Η παγκόσμια αγορά αυτοκινήτου εισέρχεται σε φάση κανονικοποίησης της ηλεκτροκίνησης, με τις πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων να ξεπερνούν το 10% των νέων ταξινομήσεων σε δεκάδες χώρες. Η δυναμική είσοδος φθηνών κινεζικών μοντέλων επιταχύνει την απεξάρτηση από τη βενζίνη, ανατρέποντας τις ισορροπίες τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναδυόμενες οικονομίες.
Η μετάβαση στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα παύει πλέον να είναι προνόμιο λίγων πλούσιων χωρών και εξελίσσεται σε δομική αλλαγή της παγκόσμιας αγοράς μεταφορών. Νορβηγία, Δανία και Καλιφόρνια εμφανίζουν ήδη εντυπωσιακά ποσοστά διείσδυσης, με σχεδόν όλα τα νέα αυτοκίνητα στη Νορβηγία να είναι αμιγώς ηλεκτρικά και τη Δανία να φτάνει μερίδιο 68% στα battery electric vehicles (BEVs). Ταυτόχρονα, κάθε τρίτο νέο αυτοκίνητο σε Ολλανδία, Φινλανδία, Βέλγιο και Σουηδία δεν καίει καθόλου καύσιμο.
Η «έκρηξη» στις αναδυόμενες αγορές και ο ρόλος της Κίνας
Το πιο ενδιαφέρον όμως φαινόμενο δεν βρίσκεται πλέον στην Ευρώπη, αλλά στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Σύμφωνα με ανάλυση του think tank Ember, 39 χώρες κατέγραψαν πέρυσι μερίδιο άνω του 10% στις πωλήσεις ηλεκτρικών (BEV και plug-in υβριδικών), έναντι μόλις τεσσάρων το 2019. Χώρες όπως η Σιγκαπούρη, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ ξεπέρασαν την ΕΕ σε ρυθμούς υιοθέτησης, ενώ Ινδία, Μεξικό και Βραζιλία άφησαν πίσω την Ιαπωνία.
Καθοριστικός καταλύτης είναι η Κίνα. Πάνω από το 50% των νέων αυτοκινήτων που ταξινομήθηκαν εκεί πέρυσι ήταν ηλεκτρικά, με ομίλους όπως η BYD να οδηγούν την επέκταση στον παγκόσμιο Νότο. Τρεις από τις δέκα μεγαλύτερες αγορές σε αξία για τις κινεζικές εξαγωγές ηλεκτρικών αυτοκινήτων βρίσκονται εκτός ΟΟΣΑ – Βραζιλία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ινδονησία – ενώ η αξία των εξαγωγών προς μη χώρες του ΟΟΣΑ και το Μεξικό έχει τριπλασιαστεί μέσα σε δύο χρόνια.
Ηλεκτροκίνηση δεν σημαίνει μόνο εισαγωγές. Η Τουρκία έχει φτάσει μερίδιο 17% στα BEVs, ισοφαρίζοντας την ΕΕ, με αιχμή τον εγχώριο κατασκευαστή Togg, που ξεπέρασε την Tesla σε πωλήσεις, αφήνοντας την BYD στην τρίτη θέση. Στην Αιθιοπία, η κυβέρνηση προχώρησε σε πλήρη απαγόρευση εισαγωγής αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης, ενώ χώρες όπως το Νεπάλ, με τραυματική εμπειρία από ελλείψεις καυσίμων, βλέπουν στα ηλεκτρικά μια στρατηγική διέξοδο.
Υποδομές, κοινωνικές αντιδράσεις και όρια της ανάπτυξης
Η ταχύτητα της μετάβασης εγείρει όμως κρίσιμα ερωτήματα. Δύο τρίτα της αύξησης των δημόσιων φορτιστών από το 2020 έχουν τοποθετηθεί στην Κίνα, η οποία συγκεντρώνει πλέον περίπου το 65% του παγκόσμιου δικτύου φόρτισης. Σε πολλές άλλες αγορές, οι υποδομές δεν συμβαδίζουν με τις πωλήσεις, δημιουργώντας τον κίνδυνο απογοήτευσης των καταναλωτών και επιβράδυνσης της ζήτησης.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος κορεσμού: στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, τα καινούργια αυτοκίνητα αγοράζονται κυρίως από τα ανώτερα στρώματα, ενώ η πλειονότητα των πολιτών στρέφεται στην αγορά μεταχειρισμένων. Αν δεν υπάρξει επαρκής ροή μεταχειρισμένων ηλεκτρικών, η «έκρηξη» μπορεί να αποδειχθεί πρόσκαιρη.
Παράλληλα, η ηλεκτροκίνηση εμπλέκεται σε πολιτισμικούς και ιδεολογικούς πολέμους. Η Tesla έχει δει τις πωλήσεις της να καταρρέουν σε Ευρώπη και ΗΠΑ, εν μέρει λόγω της ταύτισης του Έλον Μασκ με την άκρα δεξιά και συνωμοσιολογικές ρητορικές. Στην Τουρκία, ωστόσο, το brand λειτουργεί σχεδόν ως κοινωνικός κώδικας: όπως περιγράφει Τούρκος μηχανικός και πρώιμος χρήστης EV, το να οδηγείς Togg σε ταυτίζει με τον κυβερνητικό χώρο, ενώ η Tesla παραπέμπει σε πιο κοσμοπολίτικη, κοσμική ταυτότητα.
Οικονομικά κίνητρα και προοπτικές
Παρά τις προκλήσεις, οι ειδικοί βλέπουν στην ηλεκτροκίνηση έναν δεύτερο μεγάλο πυλώνα κλιματικής προόδου, μετά την αποανθρακοποίηση της ηλεκτροπαραγωγής. Ερευνητές όπως ο William Lamb του Ινστιτούτου Πότσνταμ εκτιμούν ότι ο κλάδος των μεταφορών, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «στενωπός» για την κλιματική πολιτική, γίνεται πλέον διαχειρίσιμος χάρη στην ταχεία διάδοση των EVs.
Κρίσιμος παράγοντας είναι η επίτευξη «ισοτιμίας τιμής» με τα συμβατικά οχήματα. Σε χώρες όπως η Τουρκία και η Ταϊλάνδη, όπου οι επιδοτήσεις και η πτώση του κόστους φέρνουν τα ηλεκτρικά στο ίδιο επίπεδο τιμής με τα βενζινοκίνητα, το ερώτημα αν είναι «ακριβό προνόμιο των πλουσίων» χάνει τη σημασία του. Όπως σημειώνει ο αναλυτής Robbie Andrew, από τη στιγμή που η τιμή εξισώνεται, οι καταναλωτές επιλέγουν τα ηλεκτρικά επειδή είναι απλώς καλύτερα και φθηνότερα στη χρήση.
Αν αυτή η τάση συνεχιστεί και συνδυαστεί με επενδύσεις σε δίκτυα φόρτισης, τα συμβατικά αυτοκίνητα ενδέχεται να βρεθούν σύντομα σε δομική μειονεκτική θέση, με σημαντικές επιπτώσεις για βιομηχανίες, κυβερνήσεις και αγορές ενέργειας διεθνώς.
Σχόλιο 
: Η παγκόσμια «ηλεκτρική» στροφή δεν είναι πλέον σενάριο αλλά δεδομένο, με την Κίνα να κυριαρχεί στην τεχνολογία και τις εξαγωγές, ενώ εγχώριοι παίκτες όπως η Togg δείχνουν ότι υπάρχει χώρος για εθνικές βιομηχανικές στρατηγικές. Για την Ευρώπη – και την Ελλάδα ειδικότερα – το στοίχημα είναι διπλό: να μη χαθεί η βιομηχανική βάση απέναντι στον κινεζικό ανταγωνισμό και να αναπτυχθούν γρήγορα υποδομές φόρτισης, ώστε η ηλεκτροκίνηση να μην παραμείνει προνόμιο λίγων αλλά να μετατραπεί σε εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας και μείωσης εισαγωγών καυσίμων.
#ηλεκτρικά_αυτοκίνητα #ηλεκτροκίνηση #κλιματική_αλλαγή #ενέργεια #BYD #Togg
