Στη Χερσώνα, τη μοναδική μεγάλη ουκρανική πόλη σχεδόν πάνω στη γραμμή του μετώπου, η καθημερινότητα εξελίσσεται κάτω από αντι-drone δίχτυα και σε υπόγεια καταφύγια. Κάτοικοι, γιατροί, δάσκαλοι και παιδιά προσπαθούν να διατηρήσουν μια στοιχειώδη κανονικότητα υπό τη συνεχή απειλή ρωσικών βομβαρδισμών.
Η Χερσώνα, στην δεξιά όχθη του ποταμού Δνίπρο, αποτελεί ένα ιδιότυπο εργαστήριο αστικής επιβίωσης σε συνθήκες παρατεταμένου πολέμου. Με τις ρωσικές δυνάμεις σε απόσταση περίπου ενός χιλιομέτρου, η πόλη έχει μετατραπεί σε μια ζώνη όπου η ζωή «συνεχίζεται» μόνο υπό κάλυψη – είτε από δίχτυα στον αέρα είτε από τσιμεντένιες οροφές σε υπόγεια καταφύγια.
Πόλη κάτω από δίχτυα: η αρχιτεκτονική της άμυνας
Οι δρόμοι της Χερσώνας έχουν καλυφθεί με αντι-drone δίχτυα σε μια κλίμακα που δεν έχει προηγούμενο στην Ευρώπη. Πάνω από 100 χλμ. διχτυών έχουν ήδη τοποθετηθεί, με τον στρατιωτικό διοικητή της περιοχής, Ολεξάντρ Προκούντιν, να στοχεύει στα 200 χλμ. μέσα στους επόμενους δύο μήνες και στα 300 χλμ. μέχρι το τέλος του έτους. Οι κύριες οδικές αρτηρίες, ακόμη και η προσέγγιση από την ακτή, έχουν μετατραπεί σε «τούνελ» προστασίας από μικρά εκρηκτικά drones και αυτοσχέδιους «βομβαρδισμούς» από αέρος.
Η επιλογή αυτή δεν είναι συμβολική. Μετά την περίφημη «σαφάρι drones» των ρωσικών δυνάμεων, από τον Μάιο του 2024, όταν μη επανδρωμένα σκάφη καταδίωκαν και σκότωναν αμάχους στους δρόμους, η διοίκηση της πόλης αναγκάστηκε να ανασχεδιάσει τον δημόσιο χώρο. Ωστόσο, η απειλή εξελίσσεται: οι Ρώσοι πλέον ρίχνουν νάρκες από drones ή τις διασπείρουν με ρουκέτες, ενώ ο ήχος του πυροβολικού και των drones αποτελεί καθημερινό υπόβαθρο.
Υπόγεια κοινωνία: σχολεία, κλινικές και κέντρα ψυχικής ανθεκτικότητας
Παράλληλα, ένα δεύτερο, υπόγειο επίπεδο πόλης έχει αναπτυχθεί. Υπόγεια καταφύγια μετατρέπονται σε πολυλειτουργικά κέντρα: χώροι για μαθήματα χορού, γιόγκα, χειροτεχνίες και – κρίσιμα – ψυχολογική υποστήριξη. Η ψυχολόγος κρίσεων Γκαλίνα Λουτσένκο εργάζεται με παιδιά σε ένα τέτοιο καταφύγιο, χρησιμοποιώντας την τέχνη ως θεραπευτικό εργαλείο. Η ίδια έχει τραυματιστεί από ρωσικό βομβαρδισμό στο σπίτι της, ωστόσο επιμένει ότι για τα παιδιά «δεν είναι μόνο θέμα επιβίωσης, αλλά του να νιώθουν ότι ζουν και αισθάνονται τον κόσμο γύρω τους».
Η εκπαιδευτική δραστηριότητα έχει επίσης μεταφερθεί υπογείως, ιδίως σε χωριά της ευρύτερης περιοχής όπου ο κίνδυνος θεωρείται ελαφρώς μικρότερος. Στο χωριό Μιρολιούμπιβκα, η διευθύντρια του σχολείου, Λαρίσα Ριμπατσούκ, περιγράφει πώς τα υπόγεια έγιναν πλήρως λειτουργικές αίθουσες διδασκαλίας. Παλαιότερα, κατά την κατοχή, μόνο 50 από τα 300 παιδιά είχαν παραμείνει. Σήμερα, 120 μαθητές επιστρέφουν σταδιακά, καθώς η υπόγεια οργάνωση επιτρέπει μαθήματα χωρίς συνεχείς διακοπές για σειρήνες.
Υγεία στην «κόκκινη ζώνη» και η ψυχολογία του να μη φεύγεις
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της κεντρικής περιγεννητικής κλινικής της Χερσώνας, η οποία βρίσκεται εντός της λεγόμενης «κόκκινης ζώνης» – μιας λωρίδας ενός χιλιομέτρου κατά μήκος της προκυμαίας, απέναντι από τις ρωσικές θέσεις. Η κλινική λειτουργεί σε παλιό σοβιετικό καταφύγιο με βαριές θωρακισμένες πόρτες και είσοδο καλυμμένη από δίχτυα. Περίπου 1.000 γυναίκες τον μήνα εξυπηρετούνται εκεί, με τον διευθυντή Βολοντίμιρ Γκορμπατσέβσκι να παραδέχεται ότι η προσωπική του ζωή έχει περιοριστεί στο σπίτι και στο υπόγειο καταφύγιο της κλινικής.
Παρά τον κίνδυνο, πολλοί κάτοικοι αρνούνται να εγκαταλείψουν. Η 23χρονη έγκυος Χριστίνα Φούρμαν, που νοσηλεύεται λόγω φόβου πρόωρου τοκετού, δηλώνει: «Η ζωή συνεχίζεται. Είμαι ντόπια, η οικογένειά μου είναι εδώ. Αυτό είναι το σπίτι μου». Τα δίχτυα, λέει, προσφέρουν μια ψευδαίσθηση ασφάλειας και βελτιώνουν το ηθικό, ακόμη κι αν δεν καλύπτουν όλη την πόλη.
Ο στρατιωτικός διοικητής Προκούντιν σχεδιάζει την επέκταση του δικτύου υπόγειων εγκαταστάσεων σε όλη την περιφέρεια: 12 υπόγειες ιατρικές δομές εξοπλίζονται, ενώ νέα υπόγεια σχολεία κατασκευάζονται περίπου 30 χλμ. από τη γραμμή του μετώπου, καθώς η δια ζώσης εκπαίδευση εντός της Χερσώνας θεωρείται υπερβολικά επικίνδυνη. Στόχος, όπως τονίζει, είναι να περάσει η κοινωνία από τη «γυμνή επιβίωση» σε μια όσο γίνεται πιο λειτουργική, αν και υπόγεια, κανονικότητα.
Σχόλιο 
: Η Χερσώνα αποτυπώνει με ωμό τρόπο τη μετάβαση των σύγχρονων συγκρούσεων σε έναν «κάθετο» πόλεμο, όπου ο αέρας και το υπέδαφος γίνονται τα νέα σύνορα ασφάλειας. Για την Ευρώπη, η πόλη λειτουργεί ως προειδοποίηση: η ανθεκτικότητα των αστικών κέντρων δεν είναι πια μόνο θέμα οπλικών συστημάτων, αλλά και ικανότητας γρήγορης μετατροπής της ίδιας της πόλης – των δρόμων, των σχολείων, των νοσοκομείων – σε αμυντικές υποδομές χωρίς να συνθλίβεται εντελώς ο κοινωνικός ιστός.
#Ουκρανία #Χερσώνα #πόλεμος #drones #ασφάλεια #παιδιά
