Σαφές εσωτερικό και εξωτερικό μήνυμα έστειλε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, συνδέοντας την επέτειο της Ισλαμικής Επανάστασης με την ανάγκη «ανθεκτικότητας» του λαού απέναντι στις πιέσεις της Δύσης. Την ίδια στιγμή, η ιρανική διπλωματία παραδέχεται ότι μια «βαθιά δυσπιστία» συνεχίζει να δηλητηριάζει τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, παρά την επανέναρξη συνομιλιών στο Ομάν.
Ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αξιοποίησε την επέτειο της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979 για να επαναβεβαιώσει τη σύγκρουση αφήγησης ανάμεσα στην Τεχεράνη και στην Ουάσινγκτον. Μιλώντας για τον ρόλο των «ξένων δυνάμεων» πριν την πτώση του σάχη Παχλαβί, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν κάλεσε τους πολίτες να επιδείξουν «ανθεκτικότητα» ώστε να «ανατρέψουν τα σχέδια του εχθρού».
«Η δύναμη ενός έθνους δεν βρίσκεται τόσο στους πυραύλους του και τα αεροσκάφη του όσο στη βούληση και την ανθεκτικότητα του λαού του», τόνισε, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι το καθεστώς στηρίζεται πρωτίστως στην κοινωνική συνοχή και όχι μόνο στην στρατιωτική ισχύ.
Η επανάσταση του 1979 ως εργαλείο πολιτικής νομιμοποίησης
Από το 1979 και μετά, η ιρανική ηγεσία χρησιμοποιεί σταθερά την Ισλαμική Επανάσταση ως σημείο αναφοράς για να περιγράψει τη σχέση της χώρας με τη Δύση. Ο Χαμενεΐ υπενθύμισε ότι «οι ξένες δυνάμεις επεδίωκαν πάντα να αποκαταστήσουν την προηγούμενη κατάσταση», αναφερόμενος στην περίοδο της στενής σύμπλευσης του σάχη με τις ΗΠΑ.
Η επίκληση της «ανθεκτικότητας» δεν αφορά μόνο τις εξωτερικές πιέσεις, αλλά και τις εσωτερικές προκλήσεις: οικονομικές κυρώσεις, κοινωνική δυσαρέσκεια και πολιτικές διαιρέσεις. Η ρητορική περί «εχθρού» λειτουργεί ως μηχανισμός συσπείρωσης της βάσης του καθεστώτος, αλλά και ως προειδοποίηση προς την αντιπολίτευση ότι η αποσταθεροποίηση θα ερμηνευθεί ως εργαλείο ξένης παρέμβασης.
Διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ υπό σκιά «βαθιάς δυσπιστίας»
Παράλληλα με το ιδεολογικό μήνυμα του Χαμενεΐ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επιχείρησε να σκιαγραφήσει την κατάσταση στο διπλωματικό μέτωπο. Μιλώντας ενώπιον πρεσβευτών στην Τεχεράνη, παραδέχθηκε ότι «μια βαθιά δυσπιστία παραμένει ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ», ακόμη και μετά την επανάληψη των συνομιλιών στο Ομάν την περασμένη εβδομάδα.
Ο Αραγτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη «επιθυμεί συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις για να καταλήξουμε σε ένα αποτέλεσμα», θέτοντας ως προϋπόθεση η αμερικανική πλευρά να επιδείξει «την ίδια σοβαρότητα» και να είναι έτοιμη για «εποικοδομητικές διαπραγματεύσεις». Ωστόσο, επεσήμανε ότι η συμπεριφορά των ΗΠΑ «τα τελευταία αυτά χρόνια» έχει διαβρώσει την όποια εμπιστοσύνη, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Τεχεράνη δεν είναι διατεθειμένη να κάνει μονομερείς υποχωρήσεις.
Ιδεολογική σταθερά και διαπραγματευτική τακτική
Η σύμπτωση της επετείου της Επανάστασης με την επανεκκίνηση επαφών στο Ομάν δεν είναι τυχαία: το μήνυμα Χαμενεΐ προς το εσωτερικό ακροατήριο είναι ότι οι διαπραγματεύσεις δεν συνιστούν αδυναμία, αλλά εργαλείο σε ένα πλαίσιο διαρκούς αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ. Η έμφαση στην «ανθεκτικότητα του λαού» λειτουργεί ως ασπίδα έναντι της φθοράς που προκαλούν οι κυρώσεις, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης, προβάλλοντας την εικόνα μιας κοινωνίας που αντέχει την πίεση.
Για την Ουάσινγκτον, η ιρανική ρητορική περί «εχθρού» και «σχεδίων αποσταθεροποίησης» περιπλέκει την προσπάθεια οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ιδίως όταν συνδέεται με περιφερειακές κρίσεις και τον ρόλο του Ιράν στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται δείχνει πως και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν το κόστος της παρατεταμένης αδιέξοδης αντιπαράθεσης.
Σχόλιο 
: Το διπλό μήνυμα Τεχεράνης –ιδεολογική σκλήρυνση στο εσωτερικό, προσεκτικό άνοιγμα στη διαπραγμάτευση– δείχνει ότι το Ιράν επιχειρεί να διαπραγματευθεί από θέση αντοχής, όχι αδυναμίας, διατηρώντας όμως τη «βαθιά δυσπιστία» ως εργαλείο πίεσης προς τις ΗΠΑ.
#Ιράν #ΗΠΑ #Χαμενεΐ #Διπλωματία #ΜέσηΑνατολή
