο δημόσιος χώρος μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής και προσωπικής αυταρέσκειας.
Σχόλιο 
: Η μανία μνημειακής αυτοπροβολής του Τραμπ δείχνει πώς ο αυταρχικός λαϊκισμός χρησιμοποιεί την αρχιτεκτονική, τα νομίσματα και το θέαμα για να ξαναγράψει τον εθνικό συμβολισμό προς όφελος του ηγέτη. Η μάχη γύρω από την αψίδα και το Kennedy Center είναι προειδοποίηση και για άλλες δημοκρατίες: η υπεράσπιση του δημόσιου χώρου και της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι πλέον βαθιά πολιτική πράξη.
#ΗΠΑ #Τραμπ #Αρχιτεκτονική #ΔημόσιοςΧώρος #Πολιτική
