Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, το Νέο Δελχί ενεργοποίησε ένα δίκτυο αθόρυβων παρεμβάσεων στην Ουάσινγκτον για να ανατρέψει την κλιμάκωση με την κυβέρνηση Τραμπ. Το αποτέλεσμα ήταν μια αιφνιδιαστική εμπορική συμφωνία που μειώνει δραστικά τους αμερικανικούς δασμούς στα ινδικά προϊόντα και αναβαθμίζει τον ρόλο της Ινδίας στο παγκόσμιο εμπόριο.
Η πρόσφατη ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για εμπορική συμφωνία με την Ινδία, που ρίχνει τους δασμούς στα ινδικά προϊόντα στο 18% και καταργεί τιμωρητικό δασμό 25% λόγω ρωσικού πετρελαίου, δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Προηγήθηκε μια έντονη, αλλά αθέατη, διπλωματική εκστρατεία του Νέου Δελχί για να αποκατασταθούν οι σχέσεις με την Ουάσινγκτον, χωρίς να διαρραγεί η στρατηγική αυτονομία της Ινδίας.
Το παρασκήνιο της αποκλιμάκωσης
Αφετηρία της στροφής αποτέλεσε η επίσκεψη του συμβούλου εθνικής ασφάλειας της Ινδίας, Ατζίτ Ντόβαλ, στην Ουάσινγκτον, λίγο μετά από μια θερμή συνάντηση του Ναρέντρα Μόντι με Βλαντιμίρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα. Σύμφωνα με πηγές στο Νέο Δελχί, ο Ντόβαλ μετέφερε στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ένα σαφές μήνυμα: η Ινδία ήθελε να αφήσει πίσω της την ένταση, να επιστρέψει σε διαπραγματεύσεις για εμπορική συμφωνία, αλλά δεν επρόκειτο να δεχθεί εκφοβισμό από τον Τραμπ και το στενό του επιτελείο.
Η ινδική πλευρά, ενοχλημένη από δασμούς 50% στα προϊόντα της και τις δημόσιες προσβολές του Τραμπ – που χαρακτήριζε την Ινδία «νεκρή οικονομία» και την κατηγορούσε ότι χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία μέσω ρωσικού πετρελαίου – έθεσε έναν διπλό στόχο: αποκλιμάκωση της ρητορικής και επιστροφή σε πραγματιστικό διάλογο. Παρά τις επίσημες διαψεύσεις για τη συνάντηση Ντόβαλ–Ρούμπιο, η ακολουθία των γεγονότων δείχνει ότι το μήνυμα ελήφθη.
Στις 16 Σεπτεμβρίου, ο Τραμπ τηλεφώνησε στον Μόντι για τα γενέθλιά του, τον επαίνεσε για την «εξαιρετική δουλειά» του και ακολούθησαν άλλες τέσσερις τηλεφωνικές επαφές μέχρι το τέλος του έτους. Δημόσια, δεν υπήρχε καμία ένδειξη επικείμενης συμφωνίας· μάλιστα, μόλις πριν λίγες ημέρες Αμερικανοί αξιωματούχοι μιλούσαν για «μακρύ δρόμο» της Ινδίας στο ζήτημα του ρωσικού αργού. Γι’ αυτό και η ανάρτηση του Τραμπ στα social media για τη συμφωνία αιφνιδίασε ακόμη και ανώτερα στελέχη των ινδικών υπουργείων Εξωτερικών και Εμπορίου.
Στρατηγική αυτονομία με αμερικανικό άξονα
Πίσω από την τακτική έντασης και εξομάλυνσης, το Νέο Δελχί φαίνεται να λειτουργεί με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Κατά την κυρίαρχη αντίληψη στην ινδική πρωτεύουσα, η χώρα χρειάζεται αμερικανικό κεφάλαιο, τεχνολογία και αμυντική συνεργασία για να αναχαιτίσει την Κίνα και να πετύχει τον στόχο του Μόντι να καταστήσει την Ινδία ανεπτυγμένη οικονομία έως το 2047. Ο Τραμπ θεωρείται «παρένθεση» μέσα σε αυτό το χρονοδιάγραμμα, όχι λόγος ανατροπής της στρατηγικής πορείας.
Ταυτόχρονα, η Ινδία επιδιώκει ενεργά διαφοροποίηση. Υπέγραψε συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ο Μόντι ενισχύει δεσμούς με ηγέτες όπως ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και ο Μαρκ Κάρνεϊ, αξιοποιώντας τη «νέα παγκόσμια τάξη» που διαμορφώνει η πολιτική Τραμπ. Η εικόνα του Μόντι να κρατά χέρι-χέρι Σι και Πούτιν λειτούργησε και ως μήνυμα προς την Ουάσινγκτον ότι η Ινδία έχει εναλλακτικές.
Παρά ταύτα, οι ΗΠΑ παραμένουν κρίσιμος οικονομικός εταίρος: περίπου το 20% των ινδικών εξαγωγών κατευθύνεται στην αμερικανική αγορά, κυρίως σε κινητά και ηλεκτρονικά, κλάδους-κλειδιά για τη βιομηχανική στρατηγική Μόντι. Αμερικανικοί κολοσσοί, όπως Amazon και Microsoft, έχουν ανακοινώσει επενδύσεις συνολικού ύψους 52 δισ. δολαρίων στην Ινδία, ενώ η Google (Alphabet) σχεδιάζει επενδύσεις 15 δισ. δολαρίων σε data centers. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας ακολουθεί, με τη Goldman Sachs να έχει το μεγαλύτερο γραφείο της εκτός Νέας Υόρκης στο Μπανγκαλόρ.
Η άφιξη του νέου πρεσβευτή Σέρτζιο Γκορ στο Νέο Δελχί, στενού συνεργάτη του Τραμπ με επιρροή και στον Ρούμπιο, επιτάχυνε την επαναπροσέγγιση. Ο Γκορ μίλησε για «διαφωνίες μεταξύ αληθινών φίλων» και προανήγγειλε συμμετοχή της Ινδίας σε μια νέα αμερικανική συμμαχία αλυσίδων εφοδιασμού, την Pax Silica. Η πρόσφατη συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών Σουμπραχμανιάμ Τζάισανκαρ, που σήμερα βρίσκεται στις ΗΠΑ για συζητήσεις για εμπόριο και κρίσιμα μέταλλα, δείχνει ότι η διμερής σχέση εισέρχεται σε φάση επαναπροσδιορισμού, αλλά όχι άκριτης σύμπλευσης.
Σχόλιο 
: Η Ινδία αξιοποιεί με δεξιοτεχνία τη σύγκρουση μεγάλων δυνάμεων για να αναβαθμίσει το εμπορικό και γεωπολιτικό της αποτύπωμα, ισορροπώντας ανάμεσα σε Ουάσινγκτον, Μόσχα και Πεκίνο· η νέα συμφωνία με τις ΗΠΑ δείχνει ότι, προς το παρόν, ο άξονας με την αμερικανική οικονομία παραμένει ο πιο κρίσιμος μοχλός ανάπτυξης.
#Ινδία #ΗΠΑ #Εμπόριο #Δασμοί #ΠαγκόσμιαΟικονομία
