Η Ελλάδα απομακρύνεται από την παραδοσιακή «κοινωνία των ιδιοκτητών», με την ιδιοκατοίκηση να υποχωρεί και το κόστος στέγασης να πιέζει έντονα τα νοικοκυριά. Τα στοιχεία της REMAX Ευρώπης φωτίζουν μια νέα στεγαστική πραγματικότητα, με αυξημένη εξάρτηση από το ενοίκιο και την οικογενειακή στήριξη.
Η εικόνα της ελληνικής αγοράς κατοικίας αλλάζει ριζικά. Το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στη χώρα έχει υποχωρήσει στο 63%, από επίπεδα κοντά στο 80% το 2010 και περίπου 70% μόλις πέρυσι, σύμφωνα με έρευνα του κτηματομεσιτικού δικτύου REMAX Ευρώπης για το 2025. Η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται πλέον περισσότερο με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (69%), αλλά απομακρύνεται αισθητά από το παραδοσιακό μοντέλο μαζικής ιδιοκτησίας κατοικίας.
Ιδιοκατοίκηση με ίδια κεφάλαια, άνοδος ενοικιαστών
Η πτώση της ιδιοκατοίκησης αποτυπώνει την άνοδο των ενοικιαστών, καθώς όλο και περισσότεροι πολίτες αδυνατούν να αποκτήσουν δικό τους σπίτι. Παράλληλα, η δομή της ιδιοκτησίας παραμένει ιδιότυπη: το 53% των Ελλήνων ιδιοκτητών έχει εξοφλήσει πλήρως την κατοικία του, έναντι 47% στην Ευρώπη, ενώ μόλις το 10% διατηρεί στεγαστικό δάνειο, έναντι 15% στην Ε.Ε. Αυτό επιβεβαιώνει ότι η ελληνική αγορά βασίζεται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό σε ίδια κεφάλαια και λιγότερο σε τραπεζικό δανεισμό, είτε λόγω κουλτούρας, είτε λόγω αυστηρών πιστοδοτικών κριτηρίων μετά την κρίση.
Την ίδια στιγμή, η ικανοποίηση από την κατοικία στην Ελλάδα φθάνει το 66%, υποχωρώντας ελαφρώς από το 68% του 2024 και υπολείπεται σημαντικά του 77% που καταγράφεται κατά μέσο όρο στους ιδιοκτήτες της Ευρώπης. Παρά το γεγονός ότι περίπου επτά στους δέκα ιδιοκτήτες δηλώνουν ικανοποιημένοι, η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα διαβρώνει την ποιότητα ζωής.
Κόστος στέγασης και ενεργειακοί λογαριασμοί «ροκανίζουν» τα εισοδήματα
Η έρευνα αναδεικνύει ένα ανησυχητικό χάσμα: περίπου ένας στους τρεις Έλληνες (27%) δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στο κόστος της τωρινής κατοικίας του, όταν στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό είναι 17%. Ακόμη πιο έντονη είναι η πίεση στους λογαριασμούς ενέργειας, όπου το 34% των Ελλήνων δηλώνει δυσκολία πληρωμής, έναντι μόλις 16% στην Ε.Ε. Επιπλέον, το 11% των πολιτών ξοδεύει πάνω από το 50% του εισοδήματός του για στέγαση και λογαριασμούς, ένα επίπεδο που αντικειμενικά θεωρείται οριακό για αξιοπρεπή διαβίωση.
Οι οικονομικές πιέσεις μεταφράζονται και σε αλλαγές στον τρόπο ζωής. Το 15% των ενηλίκων στην Ελλάδα ζει με τους γονείς του (έναντι 12% στην Ευρώπη) και σχεδόν έξι στους δέκα από αυτούς (59%) δηλώνουν ότι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά ούτε ενοίκιο ούτε αγορά σπιτιού. Η είσοδος στην ιδιοκατοίκηση καθυστερεί: η πρώτη κατοικία αποκτάται κατά μέσο όρο στα 35 έτη, έναντι 31 ετών στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Καθοριστικός ο ρόλος της οικογένειας – τάση φυγής στο εξωτερικό
Η οικογένεια παραμένει κεντρικός «θεσμός χρηματοδότησης» της στέγης. Μεταξύ των ιδιοκτητών, το 31% των Ελλήνων έλαβε κληρονομιά και το 38% χρηματικές δωρεές για την αγορά κατοικίας, έναντι 22% και 26% στην Ευρώπη αντίστοιχα. Μόνο το 25% δηλώνει ότι δεν είχε καμία οικογενειακή στήριξη, όταν στην Ε.Ε. το ποσοστό αυτό είναι 41%. Χωρίς τη μεταβίβαση περιουσίας και ρευστότητας εντός της οικογένειας, η πρόσβαση στην ιδιοκτησία θα ήταν ακόμη πιο περιορισμένη.
Η στεγαστική πίεση τροφοδοτεί και κινητικότητα: ένας στους πέντε Έλληνες (20%) αναμένει να μετακομίσει μέσα στο 2026, ενώ το 36% δηλώνει διατεθειμένο να σκεφτεί μετεγκατάσταση σε άλλη χώρα για καλύτερη ποιότητα ζωής. Η στέγαση παύει να είναι μόνο ζήτημα αγοράς ακινήτων και εξελίσσεται σε κρίσιμο κοινωνικό και δημογραφικό διακύβευμα.
Σχόλιο 
: Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα στεγαστική εποχή: λιγότερη ιδιοκατοίκηση, ακριβότερη καθημερινότητα και αυξανόμενη εξάρτηση από την οικογενειακή περιουσία. Αν δεν υπάρξει συνδυασμός στεγαστικής πολιτικής, φορολογικών κινήτρων και στοχευμένων προγραμμάτων για νέους και ευάλωτους, το ρίσκο κοινωνικού αποκλεισμού και «διαρροής» παραγωγικού πληθυσμού στο εξωτερικό θα ενισχυθεί, με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τη συνοχή.
#ακίνητα #στέγαση #ενοίκια #ιδιοκατοίκηση #στεγαστικά
