Η Αττική απορροφά πλέον σχεδόν το 25% των τουριστικών εισπράξεων της χώρας, αναδεικνύοντας την Αθήνα σε κυρίαρχο city break προορισμό. Η Κρήτη παραμένει σταθερός πυλώνας, ενώ αυξάνονται οι περιφερειακές ανισότητες στον ελληνικό τουρισμό.
Η γεωγραφία των τουριστικών εσόδων στην Ελλάδα αλλάζει με ταχύτητα, με την Αττική και ειδικά την Αθήνα να εξελίσσονται σε βασικό «ταμείο» του κλάδου. Σύμφωνα με τη νέα μελέτη του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ), σχεδόν 1 στα 4 ευρώ που δαπάνησαν οι ξένοι επισκέπτες στην Ελλάδα το 2024 κατευθύνθηκε στην περιφέρεια Αττικής, η οποία καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο μεριδίου σε αφίξεις, διανυκτερεύσεις και έσοδα στην πενταετία 2019-2024.
Η έκρηξη του city break και η «απογείωση» της Αττικής
Η Αττική αναδεικνύεται στον μεγάλο κερδισμένο της μεταπανδημικής περιόδου. Το μερίδιό της στις αφίξεις ξένων τουριστών αυξήθηκε από 16% το 2019 σε 22% το 2024, κερδίζοντας 6 ποσοστιαίες μονάδες. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στα έσοδα: το μερίδιο της περιφέρειας στις συνολικές εισπράξεις εκτινάχθηκε από περίπου 14,7% σε 23%, καθιστώντας την δεύτερο πόλο μετά το Νότιο Αιγαίο.
Η Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη στην Αττική αυξήθηκε κατά 103 ευρώ, στα 541 ευρώ από 438 ευρώ το 2019, συμβάλλοντας στην άνοδο του εθνικού μέσου όρου των περιφερειών στα 523 ευρώ. Παράλληλα, το μερίδιο της Αττικής στις διανυκτερεύσεις ενισχύθηκε κατά περισσότερες από 6 ποσοστιαίες μονάδες, επιβεβαιώνοντας ότι η Αθήνα έχει πλέον παγιωθεί ως κορυφαίος ευρωπαϊκός city break προορισμός.
Πίσω από αυτή τη μετατόπιση βρίσκονται τρεις βασικοί παράγοντες: η ενίσχυση της αεροπορικής συνδεσιμότητας, η εκρηκτική ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης και ένα ισχυρό επενδυτικό κύμα σε ξενοδοχεία υψηλών προδιαγραφών. Το αποτέλεσμα είναι ένα μοντέλο τουρισμού με μικρότερη διάρκεια παραμονής αλλά υψηλότερη δαπάνη ανά διανυκτέρευση.
Κρήτη, Νότιο Αιγαίο και οι «χαμένοι» της πενταετίας
Σε επίπεδο χώρας, η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη αυξήθηκε οριακά, από 564 ευρώ σε 573 ευρώ, ενώ η Μέση Διάρκεια Παραμονής μειώθηκε από 7,4 σε 6,4 διανυκτερεύσεις. Αυτό οδήγησε σε σημαντική άνοδο της Μέσης Δαπάνης ανά Διανυκτέρευση, από 76 ευρώ το 2019 σε 89 ευρώ το 2024, εξέλιξη που συνδέεται με τη λήξη της φάσης του λεγόμενου «revenge travel» και τη στροφή σε πιο συμπυκνωμένα, αλλά ακριβότερα ταξίδια.
Η Κρήτη συγκαταλέγεται επίσης στους κερδισμένους, διατηρώντας τον ρόλο της ως βασικού πυλώνα του ελληνικού τουρισμού. Η Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη αυξήθηκε κατά 86 ευρώ την περίοδο 2019-2024, με αποτέλεσμα το μερίδιό της στις δαπάνες να ενισχυθεί κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ αντίστοιχη άνοδος σημειώθηκε και στις διανυκτερεύσεις.
Το Νότιο Αιγαίο παραμένει η περιφέρεια με τα υψηλότερα συνολικά τουριστικά έσοδα, ωστόσο καταγράφει μικρή υποχώρηση μεριδίου: μείωση κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες στις δαπάνες και περίπου 1 μονάδα στις διανυκτερεύσεις, παρότι η Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη αυξήθηκε οριακά μόλις κατά 1 ευρώ.
Στον αντίποδα, Κεντρική Μακεδονία και μεγάλο μέρος της ηπειρωτικής χώρας βλέπουν τη θέση τους να αποδυναμώνεται. Η Κεντρική Μακεδονία είδε το μερίδιό της στις δαπάνες να καταρρέει από 13% το 2019 σε 7% το 2024, με απώλειες και σε διανυκτερεύσεις και σε επισκέψεις. Οι περιφέρειες Πελοποννήσου, Στερεάς Ελλάδας, Θεσσαλίας, Ηπείρου, Δυτικής Ελλάδας και Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης κατέγραψαν γενικευμένη απώλεια μεριδίων σε όλες τις βασικές μεταβλητές.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει μια ανησυχητική τάση: η αναπτυξιακή δυναμική της πενταετίας συγκεντρώνεται σε λίγους ισχυρούς πόλους, με την Αττική και την Κρήτη να πρωταγωνιστούν, ενώ μεγάλες περιφέρειες μένουν εκτός παιχνιδιού.
Σχόλιο 
: Η εκτόξευση της Αθήνας ως city break προορισμού είναι θετική για τα έσοδα, αλλά η υπερσυγκέντρωση τουριστικής ζήτησης σε λίγες περιφέρειες εγκυμονεί κινδύνους: πιέσεις σε υποδομές, ακρίβεια για τους μόνιμους κατοίκους και ευαλωτότητα σε εξωγενείς κρίσεις. Η πολιτική τουριστικής ανάπτυξης οφείλει πλέον να περάσει από τη λογική της ποσότητας στη στοχευμένη χωρική εξισορρόπηση και στη διασύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή, αν η χώρα θέλει βιώσιμη και όχι μονοδιάστατη μεγέθυνση.
#τουρισμός #Αθήνα #Αττική #Κρήτη #ΝότιοΑιγαίο #ΙΝΣΕΤΕ
