Η ευρωπαϊκή φαρμακευτική βιομηχανία αποτελεί τον ισχυρότερο βραχίονα έρευνας, εξαγωγών και εμπορικού πλεονάσματος της ΕΕ, αλλά χάνει έδαφος έναντι ΗΠΑ και Κίνας. Η EFPIA προειδοποιεί ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε σημείο «τώρα ή ποτέ» και καταθέτει δέκα στοχευμένες δράσεις για να ανακτηθεί η ανταγωνιστικότητα.
Την ώρα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες συνεδριάζουν στο Βέλγιο με επίκεντρο την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, ο φαρμακευτικός κλάδος αναδεικνύεται σε κρίσιμο τεστ αξιοπιστίας της βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ. Με ετήσιες επενδύσεις σε Έρευνα & Ανάπτυξη ύψους 55 δισ. ευρώ και εξαγωγές 320 δισ. ευρώ, η φαρμακοβιομηχανία είναι ο μεγαλύτερος συνεισφέρων στο εμπορικό πλεόνασμα της Ένωσης, ξεπερνώντας κατά σχεδόν 30% τη συνολική συμβολή όλων των άλλων κλάδων.
Από πρωταγωνιστής σε «χαμένο έδαφος» στην Ε&Α
Παρά τη βαρύνουσα οικονομική και στρατηγική της σημασία, η Ευρώπη χάνει σταδιακά το πλεονέκτημα στην παγκόσμια κούρσα της φαρμακευτικής καινοτομίας. Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει απωλέσει περίπου το 25% του παγκόσμιου μεριδίου επενδύσεων, καθώς ΗΠΑ και Κίνα επιταχύνουν. Οι δαπάνες Ε&Α στην ΕΕ αυξήθηκαν την περίοδο 2010-2022 με μέσο ρυθμό 4,4% ετησίως, όταν στις ΗΠΑ η αύξηση ήταν 5,5% και στην Κίνα εκρηκτική, στο 20,7%.
Η έκθεση Draghi για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ το 2024 αναγνώρισε ρητά τη στρατηγική σημασία του κλάδου υγείας και ταυτόχρονα το αβέβαιο μέλλον του σε ένα περιβάλλον οξυμένου διεθνούς ανταγωνισμού. Ωστόσο, η πλειονότητα των συστάσεων παραμένει στα χαρτιά, ενώ το ρυθμιστικό και επενδυτικό πλαίσιο στην Ευρώπη θεωρείται από τη βιομηχανία ανεπαρκώς φιλικό σε σχέση με ανταγωνιστικές αγορές.
Ρυθμιστικές αγκυλώσεις και στρεβλά κίνητρα
Η EFPIA επισημαίνει ότι πρόσφατες νομοθεσίες που αφορούν τον φαρμακευτικό κλάδο διατήρησαν παρωχημένες ρυθμιστικές δομές, χάνοντας την ευκαιρία να ενισχύσουν την ελκυστικότητα της Ευρώπης. Από την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας έως το εμπορικό πλαίσιο, η ΕΕ διαθέτει θεωρητικά ισχυρά εργαλεία πολιτικής, τα οποία όμως δεν έχουν μεταφραστεί σε ουσιαστικά κίνητρα για επενδύσεις σε βιοεπιστήμες.
Την ίδια στιγμή, οι εθνικοί μηχανισμοί ελέγχου της φαρμακευτικής δαπάνης δημιουργούν ένα περιβάλλον που η βιομηχανία χαρακτηρίζει μη βιώσιμο. Η εκτεταμένη χρήση υποχρεωτικών επιστροφών (clawback και συναφή εργαλεία) σε πάνω από τα δύο τρίτα των κρατών-μελών έχει αυξήσει τη συμμετοχή της βιομηχανίας στη δαπάνη από 15% σε 22% μέσα σε λίγα χρόνια. Ουσιαστικά, η καινοτόμος φαρμακοβιομηχανία επωμίζεται το μεγαλύτερο μέρος της επιπλέον δαπάνης που συνδέεται με την είσοδο νέων θεραπειών στις αγορές της ΕΕ.
Οι 10 δράσεις της EFPIA: από την πνευματική ιδιοκτησία έως την τιμολόγηση
Απαντώντας σε αυτό το σκηνικό, η EFPIA παρουσιάζει δέκα δράσεις για Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Ασφάλεια και Ευημερία. Οι πέντε πρώτες εστιάζουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο: ισχυρότερο και πιο προβλέψιμο πλαίσιο πνευματικής ιδιοκτησίας και κινήτρων, εκσυγχρονισμό του ρυθμιστικού πλαισίου και των κλινικών μελετών, καλύτερη συνοχή μεταξύ υγειονομικών, περιβαλλοντικών και χημικών κανονισμών, ενίσχυση και απλούστερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση της καινοτομίας και εμπορική πολιτική που στηρίζει στρατηγικούς κλάδους.
Οι επιπλέον πέντε δράσεις στοχεύουν κυρίως στα κράτη-μέλη: επανεκκίνηση του στρατηγικού διαλόγου για τα φάρμακα, αύξηση της καθαρής δημόσιας δαπάνης για φαρμακευτική καινοτομία, ενσωμάτωση όλων των διαστάσεων της αξίας των νέων φαρμάκων στις διαδικασίες αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας και αποζημίωσης, σταδιακή κατάργηση οριζόντιων μέτρων περιορισμού κόστους και πλήρης εφαρμογή της Οδηγίας Διαφάνειας, καθώς και δυνατότητα στις εταιρείες να καθορίζουν ελεύθερα τις τιμές εκκίνησης σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές.
«Τώρα ή ποτέ» για τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης
Η γενική διευθύντρια της EFPIA, Nathalie Moll, υπογραμμίζει ότι στην επικείμενη συνάντηση ηγετών στην Αμβέρσα θα τεθεί ξεκάθαρα πως πρόκειται για στιγμή «τώρα ή ποτέ» για τη διασφάλιση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης, τη μείωση εξαρτήσεων και την εγγύηση πρόσβασης των ασθενών σε νέες θεραπείες. Παρά τη θεμελιώδη συμβολή της φαρμακοβιομηχανίας στο εμπορικό ισοζύγιο και στο οικονομικό μέλλον της ΕΕ, η στρατηγική της σημασία εξακολουθεί –όπως τονίζει– να υποεκτιμάται.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση της EFPIA λειτουργεί ως προειδοποιητικό καμπανάκι: αν η ΕΕ δεν μετατρέψει τις διακηρύξεις περί «στρατηγικής αυτονομίας» σε σκληρές ρυθμιστικές και δημοσιονομικές επιλογές υπέρ της καινοτομίας, ο πιο εξωστρεφής και τεχνολογικά προηγμένος βιομηχανικός της κλάδος θα μεταφέρει σταδιακά επενδύσεις και θέσεις εργασίας εκτός Ευρώπης, με βαρύ τίμημα τόσο για την ανάπτυξη όσο και για την υγειονομική ασφάλεια.
#φαρμακευτική #ΕΕ #ανταγωνιστικότητα #EFPIA #υγεία
