Την άμεση παρέμβαση της Βουλής των Ελλήνων ζητά ο Αλέξης Τσίπρας, προκειμένου σπάνιες φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή το 1944 να μην παραμείνουν σε ιδιωτικά χέρια. Με επιστολή του προς τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη προτείνει την αγορά τους από το Ίδρυμα της Βουλής ως εθνικό τεκμήριο μνήμης.
Σε μια κίνηση με έντονο ιστορικό και συμβολικό φορτίο, ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας απευθύνθηκε με επίσημη επιστολή στον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, ζητώντας να κινητοποιηθούν άμεσα οι θεσμοί για την απόκτηση φωτογραφιών που ήρθαν πρόσφατα στο φως και απεικονίζουν σκηνές από την εκτέλεση των 200 πατριωτών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1η Μαΐου 1944.
Οι φωτογραφίες, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα στα οποία αναφέρεται ο κ. Τσίπρας, βγήκαν σε δημοπρασία στην πλατφόρμα ebay από πωλητή με έδρα το Βέλγιο και, βάσει των πρώτων ενδείξεων, θεωρούνται αυθεντικά ντοκουμέντα της περιόδου της ναζιστικής κατοχής.
Το περιεχόμενο της επιστολής και το διακύβευμα
Ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτηρίζει τις εικόνες αυτές «μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού του λαού μας», υπογραμμίζοντας ότι αποτυπώνουν τα πρόσωπα των Ελλήνων πατριωτών λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους από τις γερμανικές ναζιστικές δυνάμεις κατοχής. Όπως σημειώνει, τα πρόσωπα αυτά «δεν βολεύτηκαν παρά μόνο στον ήλιο», δίνοντας –κατά την έκφρασή του– υπόσταση σε μια «συγκλονιστική στιγμή» της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνει ρητά το Ίδρυμα της Βουλής να προχωρήσει στην αγορά του υλικού. Η κίνηση αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, θα αποτελέσει φόρο τιμής στην Εθνική Αντίσταση και στους νεκρούς της, αλλά ταυτόχρονα και θεσμική κατοχύρωση ενός τεκμηρίου του ηρωισμού με τον οποίο ο ελληνικός λαός αντιμετώπισε τη ναζιστική λαίλαπα.
Κομβικό σημείο της επιχειρηματολογίας του είναι ότι οι «τελευταίες στιγμές Ελλήνων πατριωτών» και η απεικόνιση της τραγωδίας και του θάρρους τους δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως απλό εμπόρευμα. Αντιθέτως, όπως τονίζει, πρέπει να περιέλθουν «στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας», ώστε να διαφυλαχθούν στο πλαίσιο των δημόσιων συλλογών και της θεσμικής ιστορικής μνήμης.
Θεσμική ευθύνη και διαχείριση ιστορικής μνήμης
Η παρέμβαση Τσίπρα αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: πώς το ελληνικό κράτος και οι θεσμοί του αντιμετωπίζουν την τύχη κρίσιμων ιστορικών τεκμηρίων που εμφανίζονται στην ιδιωτική αγορά, συχνά στο εξωτερικό. Η πρόταση να αναλάβει δράση το Ίδρυμα της Βουλής, ως φορέας με αποστολή την έρευνα και ανάδειξη της κοινοβουλευτικής και σύγχρονης ιστορίας, μεταφέρει το θέμα από το επίπεδο της συγκυριακής συγκίνησης σε αυτό της θεσμικής ευθύνης.
Πέρα από την ηθική διάσταση, η υπόθεση αγγίζει και το πεδίο της πολιτιστικής πολιτικής: κατά πόσο η Ελλάδα διαθέτει επαρκείς μηχανισμούς έγκαιρης παρέμβασης όταν πολύτιμα τεκμήρια του 20ού αιώνα –και ιδίως της Κατοχής και της Αντίστασης– εμφανίζονται σε διεθνείς αγορές; Η απάντηση που θα δώσει η Βουλή στο αίτημα Τσίπρα θα λειτουργήσει ως ένδειξη για το πώς η χώρα αντιλαμβάνεται τη διαχείριση της ιστορικής της μνήμης στο ψηφιακό και παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον των δημοπρασιών.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση των φωτογραφιών της Καισαριανής είναι τεστ ωριμότητας για τους θεσμούς: αν μείνει σε επίπεδο συγκυριακής πολιτικής αντιπαράθεσης, θα χαθεί μια ευκαιρία να διαμορφωθεί μόνιμη εθνική στρατηγική για την έγκαιρη ανίχνευση και απόκτηση κρίσιμων ιστορικών τεκμηρίων, πριν αυτά χαθούν οριστικά σε ιδιωτικές συλλογές.
#Τσίπρας #Βουλή #Καισαριανή #ΙστορικήΜνήμη
